Vernatuurlijkt
Bij
de expositie NAT, designing nature in het MU in Eindhoven kwamen
natuur, cultuur, biologie en design samen. Voor deze boeiende combinatie
kregen meerdere ontwerpers de mogelijkheid hiervoor nieuw werk te maken.
Hun namen waren niet bij de werken te vinden. Het was als één
kunstwerk, als één natuur aanwezig.
Door
Viviane Rose
Eindhoven,
dinsdag 23 oktober 2007
Bij binnenkomst werd aangeraden je jas uit te doen. De expositie ruimte
was namelijk erg warm. Dus ik liet mijn jas aan. Het was koud buiten
en ik had de behoefte om op te warmen.
Wanneer je de ruimte binnen kwam, kwamen licht, warmte, vocht en voornamelijk
groene en bruine kleuren je tegemoet.
Schoonheid
& verval
Het eerste wat mij opviel, was een rij glazen vazen. In de laatste (of
je kunt het zien als eerste) paar vazen stonden boeketten met bloemen.
In combinatie met de labels in de lege vazen, kreeg ik het gevoel dat
deze nog gevuld gingen worden en dat klopte.
Elke
dag werd de volgende vaas gevuld met een exact dezelfde boeket bloemen
als in de voorgaande.
Het verval van de bloemen werd zichtbaar. Je zag welke soorten bloemen
het eerst openden, het langste in bloei bleven en het eerste verwelkten.
Dit werk sprak mij zeer aan. Het was een duidelijk beeld met inhoud.
Het verval van bloemen had mij altijd al geboeid en in dit werk leek
het gevoel beeldend te worden uitgewerkt.
Zoals er
werd geschreven over het werk: ‘ . . . in feite is het ‘product’
boeket al stervende op het moment dat het gemaakt wordt.’ De schoonheid
van een boeket bloemen is wel erg van korte duur en toch wordt er over
het algemeen veel gehouden van deze boeketten.
Midas Dekkers schreef er in zijn boek De Vergankelijkheid het volgende
over: " . . . Mensen doen daar nog een schepje bovenop. Zij kweken
planten die alleen mogen ontkiemen en groeien. Voordat ze zaad zetten,
worden ze afgesneden. Voor in de vaas. Het enige dat de bloemen daar
nog kunnen doen, is doodgaan. Sommige zijn daar heel goed in. Daar worden
ze ook voor betaald, de snijbloemen, dat is hun vak. Mensen zien dat
sterven graag aan. Ze maken grote boeketten of geven ze aan anderen,
zodat die van de terminale fase mee kunnen genieten. Veel boeketten
gaan mee op bezoek in het ziekenhuis. Te zien dat die bloemen nog eerder
doodgaan dan zijzelf, daar knapt elke patiënt van op."
Zijn sarcasme is zeker om over na te denken. De ander kant van het verhaal
is dat je vaak mensen hoort jammeren als bloemen doodgaan. De nog mooie
bloemen worden uit een verdord boeket gehaald en tot een nieuw boeket,
met een nog kortere levensduur, gevormd.
In dit werk zie je het proces van vergaan goed en het maak je uitermate
bewust van dit proces.
Ik was
in het begin van de expositie gegaan, drie dagen na opening en zag gelijk
dat deze expositie in proces was. Helaas woonde ik te ver weg, anders
was het het waard geweest om een tweede keer te komen kijken en zelfs
een derde keer.
Afdrukken
in zout
Dat de expositie in proces was, viel ook weer op aan het werk waar smeltende
gekleurde ijsballen een platgestreken wit oppervlak van zout, van vorm
en kleur deden veranderen. Het was biologerend om dit waar te nemen.
De ijsballen werden van positie veranderd gedurende de expositie. Dit
vermoedde ik al, maar dat aan het eind van deze expositie het een fullcolour
afbeelding zou opleveren, had ik niet door. Het deed mij aan als een
installatie in proces en minder als onderzoek. Later begreep ik dat
het onderzoek zich uitte in of de afbeelding zou slagen of niet, of
de natuur te manipuleren was of dat de natuur zijn eigen gang zou gaan.
Dit had mij nieuwsgierig gemaakt. Helaas kon ik geen afbeelding van
het resultaat vinden op internet. Is de afbeelding gelukt? Wat heeft
het zout zichtbaar gemaakt?
Een
bos van infuuszakken
In een gedeelte van de ruimte hing het vol met infuuszakken. Door dit
bos van infuuszakken lopend, viel het mij op dat aan de infuuszakken
soms een tot meerdere labels hingen met scheikundige namen er op. Door
mijn korte geschiedenis van scheikunde lessen leken de namen enigszins
herkenbaar, maar verder dan dat het termen van stoffen waren, kwam ik
niet.
Wat hier aan de hand was, leerde ik toen ik vlakbij het werk een tafeltje
tegen kwam met diverse rijen met spuitjes er op uitgestald. Deze droegen
dezelfde labels er aan als aan de infuuszakken hingen. Wat de bedoeling
ervan was, stond er duidelijk bij. Je werd gevraagd als bezoeker een
spuitje uit te zoeken, uit de meerdere mogelijke stoffen, deze in een
van de infuuszakken te spuiten en het label te bevestigen aan die infuuszak.
De algen in de infuuszakken met water kregen zo een kans om met de toegediende
stoffen sneller of langzamer te gaan groeien. Een gunstige combinatie
zou het water in donkergroen doen veranderen. Alle infuuszakken waren
nog helder van kleur tijdens mij bezoek. Tijdens de expositieperiode
zou dit veranderen.
Dat je als bezoeker mee speelde in dat proces, maakte je nog meer betrokken
bij het werk dat je zag en even niet de passieve toeschouwer. Bijna
jammer dat je je infuuszakje niet kon volgen via internet of dergelijke.
Ik ben benieuwd of mijn spuitje de algen het water hebben doen groen
kleuren.
Wortel-oranje
& bieten-rood
Van wortelen kun je de perfecte kleur maken van wortelen. Dit klinkt
logisch en toch was er een lichte verwondering wanneer je naar het werk
keek waar groenten ‘verfden’ met hun kleuren.
De installatie was zo gemaakt dat je kon zien hoe wortelen zijn geperst
om als sap over een groot wit papier heen te vloeien. In dat papier
leek een vorm ingedrukt van een wortel. De oranje kleur van het sap
maakte de wortel vorm tot een print. De tekst ‘100% SAP’
die eronder stond, werd ook duidelijk zichtbaar hierdoor. Er stonden
twee soortgelijke werken in de ruimte. Bij de andere werd de kleur en
vorm bepaald door rode bieten. Naast beide werken stond er een emmer
met de desbetreffende groenten er in, wachtend om geperst te worden
tot kleur. Deze natuurlijke kleuren waren veel intenser dan ik had verwacht.
Het werk kwam mij als leuk over en was goed beeldend uitgewerkt. Het
concept van het werk was zeer duidelijk. Het beeld vertelde zichzelf.
Er zaten op het eerste gezicht geen diepere lagen achter of is er, nu
ik erover nadenk, in het werk een kritiek naar de kunstmatige kleurstoffen
te bespeuren? Het schijnt dat die kunstmatige kleurstoffen langer goed
blijven van kleur en goedkoper zijn om te produceren. Daarentegen zijn
ze wel weer ongezonder. Komt de behoefte naar kleur niet van kleuren
uit de natuur? Wat is de behoefte om het natuurlijke onnatuurlijk te
maken?
Zelf droom
ik graag weg en hou van een diepere betekenis aan een werk. Dat miste
ik soms een beetje in sommige werken die er verder te zien waren. Aan
de ander kant kun je het in combinatie met het ander werk in de ruimte
als afwisseling zien en dus als een toevoeging beschouwen. Sommige werken
waren wat diepgaander, de andere meer op de techniek en/of het uiterlijk
gericht. Alle werken samen vormden een mooi en boeiend geheel.
Dat je
bij de expositie een essay kon kopen van de kunstenaar en filosoof Koert
van Mensvoort, maakte voor mij het gebeuren compleet.
De essay was interessant om te lezen en goed geschreven. Kort gezegd
gaat het over dat natuur en cultuur verschuiven. Veel van de natuur
is al cultuur geworden en sommige cultuur is natuur geworden of zoals
de schrijver het noemt: onze volgende natuur.
Al de ontwerpen
waren dynamisch, destructief en opbouwend tegelijkertijd. Zoals ik al
schreef, jammer, dat ik niet nog een keer terug kon komen. Aan de andere
kant, je wist dat er nog een proces gaande was, als je weg ging, waardoor
het een levendig beeld in je hoofd bleef en zelfs nog blijft. Je nieuwsgierigheid
wordt aangewakkerd. Het proces gaat door en dat heb je niet in de hand.
Levendig werk dus, zowel letterlijk als figuurlijk.
Een expositie
en essay die ik niet had willen missen.
Tentoonstellingsinformatie
Voor degene die het willen weten, de volgende ontwerpers en hun natuur
heb ik beschreven:
‘Boeketten’, Miriam van der Lubbe & Niels van Eijk,
‘Melt and Destroy’, Hilde Koenders, ‘Algenbra’,
Jelte van Abbema in samenwerking met de Wageningse universiteit en ‘100%
SAP', Christoph Brach & Daniera ter Haar.
De essay
Natuur 2.0 van Koert van Mensvoort is te verkrijgen voor 2 euro + verzendkosten
via http://www.mu.nl/publications.html
NAT, designing nature vond plaats in MU, Eindhoven van 20 oktober t/m
11 november. De expositie was tevens onderdeel van de Dutch Design Week
Eindhoven 2007, 20 t/m 28 oktober.
Alle deelnemende ontwerpers: Jelte van Abbema, Hilde Koenders, Frank
Bruggeman, Marc van de Sande, Krista van der Knijff, Christoph Brach
en Daniera ter Haar, Eric Klarenbeek, Niels van Eijk en Miriam van der
Lubbe, Marielle Leenders, Ralph Nauta en Lonneke Gordijn (Designdrift).
MU,
Emmasingel 20, Eindhoven, tel. 040-2961663, relevante websites: www.mu.nl,
www.dutchdesignweek.nl
Viviane
Rose is conceptueel kunstenaar & performer, website: www.vivianerose.biz
