3. Arke, a Peter Greenaway Flood Warning, Fort Asperen (Acquoy bij Leerdam)

Zodra men de entreeruimte van het Fort Asperen binnengaat, komt het geluid van vallend water reeds tegemoet. Geluiden die met storm en regen te maken hebben. De tocht begint in de kelder van het fort, die echter geheel onder water staat. De eerste zorg is om goede laarzen te vinden. Nauwelijks binnen in de hal op de begane grond begint in het midden van het fort een donderend lawaai van vallend water. Een hoge watertoren met ronde koepel wordt zichtbaar, zodra men naar de oorsprong van het vallende water zoekt. Licht en donker wisselt elkaar hier af. Een platliggende watermolen vangt het vele water op. Een hevige stortvloed van water overweldigt de bezoekers. Verwijst Greenaway hier reeds naar de watervloed die ons te wacht staat? Met dit watergeweld zet Greenaway wel de toon voor de tocht die ons nu te wachten staat.
In de hal ziet men reeds door de metalen roosters het groene water in de kelder. Vierkante lichtvlakken weerspiegelen exploderende watervormen. Klanken van watergeraas komen door de roosters naar boven. Lichtkolommen (in een cirkel geplaatst) geven de begane grond een beklemmende atmosfeer. Langs de keldertrap komt men terecht op de looproosters in de kelder. Men krijgt de uitnodiging om op deze roosters een 'rondwandeling' te maken. Op die manier komt men echter niet in de kleine donkere kelderruimtes. Het is de veilige route. Men blijft dan buitenstaander. Een tocht door het water is nodig.

Wat zegt Greenaway: " The ice caps are melting, the seas are rising...."
Hij wil een waarschuwing geven. De elementen water en licht (zijn twee obsessies) wil Peter Greenaway samenbrengen in een overweldigende vloed van waterindrukken en -emoties. Hij wil op zijn manier het verhaal van de Ark van Noah invulling geven. (Deze ark ligt bovenop het fort reeds op ons te wachten. Onaf en toch reeds beschikbaar.) '

De tocht door het groene, donkere kelderwater kan beginnen. De laarzen blijken hoog genoeg. Een bizarre wereld van donker en licht, door water aangetaste koffers, het lichaam van een verdronken varken, een roestig oud formuis en aangetaste fortmuren weerspiegelen zich in het onontkoombare water. Vooral die weerspiegelingen versterken de vele indrukken. Een sfeer van vergane schepen wordt merkbaar. Er is een geur van roest en bedorven water. Ronddrijvende voorwerpen herinneren aan mensen. Af en toe een lichtschijnsel en een geluid van schepen.
Sterk verlichte zuilen met exploderend water doen herinneren aan de watervloed. In een van de zuilen is het lichaam zichtbaar van een grote vlieg. Hoe is dat diertje daar terechtgekomen? Het heeft de strijd reeds opgegeven, maar komt in het kolkende verlichte water steeds weer tot 'leven'.
Op de grond weerspiegelen vierkante vlakken de waterexplosies van de zuilen. Abstracte vormen zijn het geworden. De kern van de explosie is nog zichtbaar. Een koffer spuit af en toe donker water in de ruimte.
De kelder toont ons de zondvloed. Het overweldigd worden door water. Men lijkt toeschouwer van een ongekende rampspoed. Het vallende water uit de toren versterkt steeds weer die ervaring.

Greenaway dompelt ons onder in water, maar biedt ook een mogelijkheid tot ontsnapping. Men kan zich voorbereiden op een vlucht en klaarmaken voor die reis. (De ark is reeds aanwezig). Vanuit het water keert men terug naar de begane grond. Ruimte voor ruimte wordt zichtbaar hoe men kan overleven. Wat men mee moet nemen. Op dit loopniveau staan in zwarte inkt in oud-engels de benodigdheden geschreven op de oude fortmuren. In de kelderruimtes is een licht dat langzaam aan en uit gaat. Openstaande koffers met linnengoed uit voorgaande eeuwen en een tafel met oude reisattributen. Een rangschikking van aardappelen, wortels en bieten. Wortels die kleine groene takjes recht naar boven laten groeien, bieten en aardappelen die opnieuw ontkiemen. Een hoopgevend signaal van leven! Maar er is ook chaos. Gebroken vormen die in een cirkel weer in een nieuwe vorm gelegd zijn. Spaarzame lichtjes boven opnieuw geordend verleden. Een andere vorm van waarneming en bewustzijn onstaat.

De bovenste etage toont ons de 'oude' bewoonde wereld. Nergens echter een verwijzing naar het heden. Ruimtes uit een ver verleden met kleding, ingerichte koffers en kamers om in te wonen. Op de ronde gang van dit niveau worden op witte schermen de vormen van de regenboog zichtbaar. Zon en water! Soms overgaand in watervormen. Een fascinerend spel van kleur en licht. Op de vloer krijgen de vormen een eigen visueel leven. Er is echter een ruimte die de mogelijkheid biedt om naar buiten te gaan. Licht wordt zichtbaar.

Een stenen trap gaat naar boven. Een houten trap voert ons verder langs de ronde buitenmuur van het fort. Onverwachts wordt de Ark van Noah zichtbaar. Het grote geraamte van de Ark ligt scheepsklaar. De boot moet echter nog worden afgebouwd. De bedoeling van Peter Greenaway is echter duidelijk. Wij hebben deze ark nodig om te vluchten. Het is symbolisch dat de Ark op het dak van het Fort ligt. Tot die hoogte zal het water komen! Men kan dan alle kanten uitvaren.

Peter Greenaway wil ons een scenario geven van 'Ice caps are melting and the seas are rising...!' Hierin toont hij zich kunstenaar en visionair. Het universum van Fort Asperen is tijdelijk omgebouwd tot een ondergelopen fort. Het toont ons de onmacht van de mens tegenover het water. Zijn zorg heeft hij in deze manifestatie verwoord en verbeeld. Greenaway verbindt verleden met het heden en een zorgwekkende toekomst.

Tot 29 september 2006 is 'A Peter Greenaway Flood Waming' nog te bezoeken in Fort Asperen te Acquoy, Langendijk 60 (bij Leerdam). Info:www.fortasperenark.nl of www.fortasperen.nl.