Aug. - sept. 2019, 14e jg. nr.3. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 
VOORKANT ACTUEEL ACHTERGROND AGENDA UITGELICHT ARCHIEF COLOFON 
voorpagina
artikel
recensies van tentoonstellingen

over kunst en
kunstenaars

actuele exposities
Nederland België
opmerkelijke
kunstberichten
artikelen uit  
vorige nummers

over Het Beeldende Kunstjournaal

 

Uitgelicht
Berichten van musea, andere kunstpodia en uitgeverijen, met aansprekende tentoonstellingen en nieuwe kunstboeken, voor u geselecteerd door de redactie.

Van Abbemuseum, Eindhoven: Goya, Beuys, Dumas, ooggetuigen van strijd

Het Van Abbemuseum in Eindhoven presenteert dit najaar een indringende tentoonstelling met werk van kunstenaars die ooggetuige waren van oorlog en conflict. In Ooggetuigen van strijd. Goya, Beuys, Dumas is te zien hoe kunstenaars van verschillende tijden hun traumatische ervaringen, scherpe observaties van misstanden, en satirische maatschappijkritiek hebben omgezet in krachtige beelden. Ze geven stof tot nadenken over de conflicten die ons vandaag de dag omringen.

De tentoonstelling toont circa 70 werken van veertien kunstenaars en omvat bijna drie eeuwen kunstgeschiedenis.

 
Joseph Beuys, 'Voglie vedere i miei montagne', 1971, koper, vilt, zwart-wit foto, diverse voorwerpen, (geïnstalleerd kunstwerk) 460 x 585 x 788 cm, collectie Van Abbemuseum, Eindhoven. Foto: Peter Cox.

Het hart van de tentoonstelling wordt gevormd door de 18de-eeuwse, brutale prenten van de Britse kunstenaar William Hogarth (1697-1764) en de Spaanse Francisco José de Goya y Lucientes (1746-1828). Het is de eerste keer dat deze prenten samen worden getoond in Nederland. Ze worden gecombineerd met markante werken uit de collectie van het Van Abbemuseum van o.a. Constant, Joseph Beuys, Marlene Dumas en Anna Boghiguian. De tentoonstelling is slechts vijf weken te zien, van zaterdag 31 augustus t/m zondag 6 oktober 2019.

Goya is vrijwel zeker bekend geweest met de prenten van Hogarth, die, met een voor zijn tijd ongebruikelijke vrijmoedigheid, maatschappelijke en politieke gebeurtenissen becommentarieert en ironiseert. Goya breekt met de traditie om vooral de heroïsche kant van een oorlog te laten zien en verbeeldt in sinistere prenten de verschrikkingen ervan. Beide kunstenaars hebben oog voor de misstanden in hun leefwereld en nemen geen blad voor de mond bij het tonen daarvan. Via de prentkunst bereiken ze een breed publiek. Goya benut volledig de mogelijkheden van de etstechniek om zijn duistere taferelen vorm te geven. De bruiklenen van Goya en Hogarth zijn het resultaat van een structurele samenwerking met The Whitworth Art Gallery, Manchester en past in een nieuw beleid van het museum moderne kunst vaker te tonen in combinatie met kunsthistorische klassiekers.

Daarna maakt de tentoonstelling een sprong in de tijd. Uit de museumcollectie zijn werken gekozen van kort na de Tweede Wereldoorlog tot nu. Op diverse manieren en in verschillende technieken reflecteren de kunstenaars op het begrip strijd. De installatie Voglie vedere i miei montagne (Ik wil mijn bergen zien) is een sleutelstuk uit het oeuvre van Joseph Beuys (1921-1986). Hij maakte het in 1971 speciaal voor een van de zalen van het Van Abbemuseum. Het werk refereert aan zijn jeugd in Duitsland in de jaren 30 en 40, maar verwijst ook naar de menselijke plicht terughoudend te zijn met het inzetten van geweld door het woord 'denken' dat op een geweer geschreven staat. Het schilderij Het kwaad is banaal van Marlene Dumas toont een portret van een jonge blanke vrouw (zijzelf), die verleidelijk maar ook duister oogt. De titel is ontleend aan de omstreden filosofie over de banaliteit van het kwaad van politiek filosofe Hannah Arendt. Daarnaast is werk te zien van Brook Andrew, Anna Boghiguian, Sarah Charlesworth, Chto Delat, Constant, Michal Heiman, Asger Jorn, Gülsün Karamustafa, Erzen Shkololli en Erwin Thomasse.

Ooggetuigen van strijd. Goya, Beuys, Dumas, 31 augustus t/m 6 oktober 2019, Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven. Website: https://vanabbemuseum.nl.

Terug naar boven

 

Foam, Amsterdam: Brassaï

In Foam is het eerste retrospectief van Brassaï in Nederland te zien. Deze Franse fotograaf van Hongaarse komaf is één van de meest prominente kunstenaars van de twintigste eeuw. Brassaï (1899 – 1984) maakte talloze iconische beelden van het Parijse leven in de jaren 30. Hij stond bekend om zijn nachtelijke beelden van de stad, maar hij fotografeerde ook de high society, het ballet, de opera en de intellectuelen – waaronder zijn vrienden en tijdgenoten als Pablo Picasso, Salvador Dalí en Henri Matisse. De tentoonstelling in Foam is, met meer dan 170 vintage prints, originele tijdschriften, boeken, tekeningen en een sculptuur, een ode aan de waardevolle erfenis van deze buitengewone fotograaf.

Brassaï kwam in 1899 ter wereld als Gyula Halász in Brassó, Transsylvanië (toen onderdeel van het Oostenrijks-Hongaarse rijk, tegenwoordig Bra?ov, Roemenië). Hij studeerde aan de Hogere School voor de Kunsten in Berlijn voordat hij zich in 1924 in Parijs vestigde, een stad die het hoofdonderwerp werd van zijn werk. Hij begon als schilder maar kwam er al snel achter dat zijn grootste en meest originele talent in fotografie lag.

 
Brassaï, 'Couple in a Café, near the place d'Italie', 1932 © Estate Brassaï Succession, Paris.

Om zijn echte naam voor zijn schilderijen te behouden, ondertekende hij zijn journalistieke werk, karikaturen en foto's met 'Brassaï' ('van Brassó'). Zijn foto's zouden het pseudoniem beroemder maken dan zijn echte naam. Brassaï is een van de grondleggers van een nieuwe artistieke traditie in de fotografie in de jaren 30. Een eerdere generatie fotografen probeerde slechts de traditionele kunsten na te bootsen. De nieuwe generatie behandelde fotografie als een zelfstandige kunstvorm en bovendien als het perfecte medium om het hedendaagse leven vast te leggen.

Met zijn fotoboek Paris de Nuit (1933) werd Brassaï bekend om zijn voyeuristische portretten van Parijs in het donker van de nacht, maar hij fotografeerde ook het dagelijkse leven in de stad. Zijn foto's van monumenten, pittoreske plekken, scenes uit het alledaagse leven en bouwkundige details weerspiegelen de onweerstaanbare fascinatie van de kunstenaar voor de Franse hoofdstad. Hij was geboeid door het leven op straat, de ziel van de stad, die vooral 's nachts tot leven kwam. De schooiers, prostituees, pooiers en ander 'uitschot' waren voor hem een onlosmakelijk en authentiek onderdeel van Parijs. Hij stelde een enorme collectie aan beelden samen van uitgaansgelegenheden, variërend van nachtclubs tot populaire festivals, inclusief de mensen die ze bezochten. Ook maakte hij intrigerende portretten van zijn vele kunstenaarsvrienden in de omgeving van Montparnasse, het epicentrum van de kunsten in Parijs. De meeste van deze portretten waren van bekende mensen, wat hem in een zeer comfortabele positie bracht. Zo werkte hij samen met het luxe kunstmagazine Minotaure vanaf de eerste uitgave en speelde er door de jaren heen een prominente rol in. Na de oorlog reisde hij ook regelmatig in opdracht voor het Amerikaanse tijdschrift Harper's Bazaar.

De tentoonstelling in Foam laat vele artistieke uitingen van de fotograaf zien, variërend van foto's tot tekeningen van vrouwelijk naakt. Twaalf thema's worden getoond: Paris by Day, and by Night, Minotaure, Graffiti, Society, Places and Things, Personages, Sleep, Pleasures, Body of a Woman, Portraits – Artists, Writers, Friends en The Street. De uiteenlopende thema's weerspiegelen de diversiteit van het fotografische werk van Brassaï.

Brassaï, 13 september t/m 4 december 2019, Foam, Keizersgracht 609, Amsterdam. Website: www.foam.org.

Terug naar boven

 

Gemeentemuseum Den Haag: Barbara Nanning

'In het centrum van de cirkel is een rustpunt. Vanuit het rustpunt komt beweging. En dat is wat ik doe; de essentie van beweging en groei vastleggen in mijn werk.' - Barbara Nanning

Voor Barbara Nanning (1957) is de cirkel altijd een belangrijk uitgangspunt. De vormen van haar objecten en installaties komen voort uit een ronddraaiende beweging die zij laat stollen in glas of keramiek.

Dit jaar viert zij veertig jaar kunstenaarschap. Aan de hand van een twintigtal werken belicht de tentoonstelling Nannings unieke beeldtaal die een link legt tussen de organische en anorganische wereld.

 
Barbara Nanning (1957), uitvoering Lasvit Ajeto, Radek Koten (glasblazersteam), Aleš Zverina (slijper), Václav Novák (vergulder), Verre églomisé, 2017, glas, oranje dubbel bladgoud, collectie kunstenaar.

Nanning werkt aanvankelijk met keramiek voordat zij zich toelegt op glas. In 1979 studeert zij af aan de Amsterdamse Gerrit Rietveld Academie, tegelijkertijd met Geert Lap en Babs Haenen, met wie zij de kern vormt van een nieuwe generatie Nederlandse keramisten die internationaal bekendheid verwerft. In 1994 - op uitnodiging van het Nationaal Glasmuseum en de Glasfabriek Royal Leerdam - experimenteert Nanning voor het eerst met glas, een voor haar tot dan toe onbekend en afstandelijk materiaal. Haar eerste sculpturen geeft zij vorm door de geblazen objecten te verzagen en daarna te slijpen en te polijsten.

In de afgelopen vijfentwintig jaar heeft Nanning een indrukwekkend glasoeuvre opgebouwd dat in talloze museale en privécollecties in binnen- en buitenland is vertegenwoordigd. Veel van Nannings objecten en installaties geven de suggestie spontaan te zijn gegroeid, als kristallen, kwallen, bloemen of micro-organismen. Ze roepen spanning op en laten zien dat de tegenstelling 'door de natuur gevormd' en 'handgemaakt' minder rigide is dan vaak wordt gedacht. Nannings unieke beeldtaal en manier van werken zijn voor een belangrijk deel ingegeven door haar langdurige verblijven in het epicentrum van glasproductie in Europa: Nový Bor. Jaarlijks reist zij af naar deze Tsjechische stad waar zij met behulp van ervaren glasblazers de meest verrassende vormen en structuren creëert.

Gelijktijdig met de tentoonstelling verschijnt de kunstenaarsmonografie Barbara Nanning – Eeuwige beweging bij uitgeverij Waanders & de Kunst (144 pagina's; Nederlands en Engels; € 25,00) met bijdragen van Titus M. Eliëns en Barbara Nanning.

Barbara Nanning, 31 augustus t/m 1 december 2019, Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Website: www.gemeentemuseum.nl.

Terug naar boven

 

Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam: Strijd om het ijs, Rising Tide

De impact van de klimaatcrisis op de Arctische regio is enorm. Het smeltende ijs legt Noordelijke zeeroutes open, waardoor commerciële en militaire belangen steeds groter worden. Een enorm contrast met 400 jaar geleden, toen het Noordpoolgebied nog een ondoorgrondelijke, mythische plek was. Het Scheepvaartmuseum toont van 4 oktober 2019 t/m 10 mei 2020 twee nieuwe tentoonstellingen die deze onderwerpen belichten. De tentoonstelling Strijd om het ijs toont het proces van Nederlandse groei in het Noordpoolgebied; een proces waarbinnen exploratie, exploitatie, wetenschap en nationalisme een rol speelden en waarbinnen de grenzen van het mogelijke steeds verder opschuiven.

 
De Varna in het ijs. Foto Henri Ekama, 1883

De tentoonstelling Rising Tide van fotojournalist en filmmaker Kadir van Lohuizen is een wake-up call en belicht de wereldwijde en onomkeerbare gevolgen van de stijgende zeespiegel.

In 1882 vertrekt een Nederlandse expeditie met stoomschip Varna naar West-Siberië. Expeditieleden – onder wie astronoom Henri Ekama – verrichten wetenschappelijk onderzoek op diverse terreinen. Wanneer de Varna in het pakijs bekneld raakt, is de bemanning genoodzaakt op het ijs overwinteren. Als de het schip in het voorjaar van 1883 zinkt, besluit de bemanning de terugtocht te voet af te leggen. Na een reis over de verraderlijke ijsmassa worden zij, na drie weken, door voorbijgaande schepen opgepikt. Henri Ekama was tevens de fotograaf van de expeditie. Na zijn overlijden kreeg Het Scheepvaartmuseum in 1937 de negatieven van deze bijzondere en bijna vergeten expeditie geschonken net als zijn poolbroek, -laarzen, sneeuwbril en wandelstok. Samen met nooit eerder gepubliceerde foto's van de expeditie worden deze objecten voor het eerst in Het Scheepvaartmuseum getoond.

De tentoonstelling Strijd om het ijs sluit af met de presentatie Arctic: New Frontier van fotojournalisten en filmmakers Kadir van Lohuizen en Yuri Kozyrev, waarin zij de actuele situatie in het Noordpoolgebied belichten. Door het vrijkomen van de Noordoostelijke zeeroute naar Azië, worden de economische en militaire belangen steeds groter. De exploitatie van natuurlijke grondstoffen als olie, gas, mineralen en edelmetalen zorgt ervoor dat grootmachten tegenover elkaar staan om de rijkdommen van het poolgebied te ontginnen. Militarisering van het gebied gaat hiermee gepaard: van wie is de Noordpool nou eigenlijk en wat voor impact heeft dit alles voor de oorspronkelijke bewoners van het Noordpoolgebied? Deze presentatie vormt de overgang naar de tentoonstelling Rising Tide van fotojournalist en filmmaker Kadir van Lohuizen.

Rising Tide is een wake-up call. Het laat zien dat de klimaatverandering niet meer te stoppen is, maar enkel nog vertraagd kan worden. Kadir van Lohuizen reflecteert vanuit zijn eigen artistieke visie en discipline op de gevolgen die de klimaatcrisis wereldwijd heeft op de stijging van de zeespiegel. Hij reisde onder meer naar Groenland, Bangladesh, Papoea-Nieuw-Guinea, Panama, Kiribati, Fiji, Jakarta, Miami, New York en Nederland om de impact van de waterstijging te onderzoeken en in beeld te brengen. Van Lohuizen sprak met zowel beleidsmakers als de bevolking om verschillende perspectieven op de problematiek te belichten. De tentoonstelling Rising Tide toont door middel van foto's en films de menselijke verhalen achter de ontluisterende statistieken. Het schetst een confronterend beeld van een nabije toekomst.

Strijd om het ijs, Rising Tide, 4 oktober 2019 t/m 10 mei 2020, Het Scheepvaartmuseum, Kattenburgerplein 1, Amsterdam. Website: www.hetscheepvaartmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Nationaal Monument Oranjehotel

Het Oranjehotel, de bijnaam voor de Scheveningse gevangenis tijdens de Tweede Wereldoorlog, opent op 7 september 2019 zijn deuren als herinnerings-centrum. De gevangenis, waar tussen 1940 en 1945 ruim 25.000 Nederlanders werden opgesloten, veelal omdat ze in verzet kwamen tegen de Duitsers, was altijd onderdeel van de Penitentiaire Inrichting Haaglanden. Om die reden was het alleen toegankelijk tijdens de jaarlijkse herdenking. Een vaste tentoonstelling, dodencel 601, films en voorwerpen geven nu een beeld van de geschiedenis, de verschillende groepen gevangenen en het gevangenisleven in deze belangrijkste Duitse gevangenis op Nederlands grondgebied.

 
Doodencel 601 inscriptie. Foto: Nationaal Monument Oranjehotel.

Al in de oorlog werd het complex 'Oranjehotel' genoemd. Een eerbetoon aan de verzetsmensen die er waren opgesloten. Onder hen zaten bekende mensen als de 'Soldaat van Oranje' Erik Hazelhoff Roelfzema, de Leidse hoogleraar Rudolph Cleveringa, priester Titus Brandsma, schrijver Simon Vestdijk en verzetsmensen Pim Boellaard, George Maduro en Corrie ten Boom. Samen met vele andere, minder bekende gevangenen wiens lot zou eindigen in vrijlating, deportatie naar andere gevangenissen of strafkampen, zoals Vught of Amersfoort of fusillade op de nabijgelegen Waalsdorpervlakte. Ruim 250 gedetineerden, onder wie de vijftien Geuzen en drie Februaristakers – de achttien dooden uit het gedicht van Jan Campert - werden zo via het Poortje in de gevangenismuur, afgevoerd naar de executieplaats. Maar niet alleen verzetsmensen, ook Joden, Jehova's getuigen, communisten en mensen die een economisch delict hadden gepleegd, zoals zwarthandelaren, werden in deze gevangenis opgesloten.

Het Oranjehotel houdt de herinnering aan al die mensen levend. In het gerestaureerde cellencomplex laat het zien hoe oorlog en een rechtssysteem dat niet onafhankelijk is, kunnen leiden tot willekeur en extreme straffen. De tentoonstelling in de voormalige Dienstvertrekken besteedt aandacht aan de geschiedenis van het Oranjehotel met documenten, foto's objecten en films. De presentatie is gebaseerd op verhalen van oud-gevangenen die de bezoeker op verschillende plekken in audiofragmenten hoort. Een animatie illustreert het dagelijks leven in de gevangenis en in films vertellen advocaat Gerard Spong en schrijver Adriaan van Dis over respectievelijk het rechtssysteem en de nasleep van oorlog in de volgende generaties. Ook de Waalsdorpervlakte komt aan bod. Vier originele kruizen die tot 1981 buiten op de fusilladeplaats stonden, zijn in een van de gangen te zien.


Voorafgaand aan de opening verschijnt het boek Het Oranjehotel. Een Duitse gevangenis in Scheveningen van Bas von Benda-Beckmann (uitgeverij Querido, € 24,99). In opdracht van het NIOD en de Stichting Oranjehotel deed de historicus onderzoek naar het dagelijks leven in de gevangenis, de bewakers en de achtergrond van de verschillende gevangenen.
Het Nationaal Monument Oranjehotel wordt op vrijdag 6 september geopend door Z.M. Koning Willem-Alexander. De opening wordt rechtstreeks uitgezonden door de NOS.

Nationaal Monument Oranjehotel, Van Alkemadelaan 1258 / hoek Stevinstraat, Den Haag. Website: www.oranjehotel.org. Te bezoeken vanaf 7 september 2019.

Terug naar boven

 

De Nieuwe Kerk Amsterdam: De Grote Suriname-tentoonstelling

De Nieuwe Kerk Amsterdam opent op zaterdag 5 oktober 2019 een tentoonstelling over Suriname. De Grote Suriname-tentoonstelling vertelt het meeslepende epos van het land en zijn bewoners van zeer verschillende achtergronden.

Het is een groots verhaal dat de hele cultuurgeschiedenis bestrijkt, van de oudste nederzettingen tot de onafhankelijke republiek van vandaag. Een tentoonstelling als een biografie van een van de meest diverse landen van Zuid-Amerika. In een spectaculaire setting reizen bezoekers door het land en zijn geschiedenis. Ruim driehonderd objecten zijn er te zien: archeologische vondsten, historische foto's en documenten, kleding, hedendaagse kunst, film- en muziekfragmenten, sieraden en toegepaste kunst.

Ze zijn afkomstig uit tientallen musea en privécollecties in Suriname en Nederland, waaronder Surinaams Museum, Koninklijke Verzamelingen en Tropenmuseum, dat met ruim honderd objecten ruimhartig bijdraagt aan de tentoonstelling. Zij vormen samen met grote audiovisuele voorstellingen een kleurrijk, veelzijdig geheel.

 
Ingekleurde prent van Maria Sibylla Merian uit het boek 'Over de voortteeling en wonderbaerlyke veranderingen der Surinaamsche insecten', uitgegeven 1730.

Vanuit verrassende perspectieven verbeeldt de tentoonstelling talloze aspecten van Suriname, met vele eyeopeners. Het zal gaan over de oorspronkelijke bewoners, de plantagecultuur, slavernij en contractarbeiders, het veelkleurige culturele leven, de monumentale binnenstad van Paramaribo, de Surinamerivier en de rijke flora en fauna. Bekende historische momenten staan naast persoonlijke verhalen. De bewoners laten letterlijk hun stem horen, in interviews en audiovisuals.

In het kader van deze tentoonstelling organiseert De Nieuwe Kerk De Grote Suriname-fotowedstrijd, waaraan het publiek kan meedoen door een eigen herinnering, beeld of beleving van Suriname te delen. De wedstrijd start op donderdag 1 augustus, inzendingen kunnen worden ge-upload op de website van De Nieuwe Kerk, nieuwekerk.nl.

Directe aanleiding voor de tentoonstelling is de 45ste verjaardag van het onafhankelijke Suriname in 2020. De geschiedenis van Suriname krijgt in Nederland weinig aandacht, ook niet in het onderwijs, terwijl beide landen een eeuwenlange historie delen. Daaruit ontstond de ambitie om het land, de bewoners en zijn geschiedenis, met alle mooie én minder mooie aspecten, te laten zien aan een breed publiek. Aandacht die het land verdient. In een tentoonstelling die, net als het land zelf, veelzijdig en kleurrijk is en die verbindt, verrijkt en verrast.

De Grote Suriname-tentoonstelling, 5 oktober 2019 t/m 2 februari 2020. De Nieuwe Kerk Amsterdam, Dam, Amsterdam. Website: www.nieuwekerk.nl.

Terug naar boven

 

Fotomuseum Den Haag: Ute Mahler en Werner Mahler, Voorbij de grenzen van de DDR

Het Duitse fotografenechtpaar Ute Mahler (1949) en Werner Mahler (1950) kijken naar het leven van de mens. Niet naar de wereldsterren, niet naar grootse glamoureuze of dramatische momenten in het menselijk leven, maar ze observeren de gewone mens die zijn leven lijdt in slaperige voorsteden en vergeten volksbuurten.

Juist door de lens van de Mahlers wordt deze persoon, dit leven, bijzonder. Zoals de jonge vrouwen die zij liefdevol Monalisen der Vorstädte (Mona Lisa's van de voorsteden) noemen, naar Da Vinci's Mona Lisa, in hun portretserie uit 2009-2011. Even bijzonder en bijna menselijk fotograferen zij een kamerplant die zich tussen de gesloten luxaflex door een weg naar het zonlicht worstelt.

 
'Kleinstadt', 2015-2018 © Ute Mahler, Werner Mahler.

Het Fotomuseum Den Haag toont een selectie van bijna vijftig jaar werk van het duo, van hun eerste solo werken in Duitsland ten tijde van de DDR tot hun meer recente gezamenlijk vervaardigde series. De nieuwste serie Kleinstadt wordt prominent getoond.

"Niet om een situatie te creëren, maar om de situatie te herkennen en interpreteren", luidt het credo van Ute Mahler en Werner Mahler. Beiden groeiden op in de voormalige Duitse Democatische Republiek (DDR, 1949-1990) en waren sleutelfiguren in de Oost-Duitse fotowereld. Ze delen een humanistische visie op de wereld die kenmerkend is voor zowel hun afzonderlijke als gezamenlijke intensieve fotoprojecten. Ute en Werner kennen elkaar sinds hun middelbareschooltijd en studeerden in de jaren 70 beiden fotografie aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst in Leipzig. Ute begint in 1974 haar carrière als freelance modefotograaf voor het magazine Sibylle. Werner start als freelance reclame- en modefotograaf voor Sibylle en Für Dich. Na de val van de muur richten Ute Mahler en Werner Mahler samen met enkele andere fotografen het succesvolle fotoagentschap Ostkreuz op en staan daarmee aan de wieg van de Ostkreuzschule, een van de belangrijkste fotovakscholen in Duitsland.

Dertig jaar lang werken beide fotografen aan hun afzonderlijke oeuvres. Hun eerste 'officiële' gezamenlijke project is getiteld Monalisen der Vorstädte uit 2009-2011, een portretreeks van jonge vrouwen in verschillende Europese voorsteden. Daarop volgt een project over de sporen van de Duitse tweedeling genaamd Wo die Welt zu Ende war (2010-2012) en de serie Die seltsamen Tage (2010-2014), over het ontdekken van het onverwachte op bekende plekken. Hun meest recente, gezamenlijke fotoserie Kleinstadt (2015-2018) brengt het leven in de Duitse provinciesteden in beeld. Dit omvangrijke documentaire fotoproject kan gezien worden als een samenvatting van hun afzonderlijke oeuvres en een voorlopig hoogtepunt in hun veelomvattende carrière.

Ute Mahler en Werner Mahler, Voorbij de grenzen van de DDR, t/m 22 september 2019, Fotomuseum Den Haag, Stadhouderslaan 43, Den Haag.
Website: www.fotomuseumdenhaag.nl.

Terug naar boven

 

Museum Arnhem: Stormy Weather - Klimaatverandering & Sociale rechtvaardigheid

Museum Arnhem presenteert van 27 juli t/m 13 oktober de tentoonstelling Stormy Weather: klimaatverandering & sociale rechtvaardigheid. Internationale kunstenaars reflecteren op de huidige klimaatproblematiek in relatie tot de machtsongelijkheid op de wereld, nu en in het verleden.

Stormy Weather kijkt naar de vervuiling en opwarming van de aarde met alle gevolgen voor land, water, lucht en organismen, als een politiek en ethisch vraagstuk. De geïndustrialiseerde wereld heeft decennialang het grootste aandeel gehad in de uitstoot van broeikasgassen en daar alle voordelen van geoogst.

 
Maarten vanden Eynde, 'Around the World' (2017), hout, A320 straalmotor, metaal en 40.015 km katoendraad, 200 x 500 x 200 cm. Courtesy van de kunstenaar en Meessen de Clercq, Brussel. Foto: Rachelle Stoffels.

De meest kwetsbare bevolkingsgroepen, veelal in armere landen op het zuidelijk halfrond, zijn het minst verantwoordelijk voor de klimaatverandering. Maar zij worden er het hardst door getroffen en hebben weinig mogelijkheden om zich ertegen te beschermen.

Speciaal voor de tentoonstelling maakte Serge Attukwei Clottey uit Ghana een monumentale sculptuur. Voor het werk gebruikte hij gele jerrycans die hij verzamelde op de straten en stranden van Accra. Britta Marakatt-Labba uit Zweden is met haar geborduurde textielwerken een belangrijk pleitbezorger voor een beter begrip van de ecologische en politieke situatie van de Sami, de oorspronkelijke bewoners van het poolgebied in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland.

Maarten vanden Eynde uit België zoemt in zijn werk in op ontwikkelingen die de mensheid en de aarde ingrijpend beïnvloed hebben. De handel in bijvoorbeeld katoen, olie en mensen die zich veelal voltrok tussen Afrika, Amerika en Europa, speelde in de afgelopen eeuwen een doorslaggevende rol bij de ontwikkeling van de huidige machtsverhoudingen in de wereld. Marianne Nicolson uit Canada reflecteert met haar werk op de levensomstandigheden van de First Nation volken in Canada. Landrechten zijn voor veel gemeenschappen niet vastgelegd. Dit heeft in de koloniale tijd, en vandaag de dag nog steeds, geleid tot landonteigening en ontbossing. Dit draagt niet alleen bij aan klimaatverandering, maar bedreigt ook de manier van leven van de oorspronkelijke bewoners.

De kunstwerken van deze en ook de andere deelnemende kunstenaars maken duidelijk dat bij het tegengaan van klimaatverandering bovenal een eerlijkere sociale en politieke organisatie van de samenleving nodig is.

Stormy Weather, t/m 13 oktober 2019, Museum Arnhem/tijdelijke presentatieruimte De Kerk, Sint Walburgisplein 1, Arnhem. Website: www.museumarnhem.nl/de-kerk.

Terug naar boven

 

Museum La Boverie, Luik: Luis Salazar – 40 jaar schilderkunst (1979-2019)

Luis Salazar stelt in het museum La Boverie het resultaat voor van veertig jaar creatie. Aan de hand van een evoluerend en chronologisch parcours nodigt de kunstenaar ons uit om de veranderingen en evoluties te ontdekken die hij geleidelijk aan in zijn œuvre heeft geïntroduceerd. Zoals een draad van Ariane reflecteren zijn creaties zijn eeuwige onrust, zijn niet te lessen dorst naar leven en zijn optimisme. De schilder, die alle abstracte stromingen heeft uitgetest, of ze nu geometrisch of lyrisch zijn, brengt ons een soort alchemie van wat men barokke abstractie zou kunnen noemen. Zijn vocabularium en grammatica van vormen en kleuren zorgt voor een gepassioneerde, bijzondere en subtiele stijl. De kunstenaar ontwikkelt een unieke plastische taal die steeds wordt hernieuwd.

 
Luis Salazar, acryl op doek, 95 x 120 cm. 2013 © Luis Salazar © La Boverie.

Zoals Jean Housen het verwoordde: "Salazar heeft geduldig gedurende vier decennia gewerkt aan een beeldtaal, waarvan hij de sleutels en codes heeft bedacht en die hij verbuigt naar gelang een eindeloos aantal varianten. De overtuigingskracht en verleiding van deze reeks beelden komt van haar coherentie die de complexiteit van mechanismes uitdrukt achter het reële en het dagelijkse verloop. De kleurvlakken van Salazar openen een oneindigheid van werelden." De kunstenaar stelt ons een honderdtal werken voor: acryl op doek, fotodocumenten, juweelcreaties, voorstellingen van diverse projecten zoals muurschilderingen, decoraties voor wagens, boekillustraties, ...

De tentoonstelling wordt gecombineerd met een rijkelijk geïllustreerde catalogus die de meeste tentoongestelde werken samenbrengt (Editions Snoeck, 160 pagina's, 28 euro, met teksten van Grégory Desauvage, Jean- Patrick Duchesne, Jean-Guy Sartenaer, Arlette Lecoq en Geneviève Baillieux). Naar aanleiding van de tentoonstelling wordt eveneens een reeks «spelkaarten » uitgebracht om de allerkleinsten vanaf 6 jaar te helpen om de wereld van Luis Salazar te ontdekken.

Luis Salazar – 40 jaar schilderkunst (1979-2019), 31 augustus t/m 20 oktober 2019, La Boverie: Parc de La Boverie, 3 - 4020 Luik, België. Website: www.laboverie.com.

Terug naar boven

 

Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden: Gezonken Schatten

Vanaf 7 september 2019 t/m 28 juni 2020 presenteert Keramiekmuseum Princessehof Gezonken Schatten: geheimen van de Maritieme Zijderoute. De tentoonstelling laat keramiek en andere voorwerpen zien die gevonden zijn aan boord van acht scheepswrakken uit de negende tot en met de negentiende eeuw. Honderden bruiklenen komen naar Leeuwarden, onder andere uit Korea en Singapore. De vondsten vertellen fascinerende verhalen over de Maritieme Zijderoute in Azië. Daarmee gaat een verborgen wereld open van internationale handel en uitwisseling.

Op zoek naar peper, zijde en porselein bevaren schepen uit alle windrichtingen eeuwenlang de Maritieme Zijderoute. De schepen die vergaan, liggen soms honderden jaren als tijdcapsule op de bodem van de zee. Omdat keramiek de tand des tijds zo goed doorstaat, levert het medium een schat aan informatie op.

Vanwege hun kostbare lading hebben scheepswrakken een grote aantrekkingskracht op commerciële duikbedrijven. Lange tijd was dit een gangbare manier om een schip te bergen.

 
Bord met draak die parel achtervolgt, China, Jingdezhen, 1750-1751, porselein, hoogte 5 cm, diameter 20.5 cm. Collectie Keramiekmuseum Princessehof (bruikleen Ottema-Kingma Stichting). Foto: Erik en Petra Hesmerg.

In de jaren '80 levert een veiling van keramiek uit de wrakken van het Aziatische Hatcher-schip en het VOC-schip Geldermalsen miljoenen op. Informatie over de schepen en bemanning gaat bij de berging echter grotendeels verloren. Een reconstructie van het verleden is daardoor niet meer mogelijk. De veiling is aanleiding voor verscherpte wetgeving en professionalisering van onderwaterarcheologie in Nederland. Maritiem archeoloog Martijn Manders illustreert het belang van zorgvuldige onderwaterarcheologie aan de hand van de recente opgraving van VOC-schip Rooswijk voor de kust van Engeland.

Voor de tentoonstelling komen honderden bruiklenen uit internationale musea naar Leeuwarden. De eigen collectie wordt aangevuld met bijzondere stukken uit onder andere het National Museum of Korea in Seoul, het Asian Civilizations Museum in Singapore, Musée Guimet in Parijs, het Rijksmuseum in Amsterdam en de collectie van Anton van der Weide. Het Princessehof werkt daarnaast nauw samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Studio Louter en Opera Amsterdam zijn verantwoordelijk voor het tentoonstellingsontwerp.

Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus, onder redactie van conservator Karin Gaillard, met bijdragen van diverse auteurs. Uitgave: Waanders, € 24,95.

Gezonken Schatten: geheimen van de Maritieme Zijderoute, 7 september 2019 t/m 28 juni 2020, Keramiekmuseum Princessehof, Grote Kerkstraat 9, Leeuwarden.
Website: www.princessehof.nl.

Terug naar boven

 

De Hermitage Amsterdam: Juwelen!

De Hermitage Amsterdam opent dit najaar de tentoonstelling Juwelen! Schitteren aan het Russische hof. Honderden juwelen, met tienduizenden edelstenen, worden op dit moment gereed gemaakt voor hun reis naar Amsterdam. De fabelachtige collectie van de Hermitage St.-Petersburg is sinds jaar en dag een inspiratiebron voor designers, waaronder grootheden zoals Yves Saint Laurent. Bibi van der Velden, Edwin Oudshoorn en Jan Taminiau accepteerden de uitnodiging voor een bezoek aan het Winterpaleis waar zij een uniek kijkje achter de schermen kregen bij de voorbereidingen. Conservatoren en restauratoren van de Hermitage hebben ze rondgeleid door de schatkamers, depots en restauratieateliers. Ze kozen ieder een favoriet juweel en zullen onder meer hun keuze in de audiotour toelichten.

Sieradenontwerpster Bibi van der Velden maakt unieke en eigenzinnige designs van zeldzame en duurzame materialen. Zij koos voor het spraakmakende juwelenbeeldje Neptunus (1600), gemaakt van bergkristal, goud en email en gedecoreerd met parels, robijnen en diamanten. Ontwerper Edwin Oudshoorn staat bekend om zijn bijzondere, rijkelijk gedecoreerde en romantische ontwerpen. Oudshoorn koos voor de spectaculaire Broche: Orchidee (eind negentiende eeuw), een uniek object van goud, zilver, email en briljanten.

 
Bloemenboeket van edelstenen St.-Petersburg, Jérémie Pauzié, 1740- 50. Goud, zilver, briljanten, edelstenen, glas, stof, 14 x 12,5 cm. © State Hermitage Museum, St.-Petersburg.

Ontwerper Jan Taminiau is 15 jaar werkzaam in couture en staat bekend om zijn ervaring. Borduurwerken zijn onderdeel geworden van zijn DNA waarmee hij zijn passie toont voor het verbergen en onthullen, trompe l'oeils en liefde voor contrasten - waarin natuur, rasters en kunst terugkomende thema's zijn. Taminiau koos uit de collectie een prachtige Parure van goudfiligrein met cameeën (1795), gemaakt van goud, diamanten, papier-maché en glas. Het object was een geschenk aan grootvorstin Aleksandra Pavlovna, zuster van de latere Nederlandse koningin Anna Pavlovna. Het juweel is sterk gerelateerd aan het werk van Taminiau waarbij verbergen en onthullen fundamenteel zijn en waarbij de nauwkeurige observatie van details cruciaal is.

Vanaf zaterdag 14 september 2019 schitteren in de Hermitage Amsterdam tienduizenden edelstenen in 300 adembenemende objecten. Van agaat tot zirkoon, vrijwel alle bijzondere steensoorten zullen er te vinden zijn. Ze werden verwerkt in de meest exquise juwelen en accessoires, gedragen door de machtige tsarina's zoals Catharina de Grote en de flamboyante Russische high society. De juwelen vertellen – samen met een overdaad aan rijk gedecoreerde baljaponnen, keizerlijke kostuums en majestueuze portretten – persoonlijke verhalen en geven een fascinerend beeld van ruim twee eeuwen mode en juwelen. Van rococo, empire, romantiek tot art nouveau. In de tentoonstelling zijn straks ook meesterwerken te zien van Cartier, Lalique, Tiffany en natuurlijk hofleverancier Fabergé.

Juwelen! Schitteren aan het Russische hof, 14 september 2019 t/m 15 maart 2020, Hermitage Amsterdam, Amstel 51, Amsterdam. Website: https://hermitage.nl.

Terug naar boven

 

Cobra Museum, Amstelveen: Nieuwe Nuances open

Het Cobra Museum brengt deze zomer een nuance aan in de kunstgeschiedenis. Terwijl de mannelijke kunstenaars in de geschiedschrijving over Cobra altijd prominent figureren, staan de vrouwelijke kunstenaars die een bijdrage hebben geleverd meer op de achtergrond.

In Nieuwe Nuances staat het werk van acht vrouwelijke kunstenaars centraal en streeft het Cobra Museum ernaar het beeld van de Cobra-beweging als 'mannenbolwerk' bij te stellen. Nieuwe Nuances toont het werk van acht vrouwelijke kunstenaars in en rondom Cobra.

 
Zaaloverzicht 'Nieuwe Nuances'. Foto: Peter Tijhuis.

Enkele van hen gevierd kunstenaar terwijl anderen volledige vergeten zijn. Met Else Alfelt, Sonja Ferlov Mancoba, Ferdi, Lotti van der Gaag, Anneliese Hager, Henny Riemens, Madeleine Szemere Kemeny en Dora Tuynman.

Bij Nieuwe Nuances verschijnt een tentoonstellingscatalogus waarin alle werken uit de tentoonstelling worden afgebeeld met teksten van Hilde de Bruijn en Julia Steenhuisen. De catalogus verschijnt in september, u kunt de catalogus die in een beperkte oplage verschijnt vanaf nu bestellen in de winkel van het Cobra Museum.

Nieuwe Nuances, Acht vrouwelijke kunstenaars in de spotlight, t/m 1 december 2019, Cobra Museum for Modern Art, Sandbergplein 1, Amstelveen. Website: www.cobra-museum.nl.

Terug naar boven

 

BOZAR, Brussel: Brancusi. Sublimation of Form

EUROPALIA ROMANIA pakt uit met een prestigieuze tentoonstelling over Constantin Brancusi (1876-1957), de meest invloedrijke beeldhouwer van de twintigste eeuw. Het is de allereerste keer dat er in Brussel een expo aan Brancusi wordt gewijd – de laatste solotentoonstelling vond bijna 25 jaar geleden plaats in Parijs. Brancusi is een sleutelfiguur in de kunstgeschiedenis. Hij wordt een pionier van het modernisme genoemd. De tentoonstelling brengt topstukken uit musea en privé-collecties van over de hele wereld bijeen. Denk aan meesterwerken als 'Slapende muze', 'De Kus' en 'Leda'. Verschillende stukken worden voor de eerste keer getoond, samen met werk van tijdgenoten (Duchamp, Modigliani, Man Ray, e.a) en sculpturen van Rodin, bij wie Brancusi kort in de leer ging.

 
BOZAR Constantin Brancusi, 'Léda', 1926 © Centre Pompidou, MNAM-CCI, Dist.RMN-Grand Palais - Adam Rzepka, Sabam Belgium, 2019.

Zijn vernieuwende oeuvre deed zich gelden op een plek die zich nog maar net voor de moderniteit had opengesteld. Generatie na generatie kunstenaars liet zich door hem inspireren. De tentoonstelling besteedt eerst aandacht aan het traject van Brancusi: hij werd geboren op het Roemeense platteland, ging eerst naar de School voor Kunst en Beroepen in Craiova en vervolgens naar de School voor Schone Kunsten in Boekarest. Na een rondreis door Europa kwam hij in 1904 aan in Parijs, waar hij zijn opleiding wilde voortzetten. Na een korte episode in het atelier van Rodin besloot Brancusi om zijn eigen weg te zoeken, ervan overtuigd 'dat er niets kan groeien in de schaduw van een grote boom'. Sculpturen van Rodin en Rosso kregen een plaats naast zowel academische werken als sleutelwerken van Brancusi.

Deze dialogen tonen de invloed van de grote meesters en tegelijkertijd Brancusi’s manier om zich ervan los te wrikken. In 1907, een scharnierpunt in zijn oeuvre, beslist hij immers om niet langer naar model te werken maar terug te keren naar de taille directe. Vanaf dat moment begint Brancusi sculpturen in reeksen te maken, die hij continu herwerkt en waarin hij meerdere thema’s tegelijk verwerkt. Hij laat ze doorheen de tijd evolueren: soms duurt het enkele tientallen jaren totdat hij een resultaat bereikt dat het overbodige zoveel mogelijk uitsluit, waarmee hij "reële zaken [uitdrukt] die niet het omhulsel zijn van wat we zien, maar van wat aan ons oog onttrokken wordt."

De tentoonstelling wijdt zich aan meerdere van deze reeksen, zodat het proces van sublimatie in de praktijk van de beeldhouwer duidelijk wordt. Een realistisch uitgebeeld kinderhoofd transformeert in een ovaal werk dat flirt met de abstractie en de titel Het begin van de wereld meekreeg. Een magische vogel, ontleend aan volksverhalen, wordt zodanig uitgerokken dat hij alleen het begrip ‘wegvliegen’ uitdrukt en niets meer. Een kus wordt uiteindelijk een grafisch motief. Het portret van een vrouw evolueert naar een ambigue, androgyne vorm.

Brancusi. Sublimation of Form, Europalia Romania, 2 oktober 2019 t/m 12 januari 2020, BOZAR, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel, België. Website: www.bozar.be.

Terug naar boven

 

Oude Kerk, Amsterdam: Adrián Villar Rojas

Van 21 november 2019 tot en met 26 april 2020 presenteert de Oude Kerk een omvangrijke en site-specifieke installatie van de Argentijnse kunstenaar Adrián Villar Rojas (Rosario, 1980). Het is de eerste keer dat de wereldberoemde kunstenaar in Nederland solo te zien is. De site-specifieke installatie komt tot stand na talrijke bezoeken aan de Oude Kerk en historisch onderzoek.

Adrián Villar Rojas (Rosario, 1980) is een Argentijnse kunstenaar. Hij creëert meeslepende omgevingen, die bezoekers uitnodigen om als ontdekkingsreizigers het werk te ervaren. In zijn installaties gebruikt Villar Rojas diverse kunstdisciplines en media.

 
Adrián Villar Rojas. Foto: Panos Kokkinias.

De toekomst, het verleden en alternatieve versies van het heden komen in zijn werk samen tot een voortdurend veranderende totaliteit. De manier waarop Villar Rojas te werk gaat, is nadrukkelijk site-specific. Aan het begin van elk project dompelt hij zich onder in de sociale, culturele, geografische en institutionele omgeving, waarin hij samen met een groep projectmedewerkers zal werken. Deze peripatetische werkmethode definieert hem als een rondtrekkende kunstenaar. Door zijn reizen en onderzoek ontwikkelde hij een diepe betrokkenheid met diverse plekken over de hele wereld. De installaties die hij ter plekke ontwikkelt zijn tijdelijk en vergankelijk. De schaarse sporen die hij als kunstenaar nalaat, staan in contrast met de ongeschreven regels die de kunstwereld in stand houden: het creëren van een kunstwerk, reproductie, verhandeling en transport. In zijn werk laat Villar Rojas zijn eigen tijdelijkheid zien – met het risico van zijn eigen vergetelheid – en toont hij wat gedoemd is te verdwijnen, wat niet kan – en misschien niet zou moeten – worden bewaard.

Villar Rojas studeerde aan de Universidad Nacional de Rosario en woont en werkt in Rosario, Argentinië. In 2011 vertegenwoordigde hij Argentinië tijdens de Biënnale van Venetië en in 2012 was zijn werk te zien in Documenta 13 in Kassel. Villar Rojas recente solotentoonstellingen waren te zien in Marian Goodman Gallery (New York), Moderna Museet(Stockholm), The Metropolitan Museum of Art, New York (2017) en Museum Haus Konstruktiv (Zürich).

Adrián Villar Rojas, 21 november 2019 t/m 26 april 2020, Oude Kerk, Oudekerksplein 23, Amsterdam. Website: https://oudekerk.nl.

Terug naar boven

 

Groninger Museum: Tekeningen van Rembrandt uit eigen collectie

Dit jaar is het 350 jaar geleden dat de beroemde Nederlandse kunstenaar Rembrandt van Rijn is overleden. Ter ere hiervan toont het Groninger Museum een aantal Rembrandttekeningen uit de eigen collectie. De tekeningen zijn tot en met 15 december 2019 te zien.

Rembrandt (Leiden 1606-1669 Amsterdam) maakte naar schatting wel 1500 tot 2000 tekeningen. Deze werden in zijn atelier gebruikt als studieobjecten: Rembrandts leerlingen werden opgeleid om te werken in de stijl van de meester en tekenden zodoende zijn werk na. Het is dan ook lastig om de tekeningen van Rembrandt en zijn studenten uit elkaar te houden.

 
Toegeschreven aan Rembrandt, 'De dochters van Cecrops vinden Erichthonius', ca. 1640-1645, tekening, pen en penseel met bruine inkt op wit papier.


Op basis van bijvoorbeeld tekenmateriaal, werkwijze en stijlkenmerken, worden sommige van de tekeningen uit de collectie van het Groninger Museum nog wel aan Rembrandt toegeschreven, maar lijken andere niet van zijn hand. Als onderdeel van de tentoonstelling van de eigen collectie zijn nu vijf Rembrandttekeningen te zien.

Rembrandt?!, t/m 12 december 2019, Groninger Museum, Museumeiland 1, Groningen. Website: www.groningermuseum.nl.

Terug naar boven

 

Musiom, Amersfoort: omgekeerd evenredig, Ad Arma en vanhorck 40 jaar kunstenaar

In de derde en laatste tentoonstelling van 2019, staat het werk van Ad Arma en vanhorck centraal. De tentoonstelling gaat van start op 6 september en loopt tot en met 29 december. Met deze expositie vieren beide kunstenaars hun 40-jarig kunstenaarschap.

Het is een mooie en intrigerende verzameling schilderijen en ruimtelijke werken geworden die een boeiende inkijk geven in de veelzijdigheid en het vakmanschap van deze bekende Nederlandse kunstenaars.

 
Ad Arma, 'Peulengroep'

Het werk van Ad Arma gaat over verschijnen en verdwijnen, tijd en tijdloosheid, gedeelde kwetsbaarheid en de dromen van de mens. Hij maakt schilderijen, etsen, glasobjecten, beelden in brons, keramische beelden en installaties. Per thema wordt de techniek gekozen en vervolgens in series werken geproduceerd. Hoewel krachtig in gebaar is bedachtzaamheid en uitzuiveren leidend. Een rusteloos zoeken naar het verstillen van tijdelijke balans.

Vanhorck schildert illusionistische afbeeldingen van de natuur. Het zijn fictieve modellen van de werkelijkheid en gaan naadloos over in zijn symbolen en abstracties. Zijn landschappen zijn typisch door de manier waarop hij omgaat met het traditionele schilderen. Het zijn geen romantische schilderijen zoals van Caspar David Friedrich en de romantici, maar meer studies op een manier die passen in onze eigen tijd. Het zijn modellen en als zodanig abstracties van de werkelijkheid.

omgekeerd evenredig, gelijkenis en verschil, dubbel 40-jarig kunstenaarschap, Ad Arma en vanhorck, 6 september t/m 29 december 2019, Musiom: huis voor hedendaagse kunst, Stadsring 137, Amersfoort, Website: www.musiom.art.

Terug naar boven

 

Museum Jan van der Togt, Amstelveen: 50 jaar Rietveld glas - Bas Meeuws - Armando

Vanaf september presenteert Museum Jan van der Togt in Amstelveen drie tentoonstellingen van gevestigde kunstenaars en jong talent: 3 september t/m 13 oktober, 50 jaar glas aan de Rietveld Academie en Bas Meeuws - Een fotografische reis om de wereld, 18 september t/m 17 november, Armando.

De expositie 50 jaar glas aan de Rietveld Academie viert het vijftigjarig bestaan van de glasafdeling van de Gerrit Rietveld Academie en toont topstukken uit de vaste collectie en nieuwe werken van jong talent. De glasafdeling van de Rietveld Academie was de eerste in Europa en is nog steeds een van de belangrijkste glasopleidingen ter wereld. Een toonaangevende opleiding die grote namen voortbracht: van gevestigde namen als Mieke Groot, Richard Meitner en Bert Frijns tot pas afgestudeerden Yuna Choi en Aleksi Marjamaa.

De Academie daagt studenten uit om experimenteel en vernieuwend te zijn en om zich met het materiaal buiten de grenzen van het vakgebied te bewegen. Bij recent afgestudeerden staat het materiaal glas vaak centraal, gecombineerd met andere media en materialen.

 
Mieke Groot, 'zonder titel', gegoten glas. Foto: Tania Donovan.

De tentoonstelling 50 jaar glas aan de Rietveld Academie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Jens Pfeifer, het huidige hoofd van de glasafdeling van de Gerrit Rietveld Academie.

De jonge fotograaf Bas Meeuws maakt prachtige, gestileerde fotografische bloemstillevens geïnspireerd op 17e eeuwse schilderkunst. Meeuws componeert zijn foto's zoals de oude meesters dat deden: bloem voor bloem, één en al luxe en schoonheid. Het resultaat is gelaagd werk, dat de tijd overstijgt. Speciaal voor deze tentoonstelling heeft Meeuws nieuw werk gemaakt waarin hij kunstobjecten uit de glascollectie van het museum heeft geselecteerd en gefotografeerd. De objecten heeft hij verwerkt in nieuwe digitaal gecomponeerde bloemstillevens. De expositie toont een overzicht van werken uit Meeuws hele oeuvre, van over de hele wereld, ondermeer uit India en Taiwan.

De gevierde kunstenaar Armando, die in 2018 overleed, zou in september 90 zijn geworden. Ter ere van dit moment zijn op verschillende plekken in het museum schilderijen, tekeningen en keramiek van Armando te zien. Amstelveen was voor Armando een belangrijke plek. Hij woonde jarenlang afwisselend in Amstelveen, Berlijn en Potsdam. Op 18 september, de dag van de opening van de tentoonstelling wordt op het plein voor het museum een beeld van Armando onthuld, geschonken door de Armando stichting aan de gemeente Amstelveen. Ook wordt de bundel Toch gepresenteerd: een bundel samengesteld uit een map met ongepubliceerde gedichten en ultrakorte verhalen die Armando in het laatste jaar voor zijn dood schreef.

50 jaar Rietveld glas - Bas Meeuws - Armando, sept.-nov. 2019, exacte data in eerste alinea van bovenstaand bericht, Museum Jan van der Togt, Dorpsstraat 50, Amstelveen. Website: www.jvdtogt.nl.

Terug naar boven

 

Zaanstad: BIG ART, meer dan 80 XL-kunstwerken op creatieve hotspot

Van donderdag 12 tot en met zondag 15 september vindt de vierde editie van BIG ART plaats op het industriële Hembrugterrein. Het gebied was als hart van de Nederlandse militaire industrie een lange tijd een afgesloten enclave, maar bruist nu van ondernemerschap en creativiteit. Vijf grote en lichte loodsen op het Hembrug vormen het decor voor BIG ART 2019 waar tientallen XL-kunstwerken worden getoond. De objecten - een prikkelende mix van sculpturen, schilderijen, tekeningen, fotografie en installaties van bekende namen en aanstormende talenten - zijn zowel te zien als te koop. Met maar liefst 7.000 m² blijft het pop-up-kunstplatform BIG ART in omvang en aanbod groeien en is de vierde editie de grootste tot nu toe.

De indrukwekkende industriële hallen vragen om grote gebaren. Lichtkunstenaar Peter Vink creëert voor BIG ART een enorme installatie direct bij binnenkomst. Muralist Guido Winkler maakt ter plekke een wandschildering, net als Tonneke Sengers. Marieke Bolhuis toont een 30 meter lange spiegelsculptuur en Klaas Kloosterboer maakt voor BIG ART een groot vrijstaand werk. Kunstenaar Erik Buijs presenteert een draaiende mobile, de Chinese kunstenaar Ma Hui een meterslange tekening, Jorrit Paaijmans een enorm draadwerk en Miriam Kruishoop en Simone Benett tonen intrigerende videowerken.

 
BIG ART 2019, Jeroen van Kesteren, Rademakers Gallery.

Bekende namen als Rob Voerman, Dadara, Fransje Killaars, Koen Hauser en Roy Villevoye doen mee naast aanstormende talenten als Leslie Nagel, Felipe van Laar, Bart Schalekamp en Puck van Donselaar en Ana Oosting die beiden net afstudeerden aan de Gerrit Rietveld Academie. Meer dan 80 deelnemers tonen deze vierde editie kunst van formaat.

Het uitgestrekte Hembrugterrein beslaat ruim 42 hectare en bestaat uit een combinatie van groen en meer dan honderd historische gebouwen waarvan de helft is geclassificeerd als monument. In de 19de eeuw nam het Ministerie van Defensie deze locatie in gebruik voor de productie van wapens en munitie en was het met zijn ligging aan het Noordzeekanaal het hart van de verdedigingslinie de Stelling van Amsterdam. De afgelopen jaren is het gebied door verschillende innovatieve ondernemers nieuw leven ingeblazen. De komende tijd wordt het terrein door ABC Planontwikkeling en LIFE Makes SENS ontwikkeld tot een eigenzinnige en unieke combinatie van wonen, werken, horeca, design en cultuur. BIG ART vormt een mooie aanleiding om dit bijzondere, bruisende en bosrijke gebied te ontdekken.

BIG ART, 12 t/m 15 september 2019, Middenweg 63, Zaanstad. Website: www.bigart.nu.

Terug naar boven

 

Museum DIVA, Antwerpen: Wonderkamer II - Wouters & Hendrix

Het gevierde, Antwerpse juwelenontwerpersduo Wouters & Hendrix maakt op 13 september 2019 hun opwachting als gastcurator van de tweede Wonderkamer in het diamantmuseum DIVA in Antwerpen. Na Axel Vervoordt krijgt het ontwerpersduo carte blanche om te onderzoeken en te verbeelden wat hen verwondert en inspireert. Ze diepen voor de gelegenheid iconische juwelen uit eigen archief op maar laten zich eveneens inspireren door parels uit de DIVA-collectie, hedendaagse kunst en curiosa.

2019 is een sleuteljaar voor Katrin Wouters en Karen Hendrix: de verwoede verzamelaars vieren het 35-jarig bestaan van hun juwelenlabel. Geen mooiere manier om dit te vieren dan door drie museumzalen in het DIVA-museum te transformeren tot een curiositeitenkabinet. Verwacht geen traditionele retrospectieve of eenvoudige juxtaposities van ontwerp en inspiratiebron. Wouters & Hendrix confronteren daarentegen hun oeuvre met objecten met dezelfde of net een contrasterende dynamiek. De spanning die zo ontstaat is waar al hun creaties hun kracht aan ontlenen.

 
Wonderkamer II: Wouters & Hendrix.

Wouters & Hendrix' fascinatie voor opmerkelijke verhalen en edele metalen vormen de leidraad van de tentoonstelling. De drie museumzalen krijgen elk een eigen thema: goud, zilver en curiositeiten. Precieuze objecten en alledaagse vondsten krijgen betekenis in persoonlijke composities. De unieke assemblages die zo eigen zijn aan hun werk, zorgen voor een explosie aan vormen en kleuren.

Het ontwerpersduo omschrijft zichzelf als doeners: ideeën materialiseren zich snel aan hun werkbanken en voor grafische en 3D-concepten gaan ze maar al te graag aan de slag met papier en schaar. Een tentoonstelling vormgeven is alsnog een andere denkoefening en idem werkproces dan een collectie creëren. Daarom treden Wouters en Hendrix in dialoog met gevierd scenograaf Bob Verhelst, gekend van zijn werk voor het Modemuseum in Antwerpen. Samen vertalen ze de eigenzinnige en surrealistische Wouters & Hendrix-huisstijl in een verrassende scenografie, waarin trompe l'oeuils, contrasten en uitvergrotingen centraal staan.

Wonderkamer II - Wouters & Hendrix, 13 september 2019 t/m 16 februari 2020, DIVA, Antwerp Home of Diamonds, Suikerrui 17 - 19, Antwerpen, België. Website: divaantwerp.be.

Terug naar boven

 


The trees are inviting the wind

Hoe verhouden wij ons als mens tot de natuur? Deze vraag is het uitgangspunt van de tentoonstelling The trees are inviting the wind. Natuur is een complex begrip. Er is geen eenduidig antwoord op de vraag wat natuur nu eigenlijk is. Ons natuurbeeld vormt zich enerzijds vanuit onze persoonlijke ervaringen met het landschap om ons heen, maar anderzijds ook door bestaande opvattingen over de natuur binnen onze samenleving. In de tentoonstelling wordt de manier waarop wij de natuur waarnemen, betekenis geven en representeren bevraagd. De kunstwerken nodigen de bezoeker uit te reflecteren op en na te denken over ons natuurbeeld en waar dit vandaan komt.

Dat natuurbeeld is geen vaststaand of absoluut beeld. Het is steeds in beweging en het is verbonden met ons eigen mensbeeld. De verschijning van natuur in de cultuurgeschiedenis loopt uiteen van weerzinwekkend tot goddelijk, van rechtvaardig tot onverschillig en van het onbekende tot dat wat we kunnen beheersen. Waar we enerzijds natuur kunnen zien als een fenomeen onaangeroerd door de mens, bestaat anderzijds het idee dat wij onderdeel zijn van een geheel dat je natuur zou kunnen noemen.

 
Sabina Timmermans, 'Seen - Scene, #2', 160 x 210 cm, olie op doek, 2019.

Met name in de (recente) westerse cultuurgeschiedenis overheerst een dualistische kijk op de natuur, terwijl in andere samenlevingen geen strikt onderscheid wordt gemaakt tussen mens en natuur. En de oosterse filosofie omschrijft de natuur als het niet-doelgericht, door niets gemotiveerd en niet-storend handelen, oftewel: 'het niets in actie'.

De menselijke invloed op geologische en klimatologische eigenschappen van de aarde en onze omgang met de natuur is een belangrijk thema in onze alledaagse, sociale en politieke discussies. Aan hoe wij binnen deze discussies over de natuur denken en welke standpunten wij innemen ligt een definitie van het begrip natuur ten grondslag, die wellicht minder eenduidig is dan we doorgaans aannemen. De werken in deze tentoonstelling ondersteunen geen statement over hoe we met de natuur om moeten gaan, maar bieden een reflectie op ons begrip van het concept natuur en hoe dit gevormd wordt.

Deelnemende kunstenaars: Nan Groot Antink, Annabelle Binnerts, Roos Holleman, Eva-Fiore Kovacovsky, Ruchama Noorda, Juuso Noronkoski, Sabina Timmermans.

The trees are inviting the wind, t/m 6 oktober 2019, Willem Twee kunstruimte - Boschdijkstraat 100, 's-Hertogenbosch. Website: www.willem-twee.nl.

Terug naar boven

 

Bulgaarse glasbiënnale brengt oud en nieuw talent bij elkaar

In september en oktober 2019 vindt in Bulgarije de tweede editie van de Internationale Biënnale van Glas (IBG) plaats met tentoonstellingen, lezingen en workshops van gerenommeerde vakmensen. Het thema is 'Together', wat gaat over het verbinden van jongere generaties glaskunstenaars met oude meesters. De Biënnale nodigde 37 zeer uiteenlopende glaskunstenaars uit verschillende landen uit, met topnamen als Lino Tagliapietra (IT), Marvin Lipofsky (USA), Jiri Suhajek (CZ) en Vaclav Cigler (CZ). Uit Nederland zijn Han de Kluijver en Ruud Snakenborg aanwezig, uit België de glaskunstenaars James Lethbridge and Kristel Van Lent.

 
Han de Kluijver, 'De verglaasde wereld', 2018 gegoten glas 92,4 x 14,8 x 24 cm.

De Biënnale investeert ook in de kennis en opleiding van jonge kunstenaars om de glaskunst in Bulgarije verder te ontwikkelen. Zo krijgen drie studenten een beurs van IBG om aan de New Bulgarian University te kunnen studeren. De Biënnale wordt officieel geopend op 4 oktober 2019 in de Nationale Kunstgalerij in Sofia en vindt plaats in de steden Sofia, Plovdic en Beloslav.

Meer informatie en het complete programma: http://glassbiennale.nbu.bg.

Terug naar boven | LEES OOK DE KUNSTAGENDA

Inhoud


Ooggetuigen van strijd. Goya, Beuys, Dumas,
31 augustus
t/m 6 oktober 2019,

Van Abbemuseum, Eindhoven

Brassaï,
13 september t/m
4 december 2019,

Foam, Amsterdam

Barbara Nanning,
31 augustus
t/m 1 december 2019,
Gemeentemuseum
Den Haag

Strijd om het ijs,
Rising Tide,
4 oktober 2019
t/m 10 mei 2020,

Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam

Nationaal Monument Oranjehotel,
permanent,
Den Haag

De Grote Suriname-tentoonstelling,
5 oktober 2019
t/m 2 februari 2020.

De Nieuwe Kerk Amsterdam

Ute Mahler en Werner Mahler, Voorbij de grenzen van de DDR,
t/m 22 september 2019, Fotomuseum Den Haag

Stormy Weather,
t/m 13 oktober 2019, Museum Arnhem/tijdelijke presentatieruimte
De Kerk, Arnhem

Luis Salazar –
40 jaar schilderkunst (1979-2019),
31 augustus
t/m 20 oktober 2019,

La Boverie: Luik, België

Gezonken Schatten: geheimen van de Maritieme Zijderoute,
7 september 2019
t/m 28 juni 2020,
Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden

Juwelen! Schitteren aan het Russische hof,
14 september 2019
t/m 15 maart 2020,
Hermitage Amsterdam

Nieuwe Nuances,
Acht vrouwelijke kunstenaars in de spotlight,
t/m 1 december 2019, Cobra Museum for Modern Art, Amstelveen

Brancusi. Sublimation of Form, Europalia Romania, 2 oktober 2019
t/m 12 januari 2020,
BOZAR, Brussel, België

Adrián Villar Rojas,
21 november 2019
t/m 26 april 2020,

Oude Kerk, Amsterdam

Rembrandt?!,
t/m 12 december 2019, Groninger Museum,

omgekeerd evenredig,
Ad Arma en vanhorck,
6 september
t/m 29 december 2019,

Musiom, Amersfoort

50 jaar Rietveld glas - Bas Meeuws - Armando, sept.-nov. 2019,
Museum Jan van der Togt, Amstelveen

BIG ART,
12 t/m 15 sept. 2019,
Zaanstad

Wonderkamer II:
Wouters & Hendrix,
13 september 2019
t/m 16 februari 2020,
DIVA, Antwerp Home of Diamonds, Antwerpen, België

The trees are inviting
the wind,
t/m 6 oktober 2019, Willem Twee kunstruimte 's-Hertogenbosch

Bulgaarse glasbiënnale brengt oud en nieuw talent bij elkaar,
4 oktober 2019,
Sofia, Bulgarije