Febr. - apr. 2019, 14e jg. nr.1. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

STIL
Tien jaar De Ketelfactory

De Ketelfactory beleeft het eerste kroonjaar van haar bestaan met een bijzondere expositie. In het monumentale pand worden 64 werken van 64 kunstenaars getoond. De werken zijn klein, maar de kunstenaars zijn van kaliber. Allen hebben zij eerder geëxposeerd in de Ketelfactory en werden voor 'STIL' opnieuw benaderd door Winnie Teschmacher (zakelijk en artistiek leider), waarop ze bijna allemaal positief reageerden. Opdracht was het creëren van een werk over 'stilte', met één richtlijn: de omvang mocht niet groter worden dan 30 x 30 x 30 cm.

Door Joke M. Nieuwenhuis Schrama

Het is het begin van de 'stiltecollectie' van De Ketelfactory. De beelden, teksten, films en objecten worden op de benedenverdieping gepresenteerd. De opstelling verandert regelmatig, zodat er steeds een andere tentoonstelling is te zien. De 'stiltecollectie' heeft overigens een voorloper. Zo'n dertig jaar geleden reisde er een geheimzinnig 'Stiltemuseum' door ons land.

Conservator en kunstenaar Rob Vrakking had via 'mail art' honderd (inter-)nationale kunstenaars gevraagd om een werk over stilte naar hem op te sturen. De respons was overweldigend: sculpturen, schilderijen, tekeningen en teksten kwamen met de post. Het museum van Vrakking werd op diverse plaatsen in Nederland 'uitgestald', waaronder in het Omroepmuseum in Hilversum en het Techniek Museum in Delft, maar ook in een boekhandel of klooster. Na tien jaar werd de collectie overgedragen aan het Osthaus Museum in Hagen (D), een soort museum van musea. Daar lagen de werken jarenlang ingepakt en ongezien.

Mecenaat
Teschmacher, zelf (glas)kunstenaar, voert met bevlogenheid het beheer over De Ketelfactory, dat geen museum of galerie is, maar meer een projectruimte of vrijplaats voor (gevoelsmatig) kunst en creaties uit het 'hogere orde denken'. De expositie STIL heeft Teschmacher in vrij korte tijd gestalte moeten geven, op instigatie van haar oom en de mecenas van De Ketelfactory, Carel Nolet van Nolet Distillery. Hij wees zijn nichtje ongeveer driekwart jaar geleden op het feit dat De Ketelfactory in 2019 tien jaar bestaat. Of dat geen gelegenheid zou zijn voor een jubileumexpositie? De Nolet Distillery (of dynastie) bestaat overigens al meer dan 325 jaar …

En zo kwam het tentoonstellingsproces op gang; wat voor thema, wat voor kunst, welke kunstenaars, etc. Er was niet zoveel tijd, maar het boek 'Stilte, Ruimte, Duisternis' van Kester Freriks en zijn pogingen uit 2018 om het Stiltemuseum vanuit Duitsland terug te halen en hier weer te tonen, bleken een goede aanleiding. De Ketelfactory reageerde op Freriks pogingen en haalde de werken en het archief terug uit Hagen. Het komende half jaar is de collectie in wisselende opstellingen op de bovenverdieping van het gebouw te zien.

Een kleine greep uit de STIL werken
Dat de deelnemende kunstenaars inspiratie putten uit eerder gecreëerd werk is goed mogelijk. Robert Zandvliet (1970) roept een stiltegevoel op met zijn creatie, een schilderij van een deur die half open staat, maar slechts door een kier licht doorlaat. De verflaag is zo te zien zeer dun, maar het werk zou ook gemaakt kunnen zijn met houtskool, hoewel dat op doek weer een korrelig effect geeft, daarvoor moet je schoon kunnen werken.

Het werk van Aeneas Wilder (1967) is een liefdevolle piepkleine installatie, een kleine console. Zo te zien is het object van beschouwing een walnoot, uitgevoerd in goud en in een houten kistje gelegd. Het mag voor even bekeken worden, maar daarna gaat het grotere kistje (zou het passen ...) er weer beschermend overheen, dan is het donker en stil. Wilder is gewend heel wat grotere installaties en sculpturen te maken, dus dit kleine werk zal evengoed een uitdaging zijn geweest.

Olphaert den Otter (1955) kan zelf zijn werken uitvoerig en theoretiserend beschrijven, dus zo zal hij dat ook kunnen in zijn STIL-bijdrage. Het is een werk, dat momenteel aan het begin van de expositie hangt, ondanks de toegestane grootte tamelijk prominent. En ja, het doet toch sterk denken aan onze blauwe planeet en die zal van deze afstand volkomen verstild zijn.

Distillaties
Om de naam van De Ketelfactory en het mecenaat kennelijk eer aan te doen (het gebouw behoort tot het complex van de distilleerderij, maar was ooit een melkfabriek), worden 'distillaties' georganiseerd. Op 11 en 12 mei as. is er weer een distillatie, met gesprekken, lezingen, films en performances. Tijdens de tentoonstelling vinden er allerlei activiteiten plaats rondom het onderwerp 'stilte'. Van alle kunstenaars zijn video-opnamen gemaakt door Kim Zeegers (ook een van de initiators van De Ketelfactory), die eveneens in het gebouw zijn te bekijken.

'STIL', t/m 14 juli 2019, De Ketelfactory, Hoofdstraat 44, Schiedam. Website: www.deketelfactory.nl. Bekijk een impressie van De Ketelfactory via deze link: https://vimeo.com/ketelfactory