Dec. 2018 - jan. 2019, 13e jg. nr.5. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

Viktor Majdandžic
-zestig jaar kunstenaarschap-

In 2018 is Viktor Majdandžic zestig jaar werkzaam als beeldend kunstenaar. Zijn schilderijen vormen een hommage aan de wetenschap en de schoonheid van beeldende kunst.

Door Wim Adema

Het in 2016 te Londen uitgegeven boek 'Viktor Majdandžic: The Supreme logic of chaos' vormt hiervan een indrukwekkend document. Deze uitgave werd samengesteld en uitgegeven door de ICAC, the International Confederation of Art Critics. Talrijke kunsthistorici en -critici werkten aan dit boek mee en maakten samen een diepgaande analyse van zijn persoon en werk.

Recent ontmoette ik Viktor Majdandžic en zijn vrouw Pieneke op de kunstbeurs ADAF 2018 te Amsterdam. Er was direct sprake van een zeer goed contact en gesprek over de inhoud van zijn werk. Het leek mij belangrijk dat zijn persoon en werk in het online kunstmagazine Het Beeldende Kunstjournaal een bespreking kreeg. Majdandžic verleende graag zijn medewerking. Zijn boek werd mede de leidraad voor een kenschets.

Een biografische schets
Viktor Majdandžic is afkomstig uit Bosnië en werd in 1932 te Ivanjska geboren. Na aanvankelijk een studie Economie en Buitenlandse handel te volgen, koos hij uiteindelijk voor het kunstenaarschap. Zijn opleiding kreeg Majdandžic aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten te Belgrado. In zijn woonplaats Banja Luka zette hij zich bijzonder in voor de beeldende kunsten en was direct betrokken bij een landelijk bekende biënnale en een museum voor moderne kunst. Sinds 1969 woont Viktor Majdandžic in Nederland en was tot zijn pensionering werkzaam als creatief therapeut. Opmerkelijk is het feit dat hij tijdens die periode op zijn atelier samenwerkte met psychiatrische patiënten en hen stimuleerde om als een vrij persoon creatief te werken. Sinds 1958 heeft Majdandžic meer dan tweehonderd exposities in binnen- en buitenland gehad, onder andere in Belgrado, Wenen, Florence, Rome, Parijs en New York. Dit jaar, in 2018, herdenkt hij het feit van zestig jaar kunstenaarschap, zijn zoektocht naar schoonheid.

Schoonheid en wetenschap
In de schilderijen van Viktor Majdandžic ervaar ik een balans tussen vorm en inhoud, een besef van ruimtelijke, wetenschappelijke principes en een verlangen naar verbeelding van zijn herinneringen en emoties. Hij spreekt zelf van een streven naar orde en toeval, waarin de mogelijkheden van geometrische vormen, reeksen en variaties als een ruimtelijke structuur worden afgetast, hierbij geholpen door de Gulden Snede en de reeks van Fibonacci. Op een heldere manier heeft de structuur en complexiteit van veel natuurverschijnselen in zijn werk opnieuw gestalte gekregen. Deze benadering vormt ook een hommage aan de wetenschap.

Tegelijk ervaar ik in zijn werk een innerlijk 'duwen' tegen deze wetenschappelijke grenzen. De kunstenaar zoekt een doorgang voor de verbeelding van zijn eigen emoties en psychische ervaringen. De langdurige strijd in voormalig Joegoslavië trok een diep en donker spoor in zijn leven. Deze herinneringen aan overweldigende oorlogsjaren zijn in een groot aantal werken zichtbaar aanwezig. In een aantal schilderijen tasten zij de harmonieuze wetenschappelijke beeldstructuur aan. Met moeite lijken de Gulden Snede en de reeks van Fibonacci dan nog bestand tegen de kracht van zijn oorlogsemoties. De verf verspreidt zich op een agressieve manier over het doek en roept aangrijpende beelden op.

Wereld en verandering
In een spanningsveld tussen orde en chaos verandert onze wereld doorlopend. Om die reden zoekt Viktor Majdandžic steeds opnieuw naar een nieuw en definitief beeld, waarin de complexiteit van zijn levenservaring vorm kan krijgen. Doorlopend tast hij de grenzen van het doek af en zet de lijnen uit naar een mogelijk nieuw beeld. Het concept van een schilderij ontstaat heel langzaam en vraagt zijn uiterste concentratie. De toeval, het openstaan voor de veranderingen in zijn waarneming, zorgen ervoor dat wiskundige patronen kunnen gaan 'zingen'. Als schilder wil hij uiteindelijk vorm en inhoud van zijn schilderij een autonome expressie meegeven en hij reist tussen 'plezier en pijn'.

Op die manier geeft Majdandžic tevens een inhoudelijk antwoord aan de hedendaagse kunst, waar in zijn ervaring teveel 'pijn' aanwezig is en te weinig 'plezier'. Naar zijn mening gaat ook de ware schoonheid verloren, omdat zij commercieel geëxploiteerd is geworden. Als persoon en wetenschapper is Charles Darwin voor Viktor Majdandžic een inspiratiebron. In Darwins evolutietheorie ervaart hij een onafhankelijke en kritische menselijke geest, die zijn opvattingen als kunstenaar bevestigt, waardoor zijn schilderijen een balans tussen wetenschap en beeldende kunst kunnen worden.

Zestig jaar schilderkunst
Het boek 'The Supreme Logic of Chaos' vormt een inhoudelijke en beeldende ode aan de schilderkunst van Viktor Majdandžic. Vanuit een groot aantal kunsthistorische gezichtspunten wordt diep ingegaan op de inhoud van zijn werk.

Enkele schilderijen:
Het schilderij 'April 2015, acrylic on board', toont een prachtige ruimtelijke balans tussen de Gulden Snede, de reeks van Fibonacci en de verwerkte emoties. Binnen de symmetrie van het doek is een abstract-expressionisme aanwezig. De kleuren tonen een geologisch karakter, waarin de structuur en de werking van de aarde zichtbaar is. De grote geometrische structuur van het werk omvat een verbeelding van een natuurkracht. Op 'June 2015', acryl op hout, is een ultieme balans te zien tussen hoop, toekomst en vertrouwen, verwerkt in zachte transparante aardkleuren.

In het werk 'November 1978' is de zoektocht naar de essentie van vorm en inhoud al vormgegeven. Binnen de geometrische vormgeving van verticale en horizontale lijnen tonen de kleuren een gepassioneerde manier van schilderen. De schilderijen 'Fear, May 1990' en 'Dark Fear, 1990' verwijzen op aangrijpende wijze naar de oorlog in het voormalige Joegoslavië. *zijn 'Hommage aan Pavarotti', november 2012,' laat een abstract geschilderd kleurenpalet zien met zacht-rode en lichte geelgroene nuances, die een schitterende harmonie vormen binnen geometrische sculpturale grenslijnen.

In zestig jaar kunstenaarschap ontstond een artistieke ode aan wetenschap en schoonheid!

Meer informatie: www.majdandzic.nl.

Wim Adema is beeldend kunstenaar en fotograaf en publiceert regelmatig artikelen over beeldende kunst in diverse media. Klik hier om zijn website te bekijken.