Dec. 2019 - jan. 2020, 14e jg. nr.5. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 
VOORKANT ACTUEEL AGENDA UITGELICHT ARCHIEF COLOFON 
voorpagina
artikel
recensies van tentoonstellingen actuele exposities
Nederland België
opmerkelijke
kunstberichten
artikelen uit  
vorige nummers

over Het Beeldende Kunstjournaal

 

Uitgelicht
Berichten van musea, andere kunstpodia en uitgeverijen, met aansprekende tentoonstellingen en nieuwe kunstboeken, voor u geselecteerd door de redactie.

Singer Laren: Spiegel van de ziel. Toorop tot Mondriaan

Met werken van kunstenaars als Jan Toorop, Suze Robertson, Matthijs Maris, Willem Witsen en Piet Mondriaan, toont Singer Laren in de tentoonstelling Spiegel van de ziel. Toorop tot Mondriaan, een nieuwe kijk op de kunst rond 1900. Als reactie op de oppervlakkigheid van het moderne leven en de stijgende materiële welvaart, richt een aantal kunstenaars zich op de intimiteit van de binnenwereld met thema’s als de besloten tuin, het interieur, het stilleven en de geesteswereld van de kunstenaar.

In het Nederland van rond 1880 leidt snelle industrialisatie tot materiële welvaart en resulteert explosieve stedengroei in een dynamische stadse cultuur. Wie denkt aan Nederlandse kunstenaars uit deze periode, komt vaak uit bij George Hendrik Breitner en Isaac Israels.

 
Jan Toorop, 'Portret van Marie Jeannette de Lange', 1900, collectie Rijksmuseum Amsterdam.

Schilders die kiezen voor een realistische weergave van het leven op het platteland of het drukke leven in de groeiende steden. Er is daarentegen ook een aantal kunstenaars dat voorbij deze moderne verworvenheden kijkt. Zij willen het innerlijk van de mens verbeelden en zijn op zoek naar spiritualiteit en bezinning. Kunst moet een spiegel van de ziel zijn.

Spiegel van de Ziel. Toorop tot Mondriaan biedt met ruim 60 schilderijen, aquarellen en tekeningen een nieuwe kijk op de Nederlandse kunst in deze periode. Naast kunstenaars als Jan Toorop en Piet Mondriaan, komen in de tentoonstelling ook minder befaamde kunstenaars zoals Piet Meiners, Carel de Nerée tot Babberich, Frans Stamkart, Henri van Daalhoff, Gijs Bosch Reitz, Jacobus van Looy, Jan Veth, Antoon Derkinderen en Richard Roland Holst aan bod.

Spiegel van de ziel. Toorop tot Mondriaan is een samenwerking met het Rijksmuseum. De tentoonstelling sluit aan bij het boek 'Spiegel van de werkelijkheid. 19de-eeuwse schilderkunst in Nederland' door Jenny Reynaerts, senior conservator schilderijen in het Rijksmuseum, dat in december 2019 verschijnt bij uitgeverij Mercatorfonds en het Rijksmuseum (Prijs € 49,95, ISBN 9789462301795). Reynaerts is tevens gastcurator van de tentoonstelling.

Spiegel van de ziel. Toorop tot Mondriaan, 14 januari t/m 10 mei 2020, Singer Laren, Oude Drift 1, Laren. Website: www.singerlaren.nl.

Terug naar boven

 

Drents Museum, Assen: David Schnell

Van 19 januari tot en met 3 mei 2020 is in de vernieuwde Abdijkerk van het Drents Museum werk van David Schnell te zien, een van Duitslands belangrijkste hedendaagse kunstenaars. Schhnell behoort tot de derde generatie Leipziger Schule-schilders die het museum al langere tijd volgt. Zo presenteerde het Drents Museum eerder werk van kunstenaars als Rosa Loy, Aris Kalaisis en Laura Eckert, die allen in Leipzig studeerden. Bezoekers van de tentoonstelling Saison maken aan de hand van dertien grote, monumentale schilderijen kennis met Schnells kleurrijke werk en zijn bijzondere perspectieven op de grens van werkelijkheid en abstractie.

 
David Schnell, 'Saison', 2018, olieverf op doek, Galerie EIGEN + ART Leipzig. Foto: Uwe Walter, Berlijn.

David Schnell (1971) woont en werkt sinds 1995 in Leipzig waar hij studeerde aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst. Zijn monumentale en gefragmenteerde schilderijen werken biologerend door hun soms peilloze diepte en heldere kleuren. Vooral de grote formaten met hun éénpuntsperspectief zuigen de kijker het beeld in. Tussen abstracte fragmenten vragen resten van landschappen of interieurs om de aandacht. Anders dan bij veel kunstenaars uit Leipzig speelt de menselijke figuur in Schnells werk nauwelijks een rol. In zijn schilderijen refereert hij alleen maar aan de menselijke figuur door bijvoorbeeld te werken met verdwijnpunten, die een persoon tegenover je of het perspectief van de kijker suggereren.

Vanaf 18 januari 2020 laat Museum de Fundatie in Zwolle een groot overzicht zien van vier schilders uit Leipzig: Martin Kobe (1973), Mirjam Völker (1977), Robert Seidel (1983) en Titus Schade (1984). Net als David Schnell studeerden deze vier aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst, waar ze les kregen van Neo Rauch en Arno Rink. De tentoonstelling CRUX – schilderijen van Martin Kobe, Mirjam Völker, Robert Seidel en Titus Schade is te zien van 18 januari tot en met 5 mei 2020. Meer informatie: museumdefundatie.nl

Bij de tentoonstelling in het Drents Museum verschijnt de gelijknamige publicatie 'David Schnell – Saison', een uitgave van WBOOKS. Het boek is verkrijgbaar in onze Museumshop en kost € 24,95.

David Schnell, 19 januari t/m 3 mei 2020, Drents Museum, Brink 1-5, Assen. Website: drentsmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Kunsthal KAdE, Amersfoort: Tell Me Your Story - 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst

Voor het eerst in Europa: 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst in een tentoonstelling over storytelling. Vanaf 8 februari tonen 50 kunstenaars de visueel overweldigende rijkdom van de zwarte cultuur. Rond 140 bruiklenen, voornamelijk uit Amerika, komen naar Amersfoort. Het werk van een groot deel van de kunstenaars was niet eerder in Nederland te zien. Maak kennis met de kernfiguren van de Afrikaans-Amerikaanse kunst en ontdek hun verhaal.

Tell Me Your Story start bij de Harlem Renaissance. In de jaren twintig maakten Afrikaans-Amerikaanse schrijvers, muzikanten en theatermakers furore in Harlem, wat zich vertaalde in de beeldende kunst.

 
Kerry James Marshall, 'Vignette', 2003, Defares Collection © Kerry James Marshall. Courtesy of the artist and Jack Shainman Gallery, New York.

Vandaag beleeft de rijkdom van de zwarte cultuur opnieuw een renaissance. In de Verenigde Staten zijn Afrikaans-Amerikaanse kunstenaars zichtbaarder dan ooit. De tentoonstelling plaatst de hedendaagse kunstenaars in de context van hun voorgangers.

De tentoonstelling is chronologisch ingedeeld in vijf tijdvakken: Harlem Renaissance, Post Harlem Renaissance, Civil Rights, Black Renaissance en Bloom Generation. De gemeenschappelijke deler van de verschillende kunstenaars is de noodzaak om zich uit te drukken en daarmee een belangrijke Afrikaanse traditie in leven houden: Storytelling. De slavernij heeft de orale traditie van storytelling versterkt in plaats van vernietigd. Tot slaaf gemaakten werd bewust educatie onthouden, omdat het hen mondig en opstandig zou maken. Dat verbod stimuleerde het vertellen van verhalen en het daarmee behouden van de Afrikaanse geschiedenis. De verhalen werden van generatie op generatie doorverteld.

Tell Me Your Story laat ons niet alleen kennismaken met de kernfiguren van de Afrikaans-Amerikaanse kunst, het leert ons ook hoe we verhalen vertellen en levend houden. Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus met daarin een kenschets van iedere deelnemende kunstenaar.

Tell Me Your Story - 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst, 8 februari t/m 17 mei 2020, Kunsthal KAdE, Eemplein 77, Amersfoort. Website: www.kunsthalkade.nl.

Terug naar boven

 

Musiom, Amersfoort: 'Menselijk, al te menselijk' en Special-expositie: AU!

Vier Nederlandse kunstenaars verbonden aan Musiom waren gezamenlijk uitgenodigd door het European Cultural Centre om zich te presenteren tijdens de Biënnale van Venetië 2019. Onder de naam AU! toonden zij zeer verschillende werken met goud als leidraad. Au staat voor het scheikundig element goud (aurum), dat cultureel is verbonden met begrippen als god, eeuwig leven, genezing, bescherming, verdienste en zuiverheid. Het uitroepteken staat voor de krachtige, eigentijdse interpretatie van dit thema van kunstenaars Marianne Y. Naerebout, Arvee, Meg den Hartog en vanhorck.

'Menselijk al te menselijk' is een expositie over de tragiek en vreugde, religie en cultuur. De titel van deze tentoonstelling is ontleend aan het gelijknamige boek van Friedrich Nietzsche uit 1878. Het was zijn eerste aforismenboek en het keerpunt in zijn filosofisch denken. Hiermee keerde hij de oudheid de rug toe en omhelsde de verlichting en de toekomst.

 
Presentatie AU! in Venetië met werk van Meg den Hartog, Arvee, Marianne Y. Naerebout en vanhorck (vlnr).

Een aforisme is een kort commentaar op de menselijkheid en daagt uit om te denken. Wat Nietzsche deed met woorden doen kunstenaars Saskia Pfaeltzer, Albert Niemeyer en Hans Janssen met beelden. Ieder van hen met een eigen kijk op de mens, cultuur en de betekenis van het leven. Hun werken samen vormen een boeiende tentoonstelling waarin de mens op een wel heel bijzondere manier centraal staat.

Musiom is een geregistreerd museum voor hedendaagse kunst, gevestigd aan de rand van het historische centrum van Amersfoort. De tentoonstellingen bestaan uit werken van gerenommeerde Nederlandse kunstenaars, die allemaal zijn geboren rond de jaren ’50. Naast de thema-expositie zijn er vele werken uit de vaste museumcollectie te zien. In de museumgalerie zijn kunstwerken te koop. Het atelier van kunstenaar Hans van Horck bevindt zich op de bovenste etage van het museum en is toegankelijk voor bezoekers.

Thema-expositie: 'Menselijk, al te menselijk' en Special-expositie: AU!, 10 januari t/m 19 april 2020, Musiom, Stadsring 137, Amersfoort. Website: www.musiom.art.

Terug naar boven

 

Fries Museum, Leeuwarden: Uit het prentenkabinet, rondje om de kerk

Ter ere van het 50-jarig jubileum van de Stichting Alde Fryske Tsjerken presenteert het Fries Museum vanaf 20 december Uit het prentenkabinet: rondje om de kerk.

De Stichting Alde Fryske Tsjerken draagt zorg voor meer dan vijftig Friese kerken, om te bewaren voor komende generaties en te behouden én gebruiken als sociaal ankerpunt. In de tentoonstelling zijn tekeningen, prenten en oude foto’s te zien van kerken in Friesland. De tentoonstelling duurt tot en met 13 december 2020.

Eeuwenlang fungeerde de kerk als middelpunt van de gemeenschap. Maar tijden veranderen en de kerken daarmee ook.

 
Albert Martin, De kleine of Mariaklok in de kerktoren van Bears, 1870-1890.

De Beeldenstorm leidde tot verwoeste interieurs en de protestantse Reformatie deed kerken verdwijnen of veranderen van gezindte. Tegenwoordig is steeds meer sprake van ontkerkelijking. Door de jaren heen werd menig Friese kerk afgebroken, opgeknapt of vervangen; momenten die kunstenaars maar wat graag vastlegden.

Zo schilderde Piet van der Hem in 1909 het interieur van het Ayttagodshuis bij de kerk van Swichum voordat het drie dagen later onbewoonbaar werd verklaard en gesloopt werd. Het gasthuis werd in 1572 gesticht door Viglius van Aytta. Arme ouderen mochten er kosteloos wonen in ruil voor kerkelijke verplichtingen. Ook zijn in de tentoonstelling tekeningen te zien van de bronzen klokken uit de kerktoren van Bears. Op de tekeningen van Albert Martin zijn inscripties te lezen die erop duiden dat de klokken zijn gemaakt ter ere van twee huwelijken binnen de adellijke familie Unia. Tevens is een vurenhouten 17de eeuwse kerkbank te zien uit de kerk van Hegebeintum.

De kerken van Bears, Swichum en Hegebeintum zijn alledrie in eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. In totaal beheert de Stichting 52 kerken, 7 begraafplaatsen en 2 klokkenstoelen. In het jubileumjaar zijn er tal van activiteiten, waarvan de presentatie in het Fries Museum de aftrap is.

Uit het prentenkabinet: rondje om de kerk, t/m 13 december 2020, Fries Museum, Wilhelminaplein 92, Leeuwarden. Website: www.friesmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Kunstkamer Vaassen: Yvonne Struys, Hans Bode en Wim Adema

T/m 29 februari 2020 is in de Kunstkamer Vaassen een tentoonstelling te zien met werk van de beeldend kunstenaars Yvonne Struys, Hans Bode en Wim Adema.

Yvonne Struys laat op deze expositie een mooie combinatie zien van haar beeldende werk, waaronder de indringende tekst van 'Miserere', die bij de muziek hoort van de componist Vyautus Miškinis (Litouwen, 1954). Deze tekst is op een zeer groot doek geschreven en binnen de grondvorm van de kathedraal van Chartres geplaatst. Een oud gedicht van William Langland (ca. 1330-ca.1400), genaamd 'Het veld vol mensen', is door Yvonne Struys in het oude handschrift op twee grote verticale panelen herschreven, met drukinkt op geschept papier. Verder exposeert zij ook gouaches die in IJsland gemaakt zijn. Het zijn beelden van een donker landschap en sneeuwstormen. Haar inspiratiebronnen zijn oude histories, talen en culturen.

Hans Bode toont onder meer vier grote zerkafdrukken, waarvoor hij een oude en niet bruikbare zerk als beelddrager mocht gebruiken. De 'nieuwe' zerken hebben nu een geheel nieuwe beeldtaal gekregen, waarop afbeeldingen van zwarte vissen, voeten en een groot varenblad te zien zijn. De kleine sculptuur 'Bird' is verrassend in zijn abstracte vorm en valt op door het gebruik van verschillende (natuur)materialen.

 
Yvonne Struys, ‘Miserere’

Er zijn ook een groot aantal lino's van hem aanwezig, gedrukt op handgeschept papier. Met drie objecten uit de serie 'Buildings' laat Hans Bode ook nieuw ruimtelijk werk zien. Bijzonder boeiend zijn de broches van handgeschept papier die in kleine vitrines liggen.

Wim Adema exposeert in de Kunstkamer geheel nieuw werk. In zijn oorspronkelijke fotowerk (serie 'Nature') was de natuur zijn inspiratiebron. Later werden fotobeelden hiervan samengevoegd in de serie 'Double Images'. Met dood bloem- en plantenmateriaal ontstond hierna de serie 'Dead Flowers'. Bij het fotograferen van dit materiaal kwamen de oude kleurpigmenten weer tevoorschijn. Met acrylverf is opnieuw een element van aantasting in het fotobeeld aangebracht. In het drieluik 'Herfst' hebben de fotobeelden een atmosfeer van vergankelijkheid gekregen.

Yvonne Struys, Hans Bode en Wim Adema, t/m 29 februari 2020 Kunstkamer Vaassen, hoekpand ter Heerdtspad 14/Torenstraat (ingang), Vaassen, elke zaterdag van 13.00-16.00 uur of op afspraak via tel. 0578-617989. Website: www.kunstkamer-vaassen.blogspot.com.

Terug naar boven | LEES OOK DE KUNSTAGENDA

Inhoud