Het Beeldende Kunstjournaal is een uitgave van het Platform ArtizonTaal. Eindredactie: Rob den Boer. Postadres: Postbus 268, 4100 AG in Culemborg, E-mail: redactie.bkj@hetnet.nl.
[terug]

KUNSTNOTITIES

Kanttekeningen over de beeldende kunsten

door Wim Adema, beeldend kunstenaar

 

INTRO | DEEL 1 | DEEL 2 | DEEL 3 | DEEL 4 | DEEL 5 | DEEL 6 | DEEL 7 | DEEL 8 | DEEL 9 | DEEL 10 | DEEL 11

 
Deel 9. Wim Beeren-om de kunst

Opvattingen van een museumman over moderne kunst, kunstenaars, musea en kunstbeleid. Uitgave Nai Uitgevers, Rotterdam, 2005.

Een reactie op het boek
Op de achterkant van dit boek wordt Wim Beeren omschreven als 'een van de invloedrijkste personen in de Nederlandse kunstwereld van de tweede helft van de 20e eeuw. Hij was kunstrecensent, wetenschappelijk medewerker en hoofdconservator van het Haags Gemeentemuseum (1954-1965), hoofdconservator van het Stedelijk Museum te Amsterdam (1965-1971), lector kunstgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit van Groningen (1972-1978), directeur van het Museum Boijmans van Beuningen te Rotterdam (1978-1985) en tot slot directeur van het Stedelijk Museum te Amsterdam (1985-1993).

Wim Beeren introduceerde in ons land kunststromingen als pop art, land art en conceptuele kunst. Spraakmakende exposities als "Op losse schroeven (1969), Sonsbeek 71, Malevich (1989) en Energieën (1990) werden door hem georganiseerd.

Zijn hele leven schreef hij, over moderne kunst, kunstenaars en kunstbeleid. Hij toonde hierin een zeer eigenzinnige visie. Beeren promoveerde in 1976 tot doctor in de Letteren met het proefschrift: "In relatie tot kunst: opstellen over moderne kunst, kunstenaars, kunstpolitiek en kunstkritiek". Van 1993-1994 was hij bijzonder hoogleraar Kunst en Cultuur op de wisselleerstoel 'Anton van Duinkerken' van de Katholieke Universiteit Nijmegen.

Wim Beeren werd op 29 januari 1928 in Saint- Josse-ten-Noode (België) geboren en overleed op 21 augustus 2000 te Amsterdam.

Talrijke auteurs en redactieleden hebben meegewerkt aan dit boek over Wim Beeren: dr. Jan van Adrichem, drs. Coosje van Bruggen, drs. Rini Dippel, drs. Hein van Haaren, drs. Dorine Mignot, Wil Njio, prof.dr. Kees Peeters, drs. Rogier Schumacher, prof.dr. Ed Taverne en dr. Johan R. ter Molen.

De tot standkoming van dit boek is m.i. een bijzondere prestatie. Het moet een complexe en inhoudelijk moeilijke taak geweest zijn. Het boek is m.i. een terechte hommage geworden voor Wim Beeren. Hij zocht naar een verbinding tussen de kunst en de maatschappij. Het museum kreeg door hem talrijke
vernieuwende impulsen. Zij moest de verbindende schakel tussen de kunstenaars vormen en een plaats van informatie zijn. Kunst en museum stonden hierbij altijd centraal.

Met talrijke bijzondere exposities toonde hij zijn interesse in de ontwikkelingen van kunstenaars en liet hij de nieuwste ontwikkelingen zien. Als museumdirecteur was Beeren werkelijk richtinggevend. In talloze artikelen, lezingen en lessen toonde hij een bijzonder niveau van kennis, ervaring, visie en durf. Door zijn vele contacten met internationale kunstenaars, museumdirecteuren en -conservatoren en het deelnemen aan grote kunstexposities verkreeg Nederland in het internationale kunstcircuit veel aanzien.

Het boek 'Wim Beeren-om de kunst' biedt de mogelijkheid om terug te reizen in de geschiedenis van de moderne kunst. Het leven van Wim Beeren is hierbij een uitstekende en inspirerende leidraad. Dit boek leest niet als een roman. Het vraagt af en toe om een pauze. Stap voor stap kan men evenwel de gebeurtenissen, ontmoetingen, exposities, visies en politieke verwikkelingen volgen. Een boeiende visie op moderne kunst, kunstenaars en beleid.

Voorbeeld: na een verhelderend artikel over de plastiek van Naum Gabo in Rotterdam kan men het boek even terzijde leggen en even later weer vervolgen met een Signalement van Comeille. Zichtbaar wordt Wim Beeren heeft zich indringend met de ontwikkeling van de beeldende kunst beziggehouden. Hij schiep zijn eigen kunsthistorisch document!

Pop art, land art en conceptuele kunst worden zichtbaar gemaakt. Door zijn zeer goede contacten met de kunstenaars lukte het hem om vernieuwende en grensverleggende expositiethema's vorm te geven. Sigmar Polke, Walter de Maria, Peter Struycken, David Salie, Anselm Kiefer, Ger van Elk, Roy Lichtenstein, Keith Haring, Mare Mulders en vele andere internationale en nationale kunstenaars zorgden voor discussie en verbeelding.

Voorbeelden:

  • Een manifestatie als 'Op losse schroeven' uit 1969 kan men opnieuw 'meemaken'. Vooral de geschiedenis van het project wordt zichtbaar. 'Het is een onderhandelen met de ervaringen, ontmoetingen, bezoeken en gesprekken van alle dag.'
    Het is een complexe taak om de deelnemende kunstenaars een functie te geven binnen het thema 'Op losse schroeven'. Het oude begrip 'kunst' in de zin van centrale ordening en sublimering, werd op 'losse' schroeven gezet. De logische relaties werden verstoord. Er is de voorkeur voor verandering en contrast.
    Richard Long, Gilberto Zorio, Marinus Boezem, Bruce Nauman, Robert Smithson e.a. zorgden voor contrast van materiaal en ervaring; vorm en omgeving; kunst en actie. Het relaas van Wim Beeren zorgt voor een relatie tussen idee en vormgeving.
  • Een indringend verslag van het gesprek met Anselm Kiefer. Tragische landschappen, ondergesneeuwde graven, verlaten gebouwen, historische personen uit de Duitse geschiedenis, geschreven woorden die herinneren aan oeroude drama's. Een zoektocht naar de Duitse identiteit. In Kiefer vond Beeren eer) geestverwant Een diepe betrokkenheid bij het wezen van de beeldende kunst.
  • De pagina's over de door Wim Beeren georganiseerde groepstentoonstellingen tonen een grote verscheidenheid aan thema's en kunstenaars.
    Bijvoorbeeld:
    -De 'Nieuwe Realisten' in het Haags Gemeentemuseum (1964)
    deelnemers: Woody van Amen, Horst Antes, Francis Bacon, Christo, David Hockney, Robert Rauschenberg, Man Ray en vele anderen
    -'Lichtindrukken' in het Stedelijk Museum (1969)
    deelnemers: Giovanni Anseimo, Barry Flanagan, Mario Merz, Panomarenko e.a.
    -Sonsbeek 71 in Park Sonsbeek en andere locaties in Nederland.
    deelnemers: Vito Acconci, Carl Andre, Sol LeWitt, Shinkichi Tajiri en vele andere belangrijke kunstenaars.
    -Overzichtsexpositie van kunstenaars uit Rotterdam en Amsterdam (1984 en
    1986)
    -De spraakmakende expoties: Dutch Art, Hom of Plenty, U-ABC (hedendaagse kunst uit Zuid-Amerika), Energieën en Wanderlieder.

Het zijn tentoonstellingen die een grote verbeeldingskracht, durf en visie hebben laten zien. Exposities van Wim Beeren zijn het geworden.

Het boek 'Wim Beeren-om de kunst' deed mij weer beseffen hoe belangrijk het werk van Wim Beeren voor de Nederlandse kunstwereld geweest is. Door zijn niveau slaagde hij erin om een verbinding te maken met internationale kunstontwikkelingen en vernieuwende beeldend kunstenaars. Er ontstond een internationaal platform voor de hedendaagse beeldende kunst.

Mede door zijn communicatieve vaardigheden, vakkennis en ervaring wist hij voor grensverleggende manifestaties het vertrouwen te winnen van vele belangrijke Nederlandse en buitenlandse kunstenaars. Zijn inspanningen vertaalden zich in indrukwekkende tentoonstellingen en zorgden voor veel internationale erkenning.

Wie kan in Nederland zijn werk voortzetten? Het boek 'Wim Beeren-om de kunst' laat in ieder geval de blauwdruk zien van het niveau van Wim Beeren. Een blauwdruk voor onze museale toekomst.