Dec. 2018 - jan. 2019, 13e jg. nr.5. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

The Instrument of Troubled Dreams

Van 23 november 2018 tot 29 april 2019 fungeert de Oude Kerk in Amsterdam als tempel voor muziek, waarbij alles draait om een op geluid gebaseerd kunstwerk. Directe aanleiding voor deze interventie is de voltooiing van de restauratie van het wereldberoemde Vater-Müller orgel.

Door Joke M. Nieuwenhuis Schrama

Voor wie een bezoekje aan de hoofdstad wil of gaat brengen in de komende periode, is de Oude Kerk zeker een interessant doel. Bekijk bij een rondje om de kerk lopen, aan de noordzijde het omstreden (contemporaine) rode raam. Het raam kijkt uit op het Drs P.-Plein, waar enkele raamdames huizen. Het was de geliefde buurt van Drs P. (Heinz Hermann Polzer, 1919-2015), waarover hij een lied schreef en meer dan dat, het werd zijn lievelingslied, getiteld: 'Quartier Putain' (beluister hier op YouTube). De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat het van buitenaf eigenlijk nauwelijks opvalt dat de glas-in-loodruitjes in het raam van kunstenaar Giorgio Andreotta Calò (Venetië, 1979) nu rood zijn. Maar, genoeg nu over de ramen en terug naar de muziekkunstenaars.

Kunst, erfgoed en muziek
Tijdens hun voorbereidende bezoeken aan de Oude Kerk heeft het kunstenaarsduo Janet Cardiff (1957) en George Bures Miller (1960) op meerdere manieren klank in de ruimte laten resoneren. Met behulp van stem en orgel hebben zij een beeld gekregen van de akoestische mogelijkheden die de architectuur van het oudste gebouw van Amsterdam biedt. Wat hen vooral aansprak was het in restauratie verkerende Vater-Müller orgel uit 1742. Het instrument werd onderzocht en wordt vooruitlopend op de oplevering in mei 2019 op experimentele wijze bespeeld en voor geluidsopnames gebruikt.
Cardiff: "The organ in the church inspired us. We thought: why not make another organ? But of a different type and one that the public could play." (Bron: perstekst Oude Kerk)

Soundtrack voor het monument
De bezoeker wordt automatisch onderdeel van een geluidswerk, waaraan je kortstondig zelf een bijdrage levert. Je stapt in een werk dat allesomvattend is; het geluid vult de hele ruimte. Zie het als een soort soundtrack voor het monument. Een mellotron uit de zestiger jaren (een mechanische voorloper van de sampler), verbindt 25 speakers, die omgevingsgeluiden met zang en tonen vermengt met onder meer het Vater-Müller orgel. Het geluid doet een beroep op je verbeeldingskracht, je geheugen en je bereidheid tot overgave. Via de mellotron kan de monumentale ruimte worden bespeeld en daarmee de atmosfeer en perceptie van de Oude Kerk.

Een aanrader, voor meer informatie: oudekerk.nl/cardiff-miller.