Dec. 2019 - jan. 2020, 14e jg. nr.5. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

Expo Hyperrealism Sculpture
'Ceci n'est pas un corps'

Een tentoonstelling in Museum La Boverie in Luik-België rond hyperrealistische sculpturen, een vorm van figuratieve kunst die in de jaren '70 de Amerikaanse kunstscene binnendrong. Elementen uit het hyperrealisme worden sindsdien door vele hedendaagse kunstenaars toegepast.

Door Joke M. Nieuwenhuis Schrama

De titel van de tentoonstelling verwijst vanzelfsprekend naar het wereldberoemde werk van de surrealist René Magritte, 'Ceci n'est pas une pipe'. Dit geeft deze tentoonstelling een zeker Belgisch accent. Daarnaast zijn er werken van de Belgische kunstenares Berlinde de Bruyckere (1964) te zien, zij is een van de tweeëndertig internationale kunstenaars die met hun sculpturen deel uitmaken van de reizende tentoonstelling 'Expo Hyperrealism Sculpture'. Deze expositie was eerder te zien in Canberra (Australië), Bilbao (Spanje), Monterrey (Mexico) en Rotterdam (Nederland), steeds met wisselende selecties.

Parcours
In museum La Boverie is die selectie in zes thema's verdeeld: 'Menselijke replica's', 'Monochrome werken', 'Lichaamsdelen', 'Spel met afmetingen', 'Misvormde werkelijkheden' en 'Verschuivende grenzen'. Elk van de zes onderdelen is toegespitst op een bepaald vormelijk concept en biedt inzichten voor het begrijpen van de individuele werken. Aan het begin van het parcours wordt een inleiding gegeven met een korte geschiedenis van de westerse beeldhouwkunst. Van het antieke humanisme, het middeleeuwse symbolisme, de herinterpretatie van de oudheid, de barok, de klassieke en neoklassieke beeldhouwkunst, tot de moderne kunst en hedendaagse experimenten.

Menselijke replica's
Vanaf de jaren 60 beeldhouwden de Amerikaanse kunstenaars Duane Hanson (1925-1996) en John DeAndrea (1941) gewone mensen, waarbij zij de illusie creëerden van hun tastbare aanwezigheid. Zij gingen tot het uiterste om de texturen van de menselijke huid zo getrouw mogelijk weer te geven en de illusie van de realiteit te versterken, door hun sculpturen te combineren met reële objecten. Daniel Firman (1966) daarentegen maakt anonieme personages op ware grootte, die hun gezicht achter hun kleding verbergen, om zo de lichamelijke aanwezigheid van het lichaam in beweging te tonen.

Spel met afmetingen, groot
Ron Mueck (1958) heeft de hedendaagse beeldhouwkunst ingrijpend gewijzigd, door gebruik te maken van het effect van de schaalwijziging. Onder invloed van zijn werk hebben talrijke kunstenaars, zoals Sam Jinks en Zharko Basheski, in die geest verder gewerkt. Van Mueck is het werk 'A girl' in de tentoonstelling te zien. Hoe de megarealistische sculptuur (110,5 x 501 x 134,5 cm) is gemaakt, kan worden bekeken op dit tamelijk versnelde filmpje. De sculptuur van een pasgeboren meisje ziet eruit zoals de meeste baby's die net uit het natuurlijke geboortekanaal zijn gekomen. Uitgeput, verfrommeld hoofd(je), net uit de beklemming verlost, alsof zij in doodstrijd is geweest. En wellicht is dat ook zo, er is immers nooit een mens geweest die deze ervaring heeft kunnen navertellen. Een stukje afgeknotte navelstreng tooit nog werkeloos de romp.

Klein
Regelmatig wordt het werk 'Kneeling woman' van Sam Jinks (1973) als campagnebeeld gevoerd in deze reizende tentoonstelling. De fijne sculptuur meet 30 x 72 x 28 cm en suggereert op de affiches en flyers dat het om een realistische grootte gaat. De knielende of mediterende jonge vrouw heeft echter de lengte van een dwerg, maar dan met normale verhoudingen en vrouwelijke vormen. Het zou ook een frêle elfenfee kunnen zijn (zonder vleugels of puntoren). Een ander beeld van Jinks in de tentoonstelling is 'Woman and Child' (145 x 40 x 40 cm). De sculptuur van een oudere vrouw met pasgeboren baby is aandoenlijk en lijkt op ware grootte, wat twijfelachtig is, er zijn immers grote en kleine mensen in alle culturen. Het werk is echter kleiner dan schaal 1:1. Ook in het werk van Marc Sijan (1946) zorgen de afmetingen voor verwarring, met name in zijn sculptuur 'Embrace' (79 x 94 x 79 cm). Het al wat oudere naakte koppel is zodanig met elkaar verstrengeld, dat de afmetingen moeilijk in te schatten zijn. Het verstilde tafereel versluiert eveneens de erotiek, die hierin ook is te vinden.

Verschuivende grenzen
De hyperrealistische beeldhouwkunst is eigenlijk een eenvoudig idee: het overzetten van een driedimensionaal beeld naar het niveau van fotorealistische kunst. Nu past het zich aan aan de nieuwe media en de technologische vooruitgang. Dit zal in de toekomst ongetwijfeld nog meer het geval zijn. Het gebruik en de invloed van digitale tools zoals het internet, de smartphone en tablets worden zelf het onderwerp van de kunstwerken. Daniel Glaser (1968) en Magdalena Kunz (1972) vormen het kunstenaarsduo Glaser/Kunz. Zij werken al geruime tijd samen aan hun cinematografische sculpturen. De sculptuur die in de tentoonstelling wordt getoond, draagt de titel 'Jonathan' en is in feite sculptuur, installatie en film tegelijk. Eerst komt dit bizar over, maar later ga je het vernuftige in deze vorm van sculpturale kunst zien.

Er is veel te bekijken in museum La Boverie, een magnifieke locatie voor de sculpturen, met name in de zalen die uitkijken over de Maas. De werken mogen niet worden aangeraakt, maar aan het eind van het parcours ligt een blokje siliconenhars, om uit te vinden hoe de meeste sculpturen aanvoelen en dat is wel wat anders dan marmer...

Hyperrealism Sculpture, 'Ceci n'est pas un corps', t/m 3 mei 2020, Museum La Boverie, Parc de la Boverie 3, Luik (België). Websites: expo-corps.be | nl.laboverie.com.

Terug naar boven