Zijn Kunst en Cultuur toch een bijwagen in Nederland en is het op regeringsniveau geen onderwerp van gesprek?

Mevrouw Sorgdrager, voorzitter van de Raad van Cultuur, was hierover recent heel duidelijk. In de Ministerraad werd destijds niet over kunst en cultuur gepraat. Zou dat in het kabinet Balkenende II nog het geval zijn?

Worden Kunsten en Wetenschappen nog steeds niet gezien als dragers van de maatschappij?

In landen als Italië, Duitsland en Frankrijk hebben kunst en wetenschap een centrale plaats in het leven.

Wie kent nog, onze grote denkers, de grote kunstenaars, de grote wetenschappers?

Langzamerhand leven wij in commercieel medialand, waarin de bekendste Nederlander ook de grootste Nederlander kon worden.

Veel Nederlanders lijken het contact met kunst en cultuur verloren te hebben en laten zich 'amuseren' door de commerciële omroepprogramma's. Stap voor stap veroveren deze omroepen het medialand en bepalen voor veel mensen het doen en denken. Omroepen die geen enkel respect tonen voor de kwaliteit van een film, een documentaire of informatieprogramma. Slechts de wet van de adverteerder geldt!

Zonder pardon wordt bijvoorbeeld een goede film in vier delen gesplitst door reclameblokken. Men toont geen enkel respect voor de artistieke inhoud van een film. Deze wegwerpcultuur bepaalt voor een zeer groot deel het media-amusement van veel mensen.

Gelukkig zijn er publieke omroepen die een goed tegenwicht kunnen bieden, waarin kunst en cultuur voldoende aandacht krijgen.

Kunnen de Kunsten zelf ook een bijdrage leveren aan een verandering ten goede?

De vraag rijst echter of het niveau van de Kunsten voldoende sterk is om alleen een omslag te kunnen bewerkstelligen. Het is een complex probleem. Er zijn namelijk een groot aantal kunstdisciplines met afwijkende beleidslijnen. Een omslag realiseren vraagt om coördinatie op alle niveau's. Het zou ook politiek duidelijk op de agenda moeten komen.

De maatschappelijke positie van de Kunsten wordt op de eerste plaats bepaald door het niveau van haar kunstenaars. Dat geldt dus ook voor de Beeldende Kunsten. Het niveau van hun werk bepaalt ook de landelijke en internationale beeldvorming en waardering.

Aan de basisvoorwaarden voor een goed kunnen functioneren als beeldend kunstenaar lijkt in Nederland zeker voldaan. Ons land kent een aantal gerenommeerde musea, waarvan een aantal ook een internationale uitstraling hebben.

Het kunstonderwijs wordt gegeven door kunstacademies van goed niveau. Veel mensen krijgen een kans om een artistiek beroep te leren. Ons land kent een zeer groot aantal beeldend kunstenaars.

Er bestaan veel financiële voorzieningen om hun werk te ondersteunen. Ons land kent een netwerk van professionele galeries en kunstuitleencentra. Er is een vakorganisatie voor beeldende kunstenaars. Provinciaal bestaan er centra voor beeldende kunsten en is een landelijk beheer van de kunstwerken aanwezig. Een staatssecretaris is belast met kunst en cultuur.

Lukt het de beeldende kunsten hierdoor om landelijk een duidelijke identiteit te hebben?

Ik denk van niet! In het complexe informatie- en mediagebeuren kunnen de beeldende kunsten zich slecht profileren.

De informatie via dagbladen als NRC/Handelsblad en de Volkskrant is zeer goed te noemen, maar de presentatie van beeldende kunsten is op de televisie is echter een moeilijke zaak. Er is weinig tijd en ruimte om aandacht te geven aan belangrijke nederlandse beeldend kunstenaars. De beeldende kunsten kennen vele disciplines, maar zij komen op de televisie weinig aan bod. Toch is dit medium van groot belang voor de bekendheid bij het publiek. Onderzoek wees uit dat slechts 10% van de nederlandse bevolking aandacht heeft voor kunst en cultuur. Kunstprogramma's op de televisie staan onder 'druk'. De koppeling aan kijkcijfers geeft programmamakers te weinig gelegenheid voor een grondige aanpak van een onderwerp. De 'amusementswaarde' prefaleert boven de 'inhoudelijke' waarde. In de kunstbijlage van de Volkskrant van 16 maart j.l. pp.12 en 13: "Vijf dromen voor een goed kunstprogramma" wordt duidelijk waarom kunstprogramma's op de televisie een onzeker bestaan kennen. Vooral het presenteren van kunst is een moeilijk terrein. Wie kan goed presenteren?

Misschien dat een omroep als Teleac de beeldende kunsten een eigen 'identiteit' kan geven. Programma's met ruimte en aandacht voor de Kunsten. Misschien moeten de Kunsten een eigen televisiezender eisen, waarin alle disciplines aan bod kunnen komen. Het lijkt mij geen taak voor de publieke omroepen.

Programma's als Close-up, Het uur van de wolf, NPS Arena, Beeldenstorm, De Besprekers, Verhaal van een Meesterwerk zouden m.i. beter tot hun recht komen op één net. Dat maakt het voor de kijker een stuk makkelijker.