Impakt Festival: Hybrid Playground

Een hybridisch wezen bestaat uit heterogene elementen. De muilezel bijvoorbeeld stamt af van een paard en en ezel. Heeft het Impakt Festival in Utrecht ook een hybridisch karakter, een hybridische vorm? Is het festival een hybridische speelplaats geworden voor nieuwe media en jongeren?

Door Wim Adema

In het programmaboek komt een steeds wisselend 'masker' voor. Steeds wisselend van vorm, kleur en beeld. Dit masker lijkt mij symbolisch voor het festival. Het is hybride van karakter. Het lijkt een verbinding te geven naar het 'virtuele' verlangen van de mens. Is het festival een 'escape' aan ons menselijk bestaan of geeft het juist extra impulsen? Die vraag hield mij zeer bezig. Hoe kunnen de deelnemers aan dit festival hun ervaringen integreren in het dagelijkse bestaan? Op welke manier kunnen kunstenaars, designers en programmeurs deze interactieve media een vorm en een eigen beeldtaal geven?

Virtueel amusement en kunst

Wanneer men het programma van Impakt 2008 overziet, dan loopt er een duidelijke scheiding tussen 'amusement' en 'beeldende kunst'. Een onderdeel als 'Impakt Invites' biedt ruimte aan kunstenaars die de nieuwe media beeldend exploreren. In ParaPlay of Rainbow Bites staan echter bizarre acts of hiphop, techno en hardcore centraal. Het is een feit dat steeds meer kunstenaars en designers in hun projecten de fysieke werkelijkheid en een virtuele wereld samen laten gaan en hierbij nieuwe media-applicaties zoals GPS, wifi, Bluetooth, RFID en GSM toepassen.

Het lijkt inderdaad dat het festival een hybride karakter (amusement en kunst) heeft. Door het samengaan van sociale netwerksites, mobiele diensten en aan elkaar gekoppelde applicaties ontstaat een centrum van ongekend pluriform online-gedrag. Kunnen virtueel amusement en kunst een verbindingslijn maken?

Grenzen van Internet

Waar liggen echter de grenzen van het Internet en hoever kunnen de menselijke experimenten gaan? Hoeveel vrijheid zullen Hyves, Google en Flickr nog toestaan? Deze vragen worden ook in dit festival centraal gesteld. Wie het programma van het Impakt Festival echter bekijkt, ziet alsnog een gebied zonder grenzen. Internet is een kontaktmedium geworden dat de mens ontelbare en tegelijk fascinerende ontmoetingsmogelijkheden geeft. Nieuwe media worden in een nieuwe culturele en kunstzinnige context geplaatst.

Hybride speelplaats

Impakt geeft zelf voorbeelden: in ParaPlay (van het Amsterdamse KKEP/Twones) kan men tijdens dansavonden op basis van iTunes met playlists verbanden leggen, overeenkomsten onthullen en bezoekers bespelen, die op hun beurt weer interactief met elkaar kunnen worden. Door toedoen van een DJ en het mixen van playlists wordt een interactief contact (oa SMS en op nummers stemmen) mogelijk tussen de bezoekers.

Gaan sociale websites als Hyves, YouTube e.a. ook ons echte leven domineren? In dit festival lijkt dit even realiteit te zijn. Met mobiele telefoons kunnen deelnemers aan het festival direct hun beleving van het festival weergeven. Het is duidelijk dat het intermenselijke verkeer door nieuwe media gestuurd kan worden. Er is zelfs een Roomware Project, waarin men mensen via hun mobiele telefoon opspoort en hun onderlinge verhoudingen weergeeft. Dat gebeurt op basis van profielgegevens. Roomware project is een open-source framework voor interactieve ruimtes. Men kan in elkaars fotoalbum kijken door middel van een koppeling van Flickr met Bluetooth.

Bliin: worldwide communiceren

Een bijzonder aspect is Bliin. Via de mobiele telefoon kan men op de hoogte blijven houden van elkaars locatie en real-time met elkaar doorbrengen. Community-leden kunnen zichzelf op een wereldkaart zelfs volgen. Foto's en trips worden met elkaar doorgeschakeld. Website: www.bliin.com.

Interactief programma

In Mushroom Nightmares en Nekrokvlt wordt men geconfronteerd met de perverse grenzen van de menselijke geest, de fascinatie voor de dood, het kwaad en andere duistere zaken. Rainbow Bites is een mix van muziek, live performance, extravagante videomutaties en een bizar costuumfestival. Absurd vermaak van beeld en geluid. Een mix van high-tech electronica en menselijke geest zonder grenzen. In Multiplicity of Desires geeft internet sexuele minderheidsgroepen gelegenheid voor een eigen digitale emancipatie van sexuele belevingen. Een voorbeeld: Sex invasion web 2.0. An experience of radical exhibitionism online van Wendy Delorme en Judy Minx.

Bizar contrast is Petspace, waarin men het dier als sociaal mens centraal stelt. Het programma toont de laatste trends in de dierenwereld. Als kat heeft mr. Lee een eigen weblog. Kennen de mensen wel hun dierenwereld?

Filmprogramma: Okkult en Self Confession

Dit programma laat met Okkult de relatie zien tussen kunst en het occulte. Wetenschappelijke paranormale experimenten hebben grote invloed gehad op kunst- en literatuurstromingen, zoals het futurisme, het surrealisme en dada. Doordat het 'occulte' zeer moeilijk filmisch vast te leggen is, worden er slechts een klein aantal films op dit festival getoond.

Self Confession vs. Exploitation

Websites als Youtube en Facebook geven in deze tijd de mogelijkheid om elkaars intieme werkelijkheid in het openbaar te brengen en met anderen te delen. In dit programmadeel werd vooral gezocht naar de functie en mogelijkheden van de camera. Door middel van historische en hedendaagse film (o.a. videokunst) en een selectie van videoclips op internet werd gezocht naar de relatie van privacy en de inbreuk hierop.

Grensverkenningen in het gebied van intermenselijk verkeer. Film- en videoregistraties met een zoektocht naar diepere lagen van communicatie. Van Andy Warhol werd 'Imposing Family' en 'Ari and Mario' getoond. Hierin probeert Warhol vanachter de camera het gedrag van zijn intimi te beïnvloeden.

Branding en identificatie

In 'You are what you eat' wordt het fenomeen branding geanalyseerd. Je bent wat je eet! Kortom: de mens identificeert zich steeds meer met de mediacultuur. De reclame beheerst steeds meer ons denken en doen. Dat wordt bijvoorbeeld in de film 'Malibu' zichtbaar. De video is een ode aan Chevy Malibu. Intieme langzame shots liefkozen elk detail van de auto. Uiteindelijk lijkt men alleen nog met deze auto te kunnen communiceren.

Impakt Invites: platform voor kunstenaars

Vier kunstenaars kregen binnen dit onderdeel de gelegenheid om hun werk te tonen. Naar aanleiding van de films werden er interviews gehouden en kon het publiek vragen stellen. Bij deze kunstenaars wordt een 'beeldende' zoektocht duidelijk. Videogames, popcultuur, internet en religie kunnen hun inspiratiebronnen zijn. Federico Solmi (Italië) realiseert bijvoorbeeld animatiefilms die gebaseerd zijn foto's, film- en internetbeelden.

De films van Jan Peters (Nederland) vallen op door hun opbouw met snel gesproken dagboekfragmenten. Werkelijkheid en fictie lopen door elkaar. Hij geeft commentaar op onze relaties. Met close-ups en weinig camerabeweging creeërt Victor Alimpiev (Rusland) een filmsfeer die langzaam beweegt en verandert. Het is videokunst waarbij de persoon centraal staat. Hito Steyerl zoekt verbanden tussen kunst en fictie tegenover samenleving en werkelijkheid. Popmuziek, scenes uit Spiderman en eigen beelden worden door een snelle montage een andere beeldtaal. De film Lovely Andrea toont haar zoektocht in haar eigen verleden.

Panels: Future of Festivals

Met het thema 'The future of festivals' wordt door Impakt terecht dit onderwerp ter sprake gebracht. Hoe wordt de positie van festivals voor films en mediakunst, nu bijvoorbeeld muzikanten steeds meer de beschikking krijgen over 'peer to peernetwerken'. Hoe sterk wordt de invloed van internet op deze festivals. Worden filmmakers door internet meer onafhankelijk en worden festivals voor hen minder belangrijk? Impakt stelt dat festivals hun online en offline strategieën opnieuw moeten gaan definiëren.

Ik denk echter dat kunstenaars, muzikanten, programmeurs en designers een festival nodig hebben als platform! Internet is een individuele 'speelplaats'. Een festival is en blijft een interactieve 'Playground for Public'.

Impakt Festival: Hybrid Playground, een ontmoetingsplaats van nieuwe media en jongeren, was te zien in Utrecht, 7-11 mei 2008. Website: www.impakt.nl.

Met dank aan Margo Kam van het Impakt Festival.

Wim Adema is beeldend kunstenaar en fotograaf en publiceert regelmatig artikelen over beeldende kunst in diverse media. Klik hier om zijn CV te bekijken.