Mei - juni 2019, 14e jg. nr.2. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 
VOORKANT ACTUEEL ACHTERGROND AGENDA UITGELICHT ARCHIEF COLOFON 
voorpagina
artikel
recensies van tentoonstellingen

over kunst en
kunstenaars

actuele exposities
Nederland België
opmerkelijke
kunstberichten
artikelen uit  
vorige nummers

over Het Beeldende Kunstjournaal

 

Uitgelicht
Berichten van musea, andere kunstpodia en uitgeverijen, met aansprekende tentoonstellingen en nieuwe kunstboeken, voor u geselecteerd door de redactie.

Kunsthal Rotterdam: De duizelingwekkende verbeelding van Piranesi

De Italiaan Giovanni Battista Piranesi (1720–1778) wordt beschouwd als de grootste prentkunstenaar van zijn tijd. Voor het eerst in tien jaar is weer een grote Piranesi-tentoonstelling in Nederland te zien. Uit de imposante grafiekcollectie van Museum Boijmans Van Beuningen presenteert de Kunsthal ruim zeventig groot formaat prenten van Piranesi. Als kunstenaar werd Piranesi in de achttiende eeuw bekend met zijn 'Vedute di Roma', een omvangrijke reeks etsen met indrukwekkende gezichten op de ruïnes en monumenten van Rome. In zijn befaamde serie prenten over kerkers, de 'Carceri d'Invenzione', gaf Piranesi, die van origine architect was, vorm aan zijn ruimtelijke fantasieën.

 
Giovanni Battista Piranesi, 'Gezicht op de Eerste Tempel van Hera te Paestum', 1778. Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.

Uit beide series zijn prenten van zeldzame kwaliteit te zien, evenals acht kolossale boeken waarin de duizelingwekkende verbeelding van Piranesi – als kunstenaar, onderzoeker en architect – naar voren komt. Deze tentoonstelling is onderdeel van een serie van drie tentoonstellingen in de Kunsthal ter gelegenheid van het stadsbrede project 'Boijmans bij de Buren'.

Vanaf het begin van zijn verblijf in Rome, in 1740, concentreert Piranesi zich op fantasievolle weergaves van de werkelijkheid. Hij wordt bekend door zijn tekeningen van monumenten in Rome en verbluffende ruïnes. Zijn 'vrije' opvatting zorgt voor een vruchtbare verbeelding die leidt tot bijzondere pre-Romantische ruïnefantasieën. Zo heeft hij lak aan regels en experimenteert hij met verschillende stijlen uit het verleden om tot nieuwe ontwerpen te komen. Het liefst verandert hij radicaal de bouw- en ontwerpstijl van zijn tijd. Venetiaanse rococozwierigheid, Egyptische beelden, Etruskische symbolen en Romeinse grandeur komen samen in zijn architectonische tekeningen en ontwerpen voor meubels en vazen. Piranesi houdt zich ook bezig met archeologie en zijn tekeningen van oudheden vinden net als zijn stadsgezichten gretig aftrek bij toeristen, die een culturele 'Grand Tour' maken door Europa ter afsluiting van hun opleiding. Zijn werk spreekt een groot publiek aan, en bepaalt in grote mate het beeld dat buitenlanders hebben van de stad Rome.

Piranesi's wereldberoemde serie 'Carceri d' Invenzione' (Imaginaire kerkers, 1749-1750) laat schaduwwerelden zien die eindeloos buiten het papier door lijken te gaan, en waar het oog blijft dwalen over trappen, bruggen, galerijen en loopplanken. Hij schept hier een onderwereld van onheilspellende spelonken, en de kleine figuren die hij aan deze ruimten toevoegt - soms rustig wandelend dan weer heftig gebarend - verraden hoe nietig de mens is. De prenten zijn voor een deel realistisch, maar worden door overdrijving van perspectief, een dramatische belichting en trappen die tot ongelofelijke hoogten oprijzen, groots en imposant. Zijn etstechniek is meesterlijk, en hij verbetert voortdurend zijn werk door steeds nieuwe lijnen in etsplaten te krassen. In de tentoonstelling zijn circa twintig prenten uit zowel de eerste als de tweede 'Carceri' reeks te zien. Piranesi werkt tijdens zijn leven door aan deze platen, en de prenten uit de tweede editie (1761) zijn opnieuw bewerkt met meer zwart, meer detail, en daardoor nog bedreigender.

De duizelingwekkende verbeelding van Piranesi, 25 mei t/m 1 september 2019, Kunsthal Rotterdam, Museumpark, Westzeedijk 341, Rotterdam, info 010-4400301, www.kunsthal.nl.

Terug naar boven

 

Rijksmuseum Twenthe, Enschede: Peter Zegveld. Wat beweegt...

Vanaf 30 juni 2019 ondergaan de museumzalen van Rijksmuseum Twenthe wederom een spectaculaire transformatie. Na de filosofische en contemplatieve tentoonstelling De Naakte Waarheid is het deze zomer de beurt aan beeldend kunstenaar en theatermaker Peter Zegveld (1951) om RMT om te vormen tot zijn universum. Maar liefst het halve museum en de binnentuin worden gevuld met zijn beelden en installaties die spelen met beweging, licht en geluid, en bovenal met de verbeeldingskracht van de kijker.

Verwacht bij binnenkomst van de tentoonstelling geen hysterische kakafonie van geluiden en schurende machines. Sommige installaties bewegen subtiel en anderen ogen zelfs statisch. Totdat er opeens een knal klinkt. Of een beeld begint te trillen. Soms totaal onverwacht vanuit het niets, maar soms ook door een druk op knop.

De bezoeker zet deze installaties zelf in werking: er verschijnen schaduwbeelden op de muur of er komt een sculptuur van een menselijke gestalte tot leven. Zo overtuigend dat het moeilijk is om je er niet door mee te laten voeren.

 
Peter Zegveld, 'Paard', 2011. Foto Gert Jan van Rooij.

We zien hoe Zegveld met licht, schaduw, geluid en beweging zijn illusies creëert, daarover doet hij niet geheimzinnig. Tegelijkertijd reageren we op een paard, spookje of mensenmassa die zich blijmoedig in een ravijn stort alsof ze werkelijk bestaan. Door ons op hetzelfde moment in de illusie te laten geloven én haar te ontmaskeren, maakt Zegveld ons bewust van onze verbeeldingskracht. Hij doet een beroep op ons vermogen om aan levenloze objecten een ziel toe te kennen. Het is een vermogen dat we veelal verliezen op weg naar de volwassenheid, maar waarin een grote creatieve kracht schuilt.

Van 13 juli t/m 25 augustus is het werk van Zegveld ook te zien in De Museumfabriek op een paar minuten lopen van Rijksmuseum Twenthe. Hier heeft Peter Zegveld een Speelstudio ingericht waar je zelf bewegende kunst kunt maken. In de Museumfabriek staat, naast meerdere kinetische installatie van o.a. Zoro Feigl en Christiaan Zwanikken, de installatie Serpentine van Zegveld. Maar liefst zes meter hoog en indrukwekkend.

Peter Zegveld. Wat beweegt… , 30 juni t/m 27 oktober 2019, Rijksmuseum Twenthe, Lasondersingel 129-131, Enschede. Website: www.rijksmuseumtwenthe.nl.

Terug naar boven

 

Groninger Museum: Daan Roosegaarde – Presence

Vanaf 22 juni 2019 toont het Groninger Museum Daan Roosegaarde - Presence: het eerste grote museale soloproject van kunstenaar en innovator Daan Roosegaarde.

Presence is een nieuw, baanbrekend, interactief kunstwerk dat hij speciaal voor het Groninger Museum ontwikkelde. Dit is de eerste keer dat hij als ‘buitenkunstenaar’ de binnenruimte verkent, met een groot lichtgevend landschap dat door de aanwezigheid van bezoekers van vorm en kleur verandert. Waar tentoonstellingen meestal vragen om kunst op gepaste afstand te bekijken, daagt deze installatie uit tot fysieke interactie.

 
Daan Roosegaarde, 'Presence', 2019, Groninger Museum. Foto: Studio Roosegaarde.

Roosegaarde is onder andere bekend van Icoon Afsluitdijk en internationale projecten als Waterlicht en Smog Free Tower. Als pionier van het landschap van de toekomst onderzoekt hij het begrip schoonheid, dat vorm krijgt in nieuwe maatschappelijke kernwaardes als schone lucht, schoon water en schone energie. Presence maakt deze thematiek met nieuwe materialen en natuurkundige principes zichtbaar, waardoor de bezoeker op een bijzondere manier bewust wordt van de eigen aanwezigheid.

Presence is een 800 m2 groot levend lab. Hoewel het kunstwerk het resultaat is van innovatief materiaaltechnisch onderzoek, is Presence voor de bezoeker heel intuïtief. De installatie bestaat uit verschillende sferen waardoor de bezoeker allerlei perspectiefwisselingen ondergaat – van groot en massief naar klein en beweeglijk, van donker naar licht. In de ene zaal tekenen futuristische bollen lijnen op de grond. Een andere zaal lijkt gevuld met lichtgevend sterrenstof, wat doet denken aan het uitzicht op een grote stad vanuit een vliegtuig. Er zijn ook ruimtes die bezoekers lijken te scannen door ze in silhouetten en patronen vast te leggen. De interactie tussen bezoeker en kunstwerk levert steeds nieuwe beelden op. Kijken en observeren, maar vooral aanraken, voelen en bewegen zijn essentieel.

Klimaatverandering en de wens om de leefbaarheid van ons landschap te verbeteren, inspireerden Roosegaarde tot het maken van Presence. Met de sporen die bezoekers in de installatie achterlaten, die na verloop van tijd verdwijnen en plaatsmaken voor nieuwe patronen, symboliseert Roosegaarde de invloed van onze menselijke aanwezigheid op aarde. Een andere bron van inspiratie is de landschaps- en omgevingskunst uit de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw. Ook hierin speelden het sterke besef van de kwetsbaarheid van de aarde en interactiviteit een grote rol. Waar deze kunstenaars het landschap tot onderdeel van hun werk maakten, zet Roosegaarde een nieuwe stap en brengt zijn werk voor het eerst binnen de muren van een museum.


De monografie Daan Roosegaarde, uitgebracht door Phaidon, bevat bijdragen van Nico Daswani van World Economic Forum, Fumio Nanjo van Mori Art Center Tokyo, Carol Becker van Columbia University New York, en Daan Roosegaarde.

Daan Roosegaarde, Presence, 22 juni 2019 t/m 12 januari 2020, Groninger Museum, Museumeiland 1, Groningen. Website: www.groningermuseum.nl.

Terug naar boven

 

Design Museum Den Bosch: Geert Lap - Specific Objects

Geert Lap - Specific Objects biedt een overzicht van het weergaloze oeuvre van een van de belangrijkste naoorlogse keramische kunstenaars ter wereld. De vele werken uit de eigen collectie worden aangevuld met tientallen goed gekozen bruiklenen uit belangrijke musea en verzamelingen. Ontwerper Aldo Bakker gaat in het tentoonstel-lingsontwerp in Design Museum Den Bosch een dialoog aan met het werk van Lap over de zoektocht naar de volmaakte vorm.

Het keramische oeuvre van de sublieme vakman Geert Lap (1951-2017) staat in de traditie van het modernisme, dat zich afzet tegen versiering en historische verwijzingen.

 
Geert Lap - Specific Objects. Fotografie Erik en Petra Hesmerg.

Qua intentie en zeggingskracht kan zijn werk wedijveren met de minimalistische kunst van kunstenaars als Carl Andre, Donald Judd en André Volten. Laps streven naar perfectie vormde de kern van zijn kunstenaarschap en zijn onovertroffen ambacht. Objecten die niet aan zijn strenge eisen voldeden gingen letterlijk onder de hamer. Maar hoe wist hij zijn standaarden telkens hoger te leggen? Wat was de keerzijde van deze bijna monomane houding? Wat kun je nog maken na de perfecte vorm?

De tentoonstelling biedt een overzicht van alle fases in de artistieke carrière van Geert Lap. Sleutelstukken als de Kleurendriehoek en de 99 variaties zijn te zien in de context van zijn overige werk, een unieke ervaring. De laatstgenoemde reeks zal bovendien vijfentwintig jaar na haar voltooiing voor het eerst weer in haar geheel te zien zijn. De tentoonstelling geeft zo een beeld van een zich steeds verder sublimerend oeuvre. Design Museum Den Bosch belicht hiermee het in de toegepaste kunsten zelden voorkomende minimalisme, waarbij ook oog is voor de valkuilen van het najagen van volmaaktheid. Met deze tentoonstelling krijgt 'de grootste minimalist van de keramische kunst' - zoals galeriehouder en schrijver Garth Clark hem omschrijft - het eerbetoon dat hem toekomt.

Bij de tentoonstelling verschijnt een nieuw standaardwerk over leven en werk van Geert Lap, uitgegeven door NAI010 uitgevers.

Geert Lap - Specific Objects, 1 juni 2019 t/m 18 augustus 2019, Design Museum Den Bosch, De Mortel 4, - 's-Hertogenbosch. Website: https://designmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Bonnefanten Museum, Maastricht: BACA 2019, Marwan Rechmaoui, Slanted Squares

Op 23 mei wordt de Bonnefanten Award for Contemporary Art (BACA) 2019 uitgereikt aan Marwan Rechmaoui (1964, Beiroet, Libanon). De BACA is de belangrijkste prijs voor internationale hedendaagse kunst in Nederland en wordt dit jaar, voor de tiende keer, overhandigd door Theo Bovens, Commissaris van de Koning van de provincie Limburg. De Award is een eerbetoon aan een levende niet-Westerse kunstenaar met een uitzonderlijk oeuvre en aanwijsbare invloed op andere kunstenaars, tentoonstellingsmakers en kunstprofessionals. Van 24 mei tot en met 8 september presenteert Rechmaoui zijn eerste solotentoonstelling in Nederland bij het Bonnefantenmuseum in Maastricht.

 
Marwan Rechmaoui, 'Blue Building', 2015, beton, ijzer, nylon, aarde, Styfrofoam, verf, 270 x 360 cm. Courtesy of the artist.

De tentoonstelling reist daarna door naar de Sharjah Art Foundation in Sharjah, Verenigde Arabische Emiraten. Marwan Rechmaoui studeerde beeldhouwkunst en schilderkunst aan het Massachusetts College of Art & Design tussen 1987 en 1993. In zijn werk haalt Marwan Rechmaoui inspiratie uit de geografie en de complexe multiculturele geschiedenis van Beiroet. De kunstenaar reflecteert op thema's als verstedelijking en hedendaagse sociale structuren en gedragingen.

De tentoonstelling Slanted Squares biedt een blik op het rijke oeuvre van Marwan Rechmaoui van de afgelopen twee decennia. Werk waarin Rechmaoui stedelijke ruimtes onderzoekt en het politieke en sociale landschap van Beiroet en de regio in kaart brengt. Wat Rechmaouis werk zo uitgesproken invloedrijk maakt is zijn unieke verkenning van de gelaagde sociale dynamiek van de stad alsook de wijze waarop hij de sculpturale aspecten van vorm, volume en materiaal hiervoor naar zijn hand zet. Gebruikmakend van industriële materialen als cement, rubber, teer en glas creëert Rechmaoui grootschalige werken, waarmee hij als een archeoloog de complexe gelaagdheid van de stad blootlegt.

Slanted Squares brengt drie series werken samen: Buildings, Pillars en Tapestries. Al deze series concentreren zich op processen en elementen van gebouwen en constructies. In zijn werkwijze gebruikt Rechmaoui fysieke bouwplaatsen, bouwwerken en funderingen van gebouwen als instrumenten voor geschiedschrijving, maar ook als metafoor voor processen als graven, opgraven, stabiliseren en mogelijkerwijs opnieuw opbouwen.

Het boek Marwan Rechmaoui: Slanted Squares bevat teksten en beelden van Marwan Rechmaoui, Zeynep Öz (gastconservator), Akram Zaatari (kunstenaar), Hoor Al Qasimi (directeur van de Sharjah Art Foundation) en Stijn Huijts (artistiek directeur van het Bonnefantenmuseum). Een uitgave van Idea Books.

BACA 2019, Marwan Rechmaoui, Slanted Squares, t/m 8 september 2019, Bonnefanten-museum, Avenue Céramique 250, Maastricht. Website: www.bonnefanten.nl.

Terug naar boven

 

Museum Belvédère, Heerenveen: Jaap Min, Wat zich schildert tussen polder en duin

De expressionistische schilder Jaap Min (1914–1987) exposeert deze zomer in Museum Belvédère. Als ontwerper voor glas-in-lood maakte Jaap Min veel toegepaste kunst voor kerken, maar zijn hart en roeping lagen bij het vrije kunstenaarschap en bij het Noord-Hollandse landschap.

De schilderijen van de kunstenaar uit Bergen kenmerken zich door het gebruik van zware belijning, een aards coloriet en donkere landschappen, opgezet in forse kwaststreken. In Museum Belvédère, Heerenveen-Oranjewoud, kunnen liefhebbers deze zomer genieten van de eerste solo-expositie van Jaap Min.

 
Jaap Min, 'Rode landweg', olieverf op doek, 75 x 100 cm, particuliere collectie.

Met deze omvangrijke overzichtstentoonstelling van zijn olieverfschilderijen en werken op papier wordt de opvallende melancholie van de Noord-Hollandse kunstenaar blootgelegd, met name voor de polderlandschappen rond het West-Friese Bergen. Door het gebruik van hoekige banen en stevige vormen is er sprake van een landschap waarin sloten, bomen, koeien en wolken gezamenlijk een kloeke compositie vormen.

De kleuren rood en oranje zijn niet de meest voorkomende in de natuur. Door de wilde rode wegen zijn de schilderijen van Min avontuurlijk. Hij nodigt de kijker uit het schilderij in te stappen zoals een landschap. Zonder dat rood bestaat die visuele sensatie niet. Min bevrijdt het Noord-Hollandse panorama en laat het voortbestaan in een nieuw licht en een nieuwe kleur door het landschap tot de essentie terug te brengen in breedte, diepte, hoogte, weidsheid, verte en nabijheid.

Bij de tentoonstelling verschijnt een monografie met teksten van Doeke Sijens en Kester Freriks. Deze catalogus van 'Wat zich schildert tussen polder en duin' is verkrijgbaar voor 25 euro in de museumwinkel, de webwinkel van Museum Belvédère en de betere boekhandel.

Jaap Min - Wat zich schildert tussen polder en duin, t/m 22 september 2019, Museum Belvédère, Oranje Nassaulaan 12, Heerenveen-Oranjewoud.
Website: www.museumbelvedere.nl.

Terug naar boven

 

Middelheimmuseum, Antwerpen: Rug aan rug, Ria Pacquée en Ana Mendieta

Deze zomer ontvangt het Middelheimmuseum twee grote namen, die werken met performancekunst: Ria Pacquée en Ana Mendieta. De tentoonstellingen geven rug aan rug blijk van een diverse kunstenaarspraktijk die zij ontwikkelden vanuit het lichaam als werkinstrument; zoals een beeldhou-wer gaan ze hun eigen materie 'te lijf', en geven een eigentijdse antwoord op de traditie van de figuratieve beeldhouwkunst.

De werken in beide projecten zijn doordrongen van een koppige dosis lef en adresseren in sterk visuele beelden onze collectieve en individuele identiteit.

 
Ria Pacquée, 'Streetramblings, pumpkins and soil in need of water' (detail), 2019 - Copyright: Ria Pacquée. Foto: Ans Brys.

Al sinds de jaren zeventig onderzoekt Ria Pacquée (B, 1954) het begrip identiteit. Dat doet ze met haar eigen lichaam als werkinstrument: in performances en body art, maar ook in recente installaties en videowerken. Vanuit haar houding als performer neemt zij zelf in het werk – voor of achter de camera – een centrale positie in, zonder dat het biografisch of persoonlijk wordt. Voor Pacquée is identiteit een open en dynamische constructie in constante dialoog met de buitenwereld. Ze ontrafelt de mechanismen in onze samenleving en doet ons nadenken over de systemen die wij elke dag onbewust toepassen en hoe wij onze identiteit en onze realiteit vormgeven.

Met deze tentoonstelling wordt het werk van Ria Pacquée voor het eerst getoond in de context van de hedendaagse beeldhouwkunst en waagt zij zich aan sculpturale installaties in openlucht. De presentatie toont installaties, videowerken en performances, de meeste specifiek voor deze tentoonstelling gecreëerd. In juni is zij dagelijks in het museumpark aanwezig: het eilandje in de parkvijver wordt een maand lang haar werkruimte, waar ze acties bedenkt en uitvoert. Haar residentie is dan ook de kans om haar live aan het werk te zien, want haar performances zijn intuïtief, direct en vluchtig. In juli en augustus vindt elke zondag afwisselend een performance van Ria Pacquée of van een andere kunstenaar, die zij speciaal voor deze tentoonstelling uitnodigde, plaats. Ria Pacquée daagt zo niet alleen haar eigen lichaam uit, maar eveneens dat van de bezoekers en de kunstenaars in en rond haar project.

De solotentoonstelling Earthbound toont voor het eerst in België een bredere selectie werken van de Cubaanse Ana Mendieta (1948–1985). Drieënveertig jaar na haar performance in het ICC (Internationaal Cultureel Centrum) op 24 april 1976, is haar werk opnieuw te zien in Antwerpen. Haar films en foto's vertonen sculpturale werken die moeiteloos een plaats opeisen in de internationale canon van de hedendaagse kunst. Voor het eerst worden deze werken getoond in de context van een openluchtmuseum voor beeldhouwkunst, het Middelheimmuseum.

Daarmee opent de tentoonstelling Earthbound een nieuw perspectief op de verhouding van de mens tot zijn omgeving. Het werk van Mendieta zoekt via rechtstreeks lichamelijk contact met de natuur zowel naar een vorm van individuele zelfexpressie als naar een universele voorouderlijke kracht. In het Middelheimmuseum, waar zowel kunstenaar als bezoeker onderhevig zijn aan de natuurelementen, komen de artistieke ideeën van Mendieta perfect tot hun recht. Haar werk roept maatschappelijke vragen op, maar illustreert ook een visieverschuiving in de beeldhouwkunst, van een objectgerichte traditie naar een meer open kunstvorm verbonden met land art en performance.

Rug aan rug, Ria Pacquée en Ana Mendieta, t/m 22 september 2019, Middelheimmuseum, Middelheimlaan 61, Antwerpen. Website: www.middelheimmuseum.be.

Terug naar boven

 

Drawing Centre en Kunstvereniging Diepenheim: Zomertentoonstellingen

In het Drawing Centre en Kunstvereniging Diepenheim zijn de nieuwe zomertentoonstellingen te zien. Drawing Centre Diepenheim presenteert 'Clouded Matter', waarin Marisa Rappard in haar tekeningen op intuïtieve wijze verkent hoe het is om mens te zijn in een wereld van razendsnel veranderende technologie. Al tekenend onderzoekt zij de invloed van digitale verschijnselen op ons dagelijks leven, zoals gefilterde newsfeeds, big data en fake news. De manier waarop Rappard in haar uiteenlopende tekeningen weet te laveren tussen abstractie en figuratie, zinderende arceringen, verwarrende perspectieven en gelaagde kleurvlakken maakt haar beeldtaal evenzo complex.

 
Bastienne Kramer, ‘Venus of Falkenstein XL’, 2019.

Voelbaar in Rappards werk is dat 'het digitale' meerdere gezichten heeft. Hoe het aan de ene kant verlossend kan overkomen, als een bijna transcendente, magische ervaring of wenselijk toekomstbeeld, terwijl het aan de andere kant de waarheid diffuser lijkt te maken en onze wereld steeds benauwder. 'Clouded Matter' nodigt uit om door de site-specific installaties, recente kleine tekeningenen wandvullende inktwerkenvan Rappard te dwalen, en haar visuele onderzoek naar deze maatschappelijke onderstromen te ontdekken en ervaren.

In Kunstvereniging Diepenheim toont 'FLASHFORWARD' een subversieve houding, zo laat de artistieke praktijk van beeldend kunstenaar Bastienne Kramer zich samenvatten. In haar werk onderzoekt zij de machtsverhoudingen die schuilgaan achter dagelijkse objecten, materialen en beelden die ons onopgemerkt lijken te omgeven. Aanstekers of zout- en peperstellen in de vorm van vrouwenlijven, houtkachels of logo's van bedrijven – hoe verkrijgen deze dingen hun vorm en betekenis? Het zijn leidende vragen in Kramers artistieke verkenning. Een verkenning die ook plaatsvindt in en door het materiaal, bij voorkeur keramiek, waarmee Kramer zich het onderwerp eigen maakt. Zo reproduceert zij bijvoorbeeld de dagelijkse objecten door de inzet van verschillende technieken, zoals gieten, 3D-printen of het gebruik van warmte-elementen. Haar grote technische expertise in combinatie met haar buitengewone kijk, heeft in drie decennia geleid tot een bijzonder gevarieerd oeuvre van sculpturen, installaties en ruimtelijke ingrepen.

Zomertentoonstellingen 2019, t/m 1 september 2019, Kunstvereniging Diepenheim, Grotestraat 17, Diepenheim en Drawing Centre, Kuimgaarden 1, Diepenheim.
Website: www.kunstvereniging.nl.

Terug naar boven

 

Drents Museum, Assen: Gustaaf van de Wall Perné

Vanaf 12 mei presenteert het Drents Museum de tentoonstelling Gustaaf van de Wall Perné (1877-1911) – Schenking uit de collectie M. Rumpff. In de expositie worden de meest belangrijke werken van de Nederlandse kunstenaar Gustaaf van de Wall Perné getoond, waaronder het schilderij Psyche.

Daarnaast zijn er werken op papier, boekbanden, houten decoratiestukken en een meubelstuk te zien. De kunstwerken van Van de Wall Perné laten op een unieke manier de tijdsgeest en drijfveren van kunstenaars rond 1900 zien.

 
Gustaaf van de Wall Perné (1877-1911), 'Vrouwtje van Stavoren', ongedateerd, olieverf op doek, 100 x 140 cm, collectie Drents Museum, langdurig bruikleen van de RCE.

Gustaaf van de Wall Perné is een veelzijdig kunstenaar uit de Nederlandse kunstwereld rond 1900. Hoewel hij voornamelijk bekend is van zijn grafische werk als illustrator en boekontwerper, was hij ook schilder, meubel- en kledingontwerper en designer van theaterdecors. Door zijn multidisciplinaire werkzaamheden laat hij een mooie verbinding zien tussen beeldende kunst en kunstnijverheid. Gustaafs werken benadrukken het verhaal dat het Drents Museum wil vertellen over deze periode: de samensmelting van kunst en maatschappij in de nieuwe kunst.

De heer M. Rumpff heeft zonder meer de meest belangrijke werken van Gustaaf van de Wall Perné verzameld. De collectie is divers en bestaat uit schilderijen, werken op papier (tekeningen, aquarellen, originele boekillustraties en versieringen), boekbanden, houten decoratiestukken afkomstig uit Gustaafs atelierwoning en een meubelstuk. Rumpff heeft zijn verzameling geschonken aan de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed die het in langdurig bruikleen heeft ondergebracht bij het Drents Museum.

Gustaaf van de Wall Perné (1877-1911) – Schenking uit de collectie M. Rumpff, t/m 27 oktober 2019, Drents Museum, Brink 1, Assen. Website: https://drentsmuseum.nl.

Terug naar boven

 

The Merchant House, Amsterdam: Pino Pinelli, Elsa Tomkowiak en Mary Sue

Van vrijdag 10 mei tot en met zondag 31 augustus brengt The Merchant House opnieuw een expositie met werk van de belangrijke Italiaanse schilder Pino Pinelli (Italië, 1938), ditmaal in combinatie met twee jonge Franse kunstenaars, Elsa Tomkowiak en Mary Sue. Deze tentoonstelling valt samen met de Amsterdam Sculptuur Biënnale, ArtZuid 2019 (17 mei t/m 15 september 2019), waar een plaatsgebonden installatie van Elsa Tomkowiak te zien is.

De tentoonstelling verwijst naar Pinelli's encyclopedische overzichtstentoonstelling in het Palazzo Reale in Milaan, 2018, die gewijd was aan zijn 60 jaar lange loopbaan als vernieuwer. TMH toont enkele door de kunstenaar gekozen werken uit deze tentoonstelling, aangevuld met verwante werken van na 1990 waarin zijn treffende door kleur bepaalde tactiliteit de boventoon voert. Mary Sue en Tomkowiak - als vertegenwoordigers van een opkomende generatie - komen met een gedurfd artistiek antwoord op de meester.

Wat Pinelli over zijn eigen werk zegt, 'kleur verspreidt zich als lichtgevende uitstraling', is evenzeer van toepassing op de uitwaaierende vormen in het werk van Tomkowiak.

 
Mary Sue, 'La société du spectacle', 2018, mixed media installation, video, stereo sound, no. 1 of edition of 3, dimensions variable, video still. Photo courtesy of the artist.

Zij brengt haar omvangrijke sculpturen en schilderijen van industrieel schuimrubber tot leven door er met haar handen de pigmenten in te stampen. Van Mary Sue, met haar herkenbare feministische alter ego, toont TMH een aantal kleurverzadigde video's, foto's en tekeningen die bol staan van de ironische reflectie en interpretatie.

Met de interactie tussen Pinelli, Tomkowiak en Mary Sue zet Marsha Plotnitsky, oprichter en artistiek directeur van TMH, een volgende stap in haar onderzoek naar hedendaagse schilderkunst. Eerder al belichtte zij het performatieve karakter hiervan in een selectie van deze tentoonstelling op de beurs Independent Brussels 2018. Nu, in de complete versie, laat zij zien hoe schilderijen onze gezamenlijke emotionele binnenwereld weerspiegelen en tegelijkertijd tentoongestelde objecten zijn. Door de energieke belichaming van kleur die de ruimte herordent - reëel (in het geval van Pinelli en Tomkowiak) en digitaal (in het geval van Mary Sue) - keren de kunstenaars zich fel tegen desillusie, mechanistisch denken en isolement.

The Merchant House toont hedendaagse kunst op projectbasis, waarbij de verkoop alle andere activiteiten mogelijk maakt. Alle projecten zijn samengesteld door TMH oprichter en artistiek directeur Marsha Plotnitsky en bestaan uit tentoonstellingen, altijd in combinatie met culturele en onderzoeksevenementen en uitgebreide catalogi/kunstenaarsboeken. TMH is gevestigd in een historisch pand aan een Amsterdamse gracht - een huis dat vrij toegankelijk is voor het publiek.

Schilderkunst en performance, Pino Pinelli, Mary Sue, Els Tomkowiak, t/m 31 augustus 2019, The Merchant House, Herengracht 254, Amsterdam. Website: www.merchanthouse.nl.

Terug naar boven

 

Stadsmuseum Woerden: Boeren van toen, De Haagse School in het Groene Hart rond 1900

Het Stadsmuseum organiseert van 8 juni t/m 10 november 2019 de romantische tentoonstelling 'Boeren van toen, De Haagse School in het Groene Hart rond 1900'. Een expositie die het boerenleven van 150 jaar geleden laat zien, door de ogen van de Haagse School. Het Groene Hart had een enorme aantrekkingskracht op deze groep schilders. Ze schilderden niet alleen het prachtige, oer-Hollandse landschap met dramatische wolkenluchten en groene weiden maar ook haar bewoners. Kunstenaars zoals Jozef Israëls, Anton Mauve, Jan Hendrik Weissenbruch en Cornelis Vreedenburgh legden het landschap en de sfeer van het moment op unieke wijze vast en nemen bezoekers mee naar lang vervlogen tijden.

 
Cornelis Vreedenburgh, 'Op het boerenerf', olieverf op doek, Collectie Simonis&Buunk.

Het melken van de koeien, het laden van de hooikar, werk op het land; voor de boeren van toen dagelijkse taken. Maar voor de schilders van de Haagse School een bron van inspiratie. Kunstenaars zoals Willem Roelofs, Jan Willem van Borselen, Paul Gabriël, Bernard Blommers en Theophile de Bock trokken erop uit om deze momenten ter plekke vast te leggen. Soms trok hen het harde boerenbestaan en legde ze de nadruk op de armoede en het afzien. Maar vaak was het een geïdealiseerde indruk van een onbevlekt landschap -nog vrij van industrialisatie- en haar 'eenvoudige' bevolking.

De expositie toont bezoekers een idyllisch maar ook bikkelhard verleden waarin mensen veel dichter bij de natuur stonden. Het lijkt romantisch: een ongecompliceerd boerenbestaan zonder de moderne ongemakken als stress en files. Maar men leert snel dat dat maar schijn is. Het boerenleven was fysiek zwaar, de dagen waren lang en men was overgeleverd aan de grillen van de natuur. De in Woerden geboren schrijver Herman de Man vertelt hier prachtig over in zijn roman Het wassende water uit 1925. Deze oer-Hollandse klassieker gaat over het leven van een boerenzoon in de Lopikerwaard vol plichtsbesef en zelfopoffering. Het verhaal sluit qua tijd en sfeer prachtig aan bij de schilderijen. Citaten uit dit boek geven de expositie dan ook extra karakter.

Kortom, het Groene Hart 150 jaar geleden: hoe anders was het leven hier toen! Van al die boerendrukte is nu bijna niets meer over in de buitengebieden van Woerden. De gebouwen van toen staan er vaak nog wel, maar hebben hun functie verloren -op een enkele uitzondering na. In de expositie wordt door middel van foto's en interviews op een touchscreen verteld wat er nog over is van het boerenbestaan en de boerderijen in deze streek. Welke waarde hebben ze en hoe bepalen ze nu nog de identiteit van het Groen Hart?

Boeren van toen, De Haagse School in het Groene Hart rond 1900, 8 juni t/m 10 november 2019, Stadsmuseum Woerden, Kerkplein 6, Woerden. Website: www.stadsmuseumwoerden.nl.

Terug naar boven

 

Gemeente Utrecht: kunstwerk Saskia Noor van Imhoff

Speciaal voor de nieuwbouw van de Bibliotheek en het Wijkbureau Leidsche Rijn Centrum ontwierp Saskia Noor van Imhoff een bijzondere installatie. De kunstenaar maakte een met de hand getekende neon lijn die in een woord eindigt. Het neon hangt aan bronzen dwarsbalken in de oculus van de hal. Bij de opening van bibliotheek en wijkbureau Leidsche Rijn Centrum op 17 mei 2019 onthulde wethouder Anke Klein het kunstwerk.

Van Imhoff maakt haar werk altijd in relatie tot de ruimte waarin het wordt geëxposeerd. Zowel in het wijkbureau als de bibliotheek staan communicatie, taal en woorden centraal. Een metafoor hiervoor vond Van Imhoff in het Verdwijnwoordenboek met woorden die uit onze taal verdwijnen. Ze worden bijvoorbeeld vervangen door een populairder woord of het object waarnaar een woord verwijst, raakt buiten gebruik. Met de installatie laat de kunstenaar zien dat de wereld constant verandert en daarmee ook de taal.

 
Saskia Noor van Imhoff, '# + 35.00'. Foto: Gert Jan van Rooij.

Dit kunstwerk is gefinancierd uit de percentageregeling van de Gemeente Utrecht. Bij nieuwe panden of verbouwingen waarin de gemeente voor meer dan 50% investeert, is anderhalf procent van de bouwsom bestemd voor kunst. Utrecht investeert in openbare kunst als bijdrage aan een kwalitatieve en bijzondere leefomgeving voor alle inwoners en bezoekers van de stad. De percentageregeling dateert uit 1954 en heeft unieke kunst in alle wijken voortgebracht. De kunst komt tot stand in samenspraak met een werkgroep van toekomstige gebruikers, de architect en de projectleiding. De Utrechtse Adviescommissie Beeldende Kunst en Vormgeving adviseert over de artistieke invulling en de keuze voor de maker.

Meer informatie: www.bibliotheekutrecht.nl/leidsche-rijn-centrum/kunstwerk

Terug naar boven

 

Batavialand, Lelystad: Kleinscheeps

In de tentoonstelling Kleinscheeps kan het publiek live meemaken hoe 'De 7 Provinciën' wordt opgetuigd. Vanaf vrijdag 17 mei zet Batavialand het scheepsmodel in de schijnwerpers: een collectie van zo'n 100 modellen is te bezichtigen en het modelbouwatelier geeft een kijkje in de keuken.
Dat scheepsmodellen bouwen meer is dan een liefhebberij brengt de tentoonstelling Kleinscheeps uitgebreid in beeld. Sinds het begin van de vorige eeuw gebruiken wetenschappers het bouwen van modellen om kennis op te doen over scheepsconstructies. Deze wetenschappelijke modellen zijn veelal in hout en zonder versieringen.

 
Batavialand

'Als we een gedeelte van een schip hebben gevonden, reconstrueren we alleen dat stuk. Wat we niet met enige zekerheid weten, vullen we niet aan,' aldus Joran Smale, conservator Maritieme Archeologische Rijkscollectie.

De collectie bevat met name scheepstypen uit de periode van de late middeleeuwen tot de Nieuwste Tijd: vissersschepen, vrachtschepen, oorlogsschepen, pleziervaartuigen. Het is een bonte verzameling van kleine papieren modellen, decoratieve modellen, halfmodellen en tastmodellen. Deze laatste categorie is gemaakt voor blinden en slechtzienden, zodat zij kunnen voelen hoe een schip is opgebouwd.

In het modelbouwatelier van Batavialand wordt gewerkt aan het grootste scheepsmodel van de tentoonstelling, De 7 Provinciën. Het model heeft een schaal van 1:10, is 6 meter lang en wordt uiteindelijk 6,5 (!) meter hoog. 'Er moet een gat in het plafond gezaagd worden anders past het niet,' vertelt Ted Janssens, een van de modelbouwers. Gedurende de tentoonstelling maken de modelbouwers de tuigage voor dit vlaggenschip van Michiel de Ruyter, onder toeziend oog van het publiek.

Kleinscheeps, schepen, scheepsmodellen en het bouwen ervan, t/m 10 november 2019, Batavialand, Oostvaardersdijk 01-13, Lelystad. Website: www.batavialand.nl.

Terug naar boven | LEES OOK DE KUNSTAGENDA

Inhoud


De duizelingwekkende verbeelding van Piranesi, t/m 1 september 2019, Kunsthal Rotterdam

Peter Zegveld.
Wat beweegt… ,
30 juni t/m
27 oktober 2019,
Rijksmuseum Twenthe, Enschede

Daan Roosegaarde, Presence,
22 juni 2019 t/m
12 januari 2020
, Groninger Museum

Geert Lap,
Specific Objects,
t/m 18 augustus 2019, Design Museum
Den Bosch

BACA 2019,
Marwan Rechmaoui, Slanted Squares
,
t/m 8 september 2019, Bonnefantenmuseum, Maastricht

Jaap Min,
Wat zich schildert
tussen polder en duin,
t/m 22 september 2019, Museum Belvédère, Heerenveen-Oranjewoud

Rug aan rug,
Ria Pacquée en Ana Mendieta,
t/m 22 september 2019, Middelheimmuseum, Antwerpen

Zomertentoonstellingen
t/m 1 september 2019, Kunstvereniging Diepenheim, Drawing Centre, Diepenheim

Gustaaf van de Wall Perné (1877-1911), schenking uit de
collectie M. Rumpff,
t/m 27 oktober 2019, Drents Museum, Assen

Schilderkunst en performance,
Pino Pinelli, Mary Sue, Els Tomkowiak,
t/m 31 augustus 2019, The Merchant House, Amsterdam

Boeren van toen,
De Haagse School in het Groene Hart rond 1900,
8 juni t/m
10 november 2019,
Stadsmuseum Woerden

Gemeente Utrecht: kunstwerk Saskia Noor van Imhoff, permanent

Kleinscheeps, schepen, scheepsmodellen
en het bouwen ervan,
t/m 10 november 2019, Batavialand, Lelystad