4. Cornelis Zitman (1926) 'Onze man in Caracas-beeldhouwer en tekenaar'.
(21 mei-12 november 2006 in het Museum Beelden aan Zee te Scheveningen)

De grote zaal van dit museum roept een Zuid-Amerikaanse sfeer op. Prachtige grote donkere vrouwen in brons bevolken de ruimte. Exotische planten geven extra sfeer. Monumentale beelden en figuurstudies (tekeningen) worden bij de eerste aanblik zichtbaar.

Deze expositie van Comelis Zitman is debuut en tegelijk overzichtstentoonstelling. Zijn werk was nog niet eerder in een expositie in Nederland te zien, hoewel het echtpaar Scholten (stichters van het Museum Beelden aan Zee) reeds lang bevriend waren met Zitman en reeds 23 beeldjes van hem in hun bezit hadden.

Comelis Zitman vindt de inspiratie voor zijn werk in de mensen van Caribië. Vooral zijn thuisland Venezuela werd zijn inspiratiebron. Mensen, maar vooral vrouwen, werden in allerlei situaties getekend en vormgegeven.

Zijn beelden zijn hoofdzakelijk figuratief en vormen een afspiegeling van het dagelijkse leven.
In Venezuela heeft hij een zeer grote bekendheid gekregen als beeldhouwer en heeft men grote waardering voor zijn beelden. Het monumentale karakter van een aantal beelden valt direct op. Sommige uitgebeelde figuren zijn indringend en schrijnend. Zij weerspiegelen hun strijd om te overleven. Lichamen die verwrongen zijn tot bijna onherkenbare figuren. Ouderdom en vergankelijkheid.

Andere beelden ademen levenskracht, optimisme en erotische verleiding. Prachtige vrouwfiguren. die door de bijzondere contouren en de prachtige kleur van mat donkerbruin brons de sculpturen een sterke ruimtelijke dynamiek hebben gegeven. Kleding gaat organisch samen met het bronzen materiaal. Zitman slaagt erin om de beelden hierdoor een extra beeldende kracht te geven. Op een afstand niet zichtbaar, maar dichterbij ontstaat een ander beeld. Een bijzondere ervaring is het zeer grote beeld van de 'hollandse' vrouw in wit epoxyhars.

Zowel qua materiaal als vormgeving domineert zij de ruimte door haar bijzondere aanwezigheid.
Een wit laken is rondom haar schouders gedrapeerd en beweegt op de wind in de hal, hetgeen het beeld tegelijkertijd een speels maar ook veranderend karakter geeft. Ook dit beeld imponeert door zijn natuurlijkheid en ruimtelijke aanwezigheid. Het is in feite te groot voor ons begrip en tegelijk heel tastbaar. De zachte wit-gele kleuren van het epoxyhars geven het beeld ook een weemoedig romantisch karakter. Heimwee?
In ieder geval een hommage van Comelis Zitman aan de Nederlandse vrouw.

Op kleine langwetpige plateaus staan de kleine beelden bij elkaar. Taferelen vol leven. Een vrouw op een schommel beweegt zacht op de wind of wordt soms aangeraakt door een bezoeker. Een andere vrouw kijkt in een spiegel. Drie-dimensionaal spel van de beeldhouwer. Een gezin, pauzerend, met fietsen.

De bijzondere perfectie van de beelden c.q. beeldengroepen valt op. Zitman heeft oog voor elk detail. Soms zijn er m.i. teveel details. Een beeld verliest dan zijn spanning. Het valt op dat hij in zijn grotere beelden het detail meer beperkt en ruimtelijk zeer suggestief kan zijn.
Het touw van een schommel toont hij door twee lijnen, die in de ruimte verdwijnen. Een hangmat (met liggende vrouw) wordt beperkt tot het omhooggaande touwwerk. Een grote liggende vrouw in brons laat hij rusten op een verdwijnpunt op de grond, waardoor het lichaam ruimtelijk bijzonder wordt versterkt.
Deze figuren zijn hierdoor op een bijzondere manier aanwezig.

Zijn tekeningen zijn monumentaal van karakter. Een bijzonder handschrift wordt zichtbaar. Comelis Zitman toont in zijn tekeningen een zelfde passie. Zijn figuurstudies kenmerken zich door een lichamelijke aanwezigheid en originele benadering. Hij heeft ook hier veel oog voor details. Het is werkelijk een vondst om de tekeningen op een lang wit vel te presenteren. Geen afleiding door passepartout en lijst, maar een directe conftontatie met zijn tekeningen. Cornelis Zitman toont een groot technisch vakmanschap. Tekeningen gemaakt door een beeldhouwer.

De expositie van Comelis Zitman vindt plaats in een museum dat een bijzondere entourage vormt voor zijn tekeningen en beelden.