Dec. 2019 - jan. 2020, 14e jg. nr.5. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

Experiment en beeldende kunst

In de geschiedenis van de beeldende kunsten neemt het experiment een belangrijke plaats in. De kunstenaar zoekt telkens opnieuw naar de grenzen van materiaal, vakmanschap en beeldtaal. Dat is vaak een onzeker avontuur, waardoor een vertrouwde werkwijze kan verdwijnen en een nieuwe vormgeving uitblijft.

Door Wim Adema

Door sommige experimenten is de ontwikkeling van de beeldende kunsten ingrijpend beïnvloed, waarbij kunstenaars als Picasso, Braque, Cézanne, Malevich, Brancusi, Mondriaan en Nam June Paik van groot belang zijn geweest. Door hun creatieve zoektocht veranderde de horizon van de verbeelding en ontstonden fascinerende, nieuwe perspectieven.

Ook in deze tijd blijft het experiment in de beeldende kunsten van groot belang. Tijdens de laatste twee maanden van 2019 verschenen opmerkelijke berichten over een 'verontrustend spanningsveld tussen fotograaf en model, de avontuurlijke rangschikkingen van collages, een experimentele literaire mixband, verontrustende sculpturale deconstructies en een uitvergroting van de camera obscura'. Het werk van Isabelle Wenzel, David Carson, Kristen Gallerneaux, Lexley Foxcroft en Richard Learoyd stond hierbij centraal. Hieronder volgt een korte weergave.

De Duitse beeldend kunstenaar en acrobaat Isabella Wenzel (Wuppertal, 1982) toont in haar foto's een geheel eigen beeldtaal en wereld. Als gezichtloos model poseert zij in pijnlijke en verontrustende settings voor haar camera. De acrobatische poses zijn absurd om te zien en tegelijk onweerstaanbaar. De inhoud van de fotobeelden lijkt te gaan over de bestaande machtsverhouding tussen fotograaf en model en daarnaast over het lichaam als stilleven. 'I am inspired by any hybrids between exhibition and performance. By the experience of time itself and by the condition of our physical being' (bron: welikeart.nl). Meer informatie: https://isabelle-wenzel.com. (Bron: weekendspecial De Volkskrant, oktober 2019)

De Amerikaanse ontwerper David Carson (Texas, 1955) woont en werkt in Amsterdam. Dit jaar verscheen van hem een nieuwe uitgave, 'Nu collage 101'. Carson heeft een fascinatie voor collages en schikt, rangschikt; legt vaak midden in de nacht iets weer recht. Hij gebruikt spullen die hij op straat vindt. Vaak rukt hij postersnippers van de muur. 'Design hoeft niet, er gaat niemand dood als het afwezig is. Maar het is geweldig als iemand een extra inspanning doet' (Bron: weekendspecial De Volkskrant, oktober 2019, nr. 5). De stad Amsterdam inspireert hem mateloos: een eindeloze stoet van straatbeelden legt hij vast met zijn camera. Meer informatie: www.davidcarsondesign.com.

De mediahistoricus en kunstenaar Kristen Gallerneaux maakte met het werk 'High Static, Dead Lines' een experimentele literaire mixband (opnameband voor geluid), waarin de grenzen tussen geluid, materiële cultuur, landschap en esoterisch geloof opgezocht worden. Met essays en fictokritische (spel tussen feit en fictie) intermezzi wordt een netwerk van leylijnen (energielijnen in de aarde) opgeroepen, waarin een sonisch spook kan rondreizen. Het is een geluid dat aanwezig is als een onzichtbare ruislaag naast bestaande technologische geluiden. In Gallerneaux' verhalen is de steeds terugkerende aanwezigheid van geluid een rode draad. Meer informatie: www.kristengallerneaux.com. (Bron: VPRO-Gids 11 oktober 2019, BBC Radio 3)

Lexley Foxcroft (Sheffield, 1949) werkt op een experimentele manier met materialen als MDF, papier en karton en vervaardigt hiermee sculpturale deconstructies. Materiaal als staal, brons of marmer gebruikt zij niet. 'Ik hou van het idee dat het ongecompliceerde een doel heeft: dat het materiaal een sculptuur niet zijn waarde geeft, het is de kunstenaar die het doet' (bron: London Coroner (2015), MDF, 8 delen). Door de methoden van vouwen, snijden, drukken en stapelen van materiaal op de vloer of aan de wand, laat zij een dialoog ontstaan tussen materiaal, ruimte en sculptuur. Foxcrofts installaties hebben hierdoor een alledaagse esthetiek en een tweedimensionale architectuur. Meer informatie: www.slewe.nl. (Bron: bespreking Rudi Fuchs in De Groene Amsterdammer 17.10.2019, pag. 61, rubriek Kijken)

De fotograaf Richard Learoyd (1966) werkt met het oudste fotografische proces, namelijk de camera obscura. Deze 'donkere kamer' heeft hij zelf gebouwd, maar dan letterlijk kamergroot. Hierin wordt het fotopapier belicht. Het onderwerp, vaak een persoon, maar soms ook een stilleven, bevindt zich in de aangrenzende kamer en is daarvan gescheiden door een lens. Het licht dat op het onderwerp valt, wordt direct op het fotopapier gebracht zonder een tussenliggend fotonegatief. Het resultaat is een opname zonder korrel en een directe weergave van het onderwerp, die tevens een fotografische illusie bevat. De levensechte beelden kunnen met het menselijke oog niet in de volle intensiteit gezien worden, maar tonen toch een zeer intieme fotografische kunst. Het werk van Richard Learoyd is te zien tot en met 5 januari 2020 in het Fotomuseum Den Haag. Meer informatie: www.fotomuseumdenhaag.nl. (Bron: De Groene Amsterdammer, 24.10.2019, Fotomuseum Den Haag)

Wim Adema is beeldend kunstenaar en fotograaf en publiceert regelmatig artikelen over beeldende kunst in diverse media.

Terug naar boven