September - november 2018, 13e jg. nr.4. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

The World of Tim Burton

''Anybody with artistic ambitions is always trying to reconnect with the way they saw things as a child.'' (Tim Burton)

Voor de fans van Tim Burton is de expositie 'The World of Tim Burton' een echte aanrader, maar zeker ook voor bezoekers die minder bekend zijn met deze veelzijdige kunstenaar, filmmaker en producent. Maar liefst vierhonderd objecten, tekeningen, schilderijen, foto's, poppen, maquettes, animatiefilms en sculpturale installaties worden er getoond, genoeg om tenminste twee uur mee door te brengen.

Door Joke M. Nieuwenhuis Schrama

Na de start in New York is de show te zien geweest in onder meer Parijs, Tokyo, Praag en São Paulo. En hij is nu dan ruim drie maanden te zien in C-mine, de erfgoedsite in Genk. De samenstelling van de expositie is steeds in handen van Jenny He. De scenografie in C-Mine is van Jo Klaps. De expo bestaat uit negen onderwerpen en die zijn verdeeld over de verschillende industriële ruimtes van het complex. Speciaal voor C-Mine is een diorama toegevoegd. Een uitgebreid randprogramma is te vinden op de website.

Winterslag
Op de C-Mine locatie werden tussen 1917 en 1988 de Winterslag-mijnen uitgebaat. Minder bekend van Genk is, dat het voor de mijnbouwperiode een kleine kunstenaarskolonie herbergde. Het pittoreske landschap van de Belgisch-Limburgse Kempen trok diverse en vooral Brusselse kunstenaars. Het Emile Van Dorenmuseum (ooit Hôtel des Artistes) in villa Le Coin Perdu, tevens een erfgoedobject, getuigt nog hiervan. Het museum is op zondagen of op afspraak te bezoeken. C-Mine / de stad Genk rust nog steeds op creatieve pijlers: Educatie (LUCA school of arts), een creatieve economie, creatieve recreatie en artistieke creatie en presentatie. Hieronder belicht ik enkele thema's uit 'The World of Tim Burton'.

Napkin Art in 'Around the World'
In het gedeelte met het thema 'Around the world' kunnen bezoekers een hoeveelheid notitieboekjes bekijken, uitgescheurde velletjes uit schrijfblokjes van hotels, die de kunstenaar heeft gebruikt om zijn ideeën de eerste gestaltes te geven. Talloze (ingelijste) servetten uit restaurants, waar Burton op heeft geschreven en getekend. De servetjes zijn kennelijk niet allemaal als zodanig gebruikt, want de meeste hebben geen etensvlekken. Hij zal steeds schone exemplaren hebben gepakt om daarop 'studies' voor zijn (film) karakters te tekenen. Deze servetten zijn ook samengebracht in een bundel; 'The Napkin Art of Tim Burton: Things you think about in a Bar' .

Influences
Dit interessante thema laat zien hoe Burton's ongebreidelde fantasie is ontwikkeld en hoe zijn inspiratie werd gevoed. Burton, in augustus 2018 zestig geworden, verhuisde als tiener naar zijn grootouders omdat het met zijn eigen ouders niet zo boterde. Hij was een introverte jongen die zich graag bezighield met tekenen, schilderen en het kijken naar films en het lezen/bekijken van cartoons van illustrators zoals Edward Gorey, Charles Addams en Theodor Geisel (Dr. Seuss). In zijn jeugdjaren woonde hij dichtbij een begraafplaats, wat ook een inspiratiebron moet zijn geweest. De college-aantekeningen die hij maakte tijdens zijn opleiding aan de California Institute of Art en zijn amateur 8 mm en 16 mm filmpjes waren eveneens belangrijk.

The Misunderstood Outcasts
Realistische dingen zijn niet aan de orde in de films van Burton. Er is altijd iets carnavalesk, in een sprookjesachtige sfeer; ook is er horror aanwezig of er zijn andere griezeligheden in te vinden. Burton is ook dichter en heeft een poëziebundel uitgegeven: 'The Melancholy Death of Oyster Boy & Other Stories' (1997), welke bundel hij uiteraard ook zelf heeft geïllustreerd. Hierin komen onder meer Cabin Boy, Oyster Boy, Robot Boy en Stain Boy voor.

De kunstenaar gebruikt graag strepen en spiraalvormen. Een klein schilderijtje van Burton viel mij op, geen meesterwerkje, eerder snel geschilderd, het aandoenlijke 'Stitched Boy'. Dit wezentje met een bij elkaar genaaid hoofd in een gestreept shirtje, associeerde ik met een andere figuurtje dat Burton heeft geschapen: Sally, de geliefde van Jack Skellington in 'The Nightmare before Christmas', een stop-motion animatie musicalfilm uit 1993. Het zijn lappenpoppen en deze figuurtjes zijn in staat zichzelf weer bij elkaar te halen, zoals Jenny He opmerkte over deze creatie(s) van Burton:

''Spirals and stripes might be disorienting, but Tim finds they ground him. Stitches and dismemberment seem grotesque to most, but he sees it as an ability to put oneself together, like Sally in The Nightmare before Christmas."

Unrealized projects
Hier kun je bekijken welke projecten van Burton niet konden worden gerealiseerd, om een of andere reden. Het gaat bijvoorbeeld om film-, televisie- en boekprojecten in diverse staten van ontwikkeling, soms al in de ideeënfase gestopt en andere zelfs bijna voltooid. Ook hier is te zien hoe Burton zijn creatieve vermogen heeft ontwikkeld en hoe groot zijn liefde is voor 'het vak'.

Burton Café
Bezoek zeker ook het 'Burton Café', waar diverse specialiteiten te eten en drinken zijn tegen zeer schappelijke prijzen. De inrichting is in de sfeer van de film 'Big Fish' ontworpen en er bungelen talloze schoenparen over kabels. Wat de mysterieuze betekenis hiervan is in het café, geen idee... Maar, in ieder geval is de (hartige) 'Big Fish Wafl' heel smakelijk, samen met een speciaalbier: 'Kompel bovengronds' of een 'Beetlejuice' (smaakwater met stukjes groenten of fruit).

'The World of Tim Burton', C-Mine, Evence Coppéelaan 91, Genk, België, t/m 28 november 2018. Verdere informatie: www.c-mine.be.

Terug naar boven