Mrt. - mei 2020, 15e jg. nr.1. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 
VOORKANT ACTUEEL AGENDA UITGELICHT ARCHIEF COLOFON 
voorpagina
artikel
recensies van tentoonstellingen actuele exposities
Nederland België
opmerkelijke
kunstberichten
artikelen uit  
vorige nummers

over Het Beeldende Kunstjournaal

 

Uitgelicht
Berichten van musea, andere kunstpodia en uitgeverijen, met aansprekende tentoonstellingen en nieuwe kunstboeken, voor u geselecteerd door de redactie.

Rijksmuseum Twenthe, Enschede: Tekenen = Denken

Sinds zaterdag 29 februari is in Rijksmuseum Twenthe in Enschede de tentoonstelling 'Tekenen = Denken' te zien. Tachtig tekeningen vertellen het verhaal van de achttiende eeuw - de eeuw waarin de moderne mens zichzelf uitvindt en waarin verstand en gevoel, kennis en expressie en kunst en wetenschap telkens twee kanten van dezelfde munt blijken. In de tentoonstelling worden in tachtig tekeningen de grote veranderingen zichtbaar die Nederland doormaakt in deze tijd. Niet alleen in sociaal en economisch opzicht, maar ook op het gebied van kunst en het tekenen zelf. Want in Nederland, waar men dit lijnenspel tot in de puntjes leert beheersen, ontwikkelt men zich tot meesterlijke tekenaars.

 
Cornelis Pronk, 'Gezicht op de Jacobibrug te Utrecht', 1736 of eerder, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Brussel.

In de 18de eeuw komt men tot de overtuiging dat de mens zichzelf moet kunnen ontwikkelen. Leren tekenen is in deze context van groot belang. Dit zorgt voor een enorme impuls van het tekenen als zelfstandige kunstvorm; daarvóór wordt tekenen slechts gezien als een voorstadium van de beeldende kunst. De honger naar kennis lijkt in de achttiende eeuw onstilbaar. Onderzoek naar onder meer de wetten van de natuur en het ordenen van kennis leiden tot een nieuw wereldbeeld. Ook kunstenaars gaan op pad, hun schetsboek in de hand. Ze maken natuurgetrouwe studies in de buitenlucht - ze proberen de natuur te beredeneren. Maar, waar plaats je God in een wereld waarin wordt onderzocht en geordend? De Franse filosoof Jean-Jacques Rousseau stelt dat de wereld niet alleen verklaard moet worden, maar ook ervaren. Rede en gevoel zijn twee kanten van dezelfde munt. Ook in de tekenkunst is dit zichtbaar: iedere lijn die de tekenaar op papier zet, bewijst zijn kennis en toont tegelijkertijd ook zijn gevoel.

'Tekenen = Denken' bestaat uit tekeningen uit de omvangrijke verzameling van de Nederlands-Belgische verzamelaar Jean de Grez die wordt bewaard in het Koninklijk Museum voor de Schone Kunsten in Brussel. De tachtig tekeningen tonen landschappen, stadsgezichten, genretaferelen, vogelvoorstellingen, stillevens, portretten en nog veel meer. Ze zijn iconisch voor de ontwikkelingen in de Nederlandse kunst tussen 1680 en 1820 en tonen het hoge, internationale niveau van de Nederlandse tekenkunst in deze periode aan. Ze werden nooit eerder in Nederland tentoongesteld.

Bij de tentoonstelling verschijnt een boek met diverse essays en afbeeldingen van alle tekeningen.

Tekenen = Denken, t/m 21 juni 2020, Rijksmuseum Twenthe, Lasondersingel 129 - 131, Enschede. Website: www.rijksmuseumtwenthe.nl.

Terug naar boven

 

BOZAR, Brussel (B): The World as a Pavilion. Vjenceslav Richter

In het kader van het Kroatische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie presenteert BOZAR 'The World as a Pavilion. Vjenceslav Richter'. Deze tentoonstelling toont een onderzoek naar het werk van Vjenceslav Richter door het spectrum van het paviljoen als metafoor en als ruimtelijk concept waar architectuur en beeldende kunst elkaar kunnen ontmoeten. De tentoonstelling blikt eveneens terug op het experimentele oeuvre van Richter, van de late jaren 40 tot de jaren 90. In België is Richter vooral bekend door zijn ontwerp van het Expo 58-paviljoen van Joegoslavië.

De tentoonstelling schetst een overzicht van de experimenten en het onderzoek van de Kroatische architect Vjenceslav Richter (1917-2002) in de periode van eind jaren 40 tot eind jaren 90. In deze tijdspanne creëerde hij een aantal opmerkelijke bouwkundige projecten en kunstwerken, gecombineerd met andere bekende voorbeelden van paviljoenen en artistieke installaties. Zowel zijn artistieke als architecturale projecten of stedenbouwkundige modellen – steunen op een systematische herhaling van kleine eenheden.

 
©Zlatko Zrnec, Vjenceslav Richter Archive, MSU Zagreb.

Zijn oeuvre voedt een meer algemene reflectie over historische en hedendaagse culturele modellen. Het fenomeen van de paviljoenen vertelt iets over de veranderende positie van de architectuur in de cultuur en haar verhouding tot de beeldende kunst. Het zegt bovendien iets over de diverse beleidskeuzes op vlak van cultuur in de wereld van de 20e eeuw.

Soms is het werk van Richter een bron van inspiratie voor de hedendaagse kunstscène. Het werk van David Maljkovic en Marko Tadic, Kroatische beeldende kunstenaars die door BOZAR en het MSU (Museum of Contemporary Art Zagreb) zijn geselecteerd, klinkt door in het werk van Richter.

The World as a Pavilion. Vjenceslav Richter, t/m 19 april 2020, BOZAR, Paleis voor Schone Kunsten, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel. Website: www.bozar.be.

Terug naar boven

 

Kunsthal Rotterdam: Extra Large, Wandkleden van Picasso en Le Corbusier tot Louise Bourgeois

Voor het eerst in Nederland presenteert Kunsthal Rotterdam een groots overzicht van imposante wandkleden naar ontwerpen van beroemde kunstenaars als Picasso, Le Corbusier, Miró, Vasarely en Louise Bourgeois. De tentoonstelling 'Extra Large' belicht een periode van honderd jaar, met wandtapijten van direct na de Eerste Wereldoorlog tot nu, en ontvouwt een vrijwel onbekend aspect uit het oeuvre van veel moderne en hedendaagse kunstenaars.

Zij gebruiken de eeuwenoude weeftechniek als basis voor hun textielkunst en interpreteren deze steeds opnieuw. Het grootste deel van de ruim zestig werken is vervaardigd in het historisch instituut 'Manufacture des Gobelins' in Parijs. De metershoge, handgeweven wandkleden zijn door hun combinatie van artistieke finesse en buitengewoon vakmanschap ongeëvenaard en een lust voor het oog en maken zichtbaar hoe verrassend actueel het traditionele ambacht van weven is.

In tien hoofdstukken toont 'Extra Large' de ontwikkeling van het wandkleed.

 
Louis Anquetin (1861–1932), 'The mobilization', 1935, Manufacture de Beauvais, 410 × 322 cm, wool. Collection mobilier national, © Mobilier national. Foto: Philippe Sébert.

De kleurrijke, figuratieve en soms zeer abstracte werken brengen de oneindige mogelijkheden van het ambacht aan het licht. Het felgekleurde 'Une carte du Japon' – gefabriceerd van 2012 tot 2017 naar een ontwerp van de Franse kunstenaar Alain Séchas – laat zien hoe wevers in staat zijn om expressieve penseelstreken van schilderijen na te bootsen. Verrassend zijn ook de met de hand vervaardigde optische illusies van Victor Vasarely en van de Israëlische kunstenaar Yaacov Agam. Hun veelal vierkante wandkleden ogen driedimensionaal en lijken haast te bewegen. Vanaf het begin van deze eeuw zie je ook technische aspecten van het digitale tijdperk terug in de ontwerpen. Zo zet de Franse kunstenaar ORLAN met een door de computer gemanipuleerd zelfportret vraagtekens bij de heersende schoonheidsidealen. En benadrukt de eveneens Franse kunstenaar Christophe Cuzin met extreem uitvergrote pixels in zijn werk 'Jardin des Gobelins' de overeenkomsten tussen digitale beeldtechniek en het rasterweefsel van het wandkleed.

De Franse staat geeft al sinds het begin van de zeventiende eeuw opdrachten aan gerenommeerde kunstenaars voor het ontwerp van wandtapijten, die vervolgens worden geproduceerd in de nationale weefwerkplaatsen. Soms dragen de ontwerpen een sociaal-politieke boodschap uit of tonen ze historische omwentelingen, andere tapijten hebben een meer decoratief doel. Hoewel de oude technieken voor het handweven en knopen ongewijzigd zijn gebleven, heeft het ambacht zich door de vaak complexe ontwerpen vernieuwd. Zo bleef Picasso's ontwerp 'Les Femmes à leur toilette' dertig jaar in de kast liggen voordat wevers het in 1971 aandurfden om, met de inmiddels opgedane ervaring, het bijzonder gedetailleerde wandkleed te vervaardigen. De realisatie van dit wandkleed nam maar liefst zes jaar in beslag. Ook nu nog vergt de voltooiing van een uniek wandtapijt vaak jaren van intensief handwerk.

Extra Large, Wandkleden van Picasso en Le Corbusier tot Louise Bourgeois, 28 maart t/m 1 juni 2020, Kunsthal Rotterdam, Museumpark, Westzeedijk 341, Rotterdam, info: 010-4400301, www.kunsthal.nl, openingstijden: dinsdag t/m zaterdag 10.00 - 17.00 uur, zon- en feestdagen 11.00 - 17.00 uur.

Terug naar boven

 

Museum Flehite, Amersfoort: Kunst uit Noord-Nederland

Kunstenaar Hendrik Werkman (1882- 1945) werd in de Tweede Wereldoorlog, drie dagen voor de bevrijding van Groningen, gefusilleerd door de Duitsers. In het jaar dat Nederland 75 jaar vrijheid viert, herdenkt Museum Flehite hem met een expositie waarin onder andere zijn kleurrijke 'druksels' worden getoond. Daarnaast is er werk te zien van diverse andere Noord-Nederlandse kunstenaars. Bijna alle werken in de expositie zijn afkomstig uit de collectie Niemeijer – Hidding. Voor het eerst wordt deze privéverzameling museaal getoond.

Het echtpaar Niemeijer - Hidding uit Noordhorn heeft in de afgelopen decennia een waardevolle collectie kunst bijeengebracht van kunstenaars uit Noord-Nederland, veelal aangesloten bij het bekende kunstenaarscollectief De Ploeg. In de collectie zijn werken opgenomen van o.a. Johan Dijkstra (1896 – 1978), Jan Altink (1885-1971), Abe Kuipers (1918-2016) en Jan Wiegers (1893-1959). Maar ook hedendaags realisme van kunstenaars als Douwe Elias en Siemen Dijkstra maakt onderdeel uit van de collectie, evenals het bij keramiekverzamelaars gewilde aardewerk van het Groningse merk Adco.

Als telg uit een drukkersfamilie heeft verzamelaar Piet Niemeijer veel belangstelling voor grafisch werk. Dit is af te lezen aan de collectie, die veel houtsnedes en enkele etsen omvat. Belangrijk in de verzameling zijn ook de unieke druksels van Hendrik Werkman.

 
H.N. Werkman, 'Das windliecht Gottes' (1942), inktrol- en sjabloontechniek, 28 x 20 cm.

Hendrik Nicolaas Werkman begon zijn carrière als drukker. Hij had in eerste instantie een grote drukkerij, maar door zakelijke tegenvallers moest hij die verkopen. Hij begon opnieuw, met een kleine drukpers op de zolder van een pakhuis aan het Lage der A in Groningen. Vanaf 1917, na het overlijden van zijn eerste vrouw, begon Werkman met schilderen en werd hij lid van de Groninger kunstenaarsvereniging De Ploeg. Hij nam niet alleen deel aan activiteiten en exposities van De Ploeg, maar verzorgde ook het drukwerk voor de vereniging, waaronder affiches, uitnodigingen en catalogi. Op de zolder van het pakhuis ontdekte Werkman de mogelijkheden van de drukpers als artistiek uitdrukkingsmiddel. Daar ontstonden de voor hem zo kenmerkende 'druksels': eenvoudige, kleurrijke verbeeldingen met een grote zeggingskracht. Museum Flehite toont er bijna veertig uit de collectie van Piet en Janny Niemeijer - Hidding.

Door bemiddeling van Willem Sandberg, in die tijd conservator en later directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, kreeg Werkman vlak voor de oorlog landelijke erkenning met een solotentoonstelling in het Stedelijk Museum. Op 10 april 1945, drie dagen voor de bevrijding van Groningen, werd Werkman doodgeschoten door de Duitsers. In de herfst van datzelfde jaar bracht Sandberg met de tentoonstelling 'H. N. Werkman drukker-schilder' een indrukwekkende hommage aan de vermoorde kunstenaar. Het was tevens het begin van een reeks tentoonstellingen over Werkman in het buitenland.

Bij de tentoonstelling verschijnt een gelijknamige publicatie van de hand van Onno Maurer, directeur van Museum Flehite. Het boek is vanaf 9 februari verkrijgbaar in de winkel van het museum en kost € 14,90.

Kunst uit Noord-Nederland, t/m 5 mei 2020, Museum Flehite, Westsingel 50, Amersfoort. Website: www.museumflehite.nl.

Terug naar boven

 

Museum Kranenburgh, Bergen NH: Tentoonstelling Lucht

Met een grote thematentoonstelling vraagt Museum Kranenburgh vanaf 26 april aandacht voor de minst grijpbare, maar meest essentiële voorwaarde voor leven: lucht. Voor de tentoonstelling Lucht in Kranenburgh nodigde gastcurator Colin Huizing internationaal spraakmakende kunstenaars uit die met hun installaties, objecten en performances het fenomeen lucht tastbaar maken en bevragen. Een groot aantal werken in de tentoonstelling laat je de schoonheid en essentie van lucht ervaren, maar er zijn ook werken die direct of indirect aandacht vragen voor de bedreigde kwaliteit van lucht in onze atmosfeer, de keerzijde van onze huidige welvaart. Ze duiden op verschillende manieren de tijdsgeest, maar vestigen vooral de aandacht op veronachtzaamde details en maken ons zo bewust van de wereld waarin we leven.

 
Elspeth Diederix, 'Cloud', 2003, c-print, 150 x 190 cm, Collectie Arthema Foundation.

De tentoonstelling die het overgrote deel van Kranenburghs nieuwbouwvleugel beslaat, ontvouwt zich als een spannend parcours door de zalen en laat de bezoeker lucht zien, horen, voelen en overdenken.

Leven. Het eerste deel van de tentoonstelling toont werken die lucht relateren aan het menselijke lichaam en leven. In deze werken spelen fysiologische processen een belangrijke rol; ze worden zichtbaar, ervaarbaar en invoelbaar. Kunstenaars Marinus Boezem, herman de vries en Yoko Ono verhieven in de jaren 1960 de alledaagse werkelijkheid tot kunst en kregen brede navolging. Hun werken betrekken de bezoekers bij verschijnselen en processen die te maken hebben met lucht en leven.

Fenomenen. Dit deel van de tentoonstelling bestaat uit installaties en objecten die op een concrete en poëtische wijze de zintuigen aanspreken en de bezoeker lucht vooral als een natuurwetenschappelijk verschijnsel tonen. Marinus Boezem's Show IX - The Curtain Room bestaat uit een gordijn dat de denkbeeldige omtrek van zijn atelierruimte vormt. Ventilatoren laten het voortdurend heen en weer bewegen, waarmee Boezem zijn verhouding met de wereld buiten het atelier verbeeldt.

Complicaties. De werken in de benedenzaal van het museum bestaan uit observaties, objecten en installaties van, met én over lucht. Ze laten de bezoeker pure schoonheid, verwarring of verwondering ervaren, maar refereren tegelijkertijd aan actuele kwesties zoals de bedreigde kwaliteit van lucht en onze leefomgeving. De installatie Untitled (Atomised passenger aircraft engine) van Roger Hiorns is meerduidig. Het toont een door verbranding tot stof getransformeerde vliegtuigmotor. Verbranding kan niet plaatsvinden zonder lucht. Wat ooit een vliegtuigmotor was en reizen door de lucht mogelijk maakte, oefende ook een negatief effect uit op de kwaliteit van lucht.

Kunstenaars: Marina Abramovic (RS, 1946) & Ulay (DE, 1943) | Jan Andriesse (NL, 1950) | Marinus Boezem (NL, 1934) | Elspeth Diederix (KE, 1971) | Roger Hiorns (GB, 1975) | Chaim van Luit (NL, 1985) | Jan van Munster (NL, 1939) | Yoko Ono (JP, 1933) | David Rickard (NZ, 1975) | Jeroen de Rijke (NL, 1970-2006) & Willem de Rooij (NL, 1969) | herman de vries (NL, 1931) | Marijke van Warmerdam (NL, 1959) | Ai Weiwei (CN, 1957).

Lucht, 26 april t/m 27 september 2020, Museum Kranenburgh, Hoflaan 26, Bergen NH.
Website: www.kranenburgh.nl.

Terug naar boven

 

Kröller-Müller Museum, Otterlo: Ewerdt Hilgemann. Work in progress (1959-2020)

Van 14 maart 2020 tot en met 23 augustus 2020 presenteert het Kröller-Müller de tentoonstelling Ewerdt Hilgemann. Work in progress (1959-2020). Vanaf het begin bepalen elementaire vormen, de cirkel, het vierkant en de kubus, het werk van Ewerdt Hilgemann (Witten, 1938). Met deze vormen ontstaan vanaf de jaren zestig wandreliëfs, seriële installaties en sculpturen.

In de jaren tachtig begint Hilgemann gebruik te maken van het toeval en van de kracht van natuurelementen. Zijn zogenoemde 'implosie- sculpturen' ontstaan door met een pomp geleidelijk lucht te zuigen uit grote vormen van roestvrij staal.

 
Ewerdt Hilgemann, 'Cube' (KMM), 2014. Foto: Marjon Gemmeke.

Een op deze manier vacuüm getrokken kubus van 2 x 2 x 2 meter, Cube (KMM), vond in 2014 een plaats in de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum.

In 2019 schonk Ewerdt Hilgemann een aantal werken uit de jaren zestig en zeventig aan het museum en werden ook werken uit dezelfde periode aangekocht. De huidige tentoonstelling is een overzicht van ruim zestig jaar, samengesteld uit zowel werken van het Kröller-Müller Museum als bruiklenen van verzamelaars.

Ewerdt Hilgemann. Work in progress (1959-2020), t/m 23 augustus 2020, Kröller-Müller Museum, Houtkampweg 6, Otterlo. Website: krollermuller.nl.

Terug naar boven

 

De Pont museum, Tilburg: Pictures from Another Wall

Wat hebben het De Pont museum in Tilburg en Huis Marseille, museum voor fotografie in Amsterdam, met elkaar te maken? Het zijn zusterinstellingen! Beide opgericht door de familie De Pont (De Pont in 1992, Huis Marseille in 1999) richten zij zich op verschillende aspecten van de hedendaagse kunst. De Pont bestrijkt het gehele spectrum van de kunst van nu, van schilderkunst en video tot performance. Huis Marseille concentreert zich op de fotografie als artistieke uitdrukkingsvorm. Met de tentoonstelling Pictures from Another Wall wordt de relatie tussen de twee instellingen onderstreept. Directe aanleiding voor de gasttentoonstelling in De Pont is het 20-jarig bestaan van Huis Marseille.

 
Huis Marseille, ingang, 2017 c Eddo Hartmann.

In de nieuwe vleugel van het De Pont museum toont Huis Marseille een honderdtal collectiewerken. De nadruk ligt hierbij op de aanwinsten van de afgelopen vijf jaar. In de twee decennia van zijn bestaan heeft Huis Marseille zo'n 750 hedendaagse fotowerken verworven. Daaronder bevindt zich werk van vele internationaal toonaangevende fotografen, zoals Thomas Struth, Thomas Ruff, Andreas Gursky, Andres Serrano, Deana Lawson, Viviane Sassen en Jean-Luc Mylayne. Daarnaast is er in de collectie veel ruimte voor minder gevestigde namen. Recente aanwinsten zijn bijvoorbeeld foto's van Jamie Hawkesworth en Julie Greve, werk dat ontstaan is op het snijvlak van mode en kunst. Een van de invalshoeken van de tentoonstelling in De Pont is het vervagen van grenzen binnen de fotografische discipline. Zowel de digitale revolutie, de alomtegenwoordigheid van fotografie online als de terugkeer naar analoge praktijken is van invloed op de vraag wat fotografie anno 2020 is. En hoe ga je binnen een museale verzameling om met die nieuwe ontwikkelingen? Pictures from Another Wall probeert op die vraag een antwoord te geven.

Huis Marseille, Museum voor fotografie opende op 18 september 1999 zijn deuren. Het was het eerste fotografiemuseum in Amsterdam. Het museum werd door Jos de Pont gevestigd in het zeventiende-eeuwse grachtenpand 'Marseille' aan de Keizersgracht 401, dat nauw verbonden is met de geschiedenis van de familie De Pont. Deze is beschreven in het in 2019 verschenen boek Een huis genaamd Marseille van Caroline Hanken, waarin de geschiedenis van alle bewoners vanaf de zeventiende eeuw op meeslepende wijze is geboekstaafd. Het museum beschikt over een collectie hedendaagse fotografie van zo'n 750 stukken. In 2013 werd het uitgebreid met het naastgelegen pand Keizersgracht 399 en beschikt over zo'n veertien tentoonstellingsruimtes, waaronder een tuinhuis. Het museum wisselt vier keer per jaar van tentoonstelling. In 2020 toont Huis Marseille onder meer Venus & Mercury van Viviane Sassen (voorjaar) en Herfst in het paradijs van Jean-Luc Mylayne (zomer).

Huis Marseille in De Pont museum: Pictures from Another Wall - De collectie van Huis Marseille in De Pont, t/m 5 juli 2020, De Pont museum, Wilhelminapark 1, Tilburg. Website: www.depont.nl.

Terug naar boven

 

Spoorwegmuseum, Utrecht: Het spoorverleden van Joop Moesman

Utrecht staat dit jaar tijdens Moesmania2020 stil bij het werk van surrealist Joop Moesman. Wat veel mensen niet weten is dat Moesman zijn leven lang bij de Nederlandse Spoorwegen werkte om in zijn onderhoud te voorzien. Het Spoorwegmuseum toont tot eind mei een aantal werken van Moesman die hij maakte in zijn tijd bij de spoorwegen, waaronder menukaarten, logo's en het topstuk uit de collectie: een schilderij van NS chef Giesberger.

Joop Moesman (1909-1988) werkte van 1925 tot 1968 bij de Nederlandse Spoorwegen om in zijn onderhoud te voorzien. Hij begon op 16-jarige leeftijd als loopjongen, maar werd al snel bevorderd tot tekenaar-lithograaf. Zijn werk bestond uit het tekenen van dienstregelingsgrafieken voor intern gebruik. Tijdens zijn lunchpauze weidde hij zich aan zijn schilderwerk.

Hij hield het 43 jaar vol bij de NS en zijn werkgever maakte geregeld gebruik van zijn artistieke talenten. Zo ontwierp Moesman o.a. de wekelijks wisselende menu's van de stationsrestauratie van Utrecht Centraal en maakte hij menukaarten bij jubilea en afscheidsdiners, met toepasselijke cartooneske tekeningen. Moesman ontwierp ook logo's, waaronder die van de Trans Europ Express (TEE), een netwerk van snelle en luxe dagtreinen tussen Europese steden.

 
Portret Giesberger - Joop Moesman Utrecht - 'De Kinderen van Versteeg' in het Spoorwegmuseum. Foto: Thijs Rooimans.

Het topstuk van Joop Moesman uit de collectie van het Spoorwegmuseum is het portret dat de schilder in 1943 maakte van zijn baas Gustav Giesberger, chef Dienstregelingen. Het is een van zijn weinige schilderijen die niet surrealistisch zijn en het enige dat refereert aan het spoor. Giesberger poseerde — in werktijd — enkele malen bij Moesman thuis, waarbij ook foto's werden gemaakt. Deze foto's zijn te zien, het schilderij zelf hangt in de opstelling 'Kinderen van Versteeg' waar het Spoorwegmuseum de rol van de Nederlandse spoorwegen in de Tweede Wereldoorlog belicht. Tijdens de oorlog was Giesberger de belangrijkste contactpersoon van NS voor de Duitse bezetter.

In 1968 ging Moesman met pensioen, maar bleef hij betrokken bij het spoor. Voor het Spoorwegmuseum ontfermde hij zich over de postzegelcollectie, in 1975 maakte hij een globale inventarisatie van de postzegelverzameling. Het 'Verslag van de Honorair Conservator voor de Postcollectie' getuigt hiervan, het boekje is te zien in een vitrine bij de bibliotheek van het museum.

Het spoorverleden van Joop Moesman, Spoorwegmuseum, t/m 31 mei 2020, Maliebaanstation 16, Utrecht. Website: www.spoorwegmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Amsterdam Museum: Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers

Het Amsterdam Museum presenteert een tentoonstelling over bier, al eeuwenlang de brandstof van Amsterdam. Veel Amsterdamse burgemeesters waren brouwers, brouwerijen als Heineken zijn er ooit begonnen en vandaag de dag telt de stad maar liefst 45 bierbrouwerijen. In 'Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers' komt de bezoeker alles te weten over de hoofdstedelijke biergeschiedenis, inclusief bredere context en kritische terzijdes. Aan de hand van cultuurhistorische voorwerpen, zowel hedendaagse als oude kunst en archeologische topstukken wordt verteld over het brouwproces, de beeldvorming rondom bier en de cafécultuur die sinds de 17e eeuw is ontstaan.

 
Jan Victors, 'Het voeden der wezen', 1659-1660. Collectie Amsterdam Museum. Links op het schilderij is te zien hoe bier wordt getapt. Bier hoorde bij de dagelijkse kost. Ook voor kinderen.

Er bestaan wereldwijd zo'n 400 verschillende biersoorten. Hun smaak verschilt maar ze worden allemaal gemaakt volgens hetzelfde procedé. Dit wordt uit de doeken gedaan aan de hand van historische objecten als korenmaten, bottelmachines, een moutkar, microscopische preparaten en hoparoma's. Per slee, schip, paard en wagen en later gemotoriseerde voertuigen is bier door de eeuwen heen vervoerd van brouwerij naar consument. Om die laatste tot aanschaf te verleiden spendeerden brouwers traditioneel veel geld aan affiches en advertenties. Aan die reclame-uitingen is ook af te lezen hoe de beeldvorming rond bier door de tijd heen veranderde. Zo laat een aantal seksistisch te interpreteren vrouwonvriendelijke reclames bezoekers zien dat bier in de 20e eeuw sterk werd neergezet als mannendrank.

In de middeleeuwen dronk iedereen bier: mannen, vrouwen, kinderen en bejaarden. Bier was goed tegen bloedarmoede en een zwakke maag en zieken werden er alleen maar beter van. Tot begin 20e eeuw had bier een vrij onschuldig imago. Het werd zelfs ingezet in de strijd tegen alcoholisme als alternatief voor jenever. Maar tegenwoordig wordt er heel anders gedacht over de impact die alcoholconsumptie heeft op gezondheid, verkeersveiligheid en relaties. In de tentoonstelling Bier. Amsterdam, stad van bier en brouwers is een zaal gewijd aan de schaduwkanten van de bierindustrie. Bezoekers kunnen na afloop in het museumcafé genieten van een speciaal Amsterdam Museum-biertje.

Bier. Amsterdam stad van bier en brouwers, 9 april t/m 6 september 2020, Amsterdam Museum, Kalverstraat 92, Amsterdam. Website: www.amsterdammuseum.nl.

Terug naar boven

 

Chabot Museum, Rotterdam: Kunst stelt alles voor

Bekende werken van moderne meesters uit de collecties van het Chabot Museum en Museum Boijmans Van Beuningen hangen voor de eerste keer bij elkaar in de open architectuur van de modernistische villa. Van de voorlopers tot de hoogtijdagen van het expressionisme en de naoorlogse invloeden in het Abstract Expressionisme en CoBrA. Met werk van o.a. Monet, Picasso, Munch, Chabot, De Kooning, Appel en Constant.

De titel 'Kunst stelt alles voor', is ontleend aan een uitspraak van Constant Nieuwenhuys, doelend op de bevrijding van creativiteit en fantasie, weg van de klassieke culturele kaders en de opvattingen over schoonheid. Ook is er aandacht voor het album Louter Genieten met teksten en tekeningen van Simon Vinkenoog. Hiermee vieren we niet alleen de vrijheid in creativiteit maar ook in bredere zin, in het kader van 75 jaar vrijheid in Nederland. Het monumentale schilderij 'Brand van Rotterdam', dat Henk Chabot schilderde in de zomer van 1940 naar aanleiding van het bombardement op de stad maakt een belangrijk deel uit van de tentoonstelling.

In opdracht van het Chabot Museum maakte de Rotterdamse ontwerper en beeldend kunstenaar Nicole Martens een digitaal expressionistisch videowerk (muziek Jonny Nash), 's avonds te zien als projectie op de villa op 21 maart. Zij liet zich inspireren door de werken in de tentoonstelling en het album Louter Genieten, dat ook in de tentoonstelling is opgenomen.

Deze tentoonstelling vindt plaats in het kader van 'Boijmans bij de Buren', waarin de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen uitwaaiert over Rotterdam. Op 22 maart bij maar liefst zes buren! Het Chabot Museum opent Kunst stelt alles voor en de tentoonstelling Rothko & ik is die dag voor het laatst te zien in het Stedelijk Museum Schiedam. Bezoek de Boijmans Burendag met een speciaal programma van workshops, rondleidingen en performances.

Kunst stelt alles voor, Moderne meesters uit de collecties van het Chabot Museum en Museum Boijmans van Beuningen, 22 maart t/m 27 september 2020, Chabot Museum, Museumpark 11, Rotterdam. Website: www.chabotmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Galerie De Ploegh, Amersfoort: Aardse schoonheid

Klei is volgens de klei-kunstenaars van het landelijk genootschap de Ploegh van een Aardse Schoonheid. Deze gezamenlijke fascinatie voor dit oeroude en ogenschijnlijk 'eenvoudige' materiaal was voor hen de aanleiding om in het jubileumjaar van De Ploegh een expositie te organiseren waarin de veelzijdigheid van keramiek centraal staat.

edere kunstenaar bewerkte de klei op zijn eigen manier en transformeerde deze tot een uniek en bijzonder kunstwerk. De diversiteit van klei en technieken komt in deze expositie tot uiting en ondanks de onderlinge verschillen zijn de kunstenaars speciaal voor deze tentoonstelling de uitdaging aangegaan om een gezamenlijke installatie te maken die het voorjaar van 2020 zal verwelkomen.

Deelnemende kunstenaars: Peter van den Akker, Barbara Bläsing, Jacqueline Bohlmeijer, Carolien Brusse, Janine Eshuis, Lucia Fransen, Dorette Gilling, Jeannet Klement, Annemiek van Kollenburg, Heleen van Nieuwland, Rian Peeperkorn, Helmi Schellinger en Monique Sleegers.

 
Jacqueline Bohlmeijer, 'Uproot Heaven 2', jaar 2019, keramiek, 47 x 35 x 25 cm.

Aardse schoonheid, t/m 19 april 2020, Galerie De Ploegh - Cultuurhuis bij Flint, Coninckstraat 58, Amersfoort. Website: www.deploegh.nl.

Terug naar boven

 

Nieuwe boeken

Delfts zilver - Delftse goud- en zilversmeden en hun merken, 1536-1807

Dinsdag 3 maart 2020 werd bij Christies’ Amsterdam het magnum opus van Pieter Biesboer gepresenteerd. Delfts zilver uit de 16de en 17de eeuw behoort tot de top van de edelsmeedkunst uit de Lage Landen. Deze publicatie vormt hét overzicht van hetgeen er door Delftse zilversmeden vervaardigd is in de periode vanaf 1536 tot 1807, de periode van het Delftse goud- en zilversmedengilde.

De lezer wordt meegevoerd naar de bloeiperiode van het Delftse zilver, de objecten, de vervaardigers en de opdrachtgevers. Dit boek maakt duidelijk waarom de zilversmeedkunst in de 17de eeuw hoger stond aangeschreven en kostbaarder was dan de schilderkunst en hoe zilver generaties met elkaar verbindt.

Naast de circa 150 afbeeldingen en vele details van zilveren en vergulde zilveren voorwerpen, zijn alle merken en biografieën van de meester goud- en zilversmeden van het Delftse gilde opgenomen.

 
Cover van het boek in 3-D.

Mede door de afbeeldingen van de merken is dit boek tot een onmisbaar naslagwerk geworden.

Pieter Biesboer, is een Nederlandse kunsthistoricus en schrijver over Nederlandse kunst uit de 17e eeuw.

Delfts zilver - Delftse goud- en zilversmeden en hun merken, 1536-1807, door dr. Pieter Biesboer, 624 pagina’s, gebonden, 21 x 25 cm, ca. 150 illustraties, Uitgeverij Waanders & de Kunst, ISBN 978 94 6262 235 7, prijs: € 95,00.

Vanaf 27 maart tot 23 augustus 2020 is in Museum Prinsenhof Delft een tentoonstelling ingericht onder de titel Meesterstukken van Delftse zilversmeden, 1590-1800.

Terug naar boven

 

Notre-Dame - De ziel van Parijs

Notre-Dame - De ziel van Parijs, is een indrukwekkend portret van een iconisch gebouw precies één jaar na de verwoestende brand Wereldwijd werden foto's gedeeld en richtten mensen hun steunbetuigingen aan de Fransen terwijl 'hun' Notre-Dame in vlammen opging. Maar waarom raakte specifiek deze brand zoveel mensen? Wat maakt 'Onze Dame van Parijs' tot de ziel van een land en een symbool van menselijke prestaties? Wat maakt dat een bouwwerk uit de twaalfde eeuw nog altijd zoveel mensen kan ontroeren?

Agnès Poirier dook in de geschiedenis van de Notre-Dame, op zoek naar antwoorden. Ze begint haar zoektocht bij het leggen van de eerste steen in 1163 en verdiept zich in de bekering van Hendrik IV tot het katholicisme en de kroning van Napoleon. Ze neemt de lezer mee naar de negentiende-eeuwse campagne van Victor Hugo om de kathedraal te behouden, naar Baron Haussmanns stadshervormingen waarbij ruimte rondom de kathedraal werd vrijgemaakt en de bevrijding in 1944.

Daarnaast gaat ze dieper in op de wereldberoemde film uit de jaren '50 over de klokkenluider die de kathedraal ook bij een jong publiek onder de aandacht bracht, de staatsbegrafenis van Charles de Gaulle, om tot slot weer uit te komen bij onze eigen tijd.

 
Cover van het boek.

Agnès Poirier is commentator en journalist voor BBC, CNN en verschillende Franse media, waarbij haar focus ligt bij enerzijds uitleg en achtergronden te geven aan de Fransen over de situatie in Engeland en Amerika en anderzijds aan de Engelsen over Frankrijk. Verder is ze bestuurslid van de voorselectiecommissie voor het filmfestival van Cannes en auteur van verschillende boeken, waaronder het geprezen Left Bank: Art, passion and the rebirth of Paris, 1940-50.

Agnès Poirier, Notre-Dame - De ziel van Parijs, gebonden, 256 p., Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum, ISBN: 9789000372607, prijs: € 22,99, ISBN E-BOOK: 9789000372614, prijs: € 11,99. Verschijnt 2 april 2020.

Terug naar boven | LEES OOK DE KUNSTAGENDA

Inhoud


Tekenen = Denken,
t/m 21 juni 2020, Rijksmuseum Twenthe, Enschede

The World as a Pavilion. Vjenceslav Richter,
t/m 19 april 2020, BOZAR, Paleis voor Schone Kunsten, Brussel

Extra Large,
Wandkleden van Picasso en Le Corbusier tot Louise Bourgeois,
28 maart t/m
1 juni 2020,

Kunsthal Rotterdam

Kunst uit Noord-Nederland,
t/m 5 mei 2020,
Museum Flehite, Amersfoort

Lucht,
26 april t/m
27 september 2020,
Museum Kranenburgh, Bergen NH

Ewerdt Hilgemann.
Work in progress
(1959-2020),
t/m 23 augustus 2020, Kröller-Müller Museum, Otterlo

Huis Marseille in De Pont museum: Pictures from Another Wall,
t/m 5 juli 2020,
De Pont museum,
Tilburg

Het spoorverleden van Joop Moesman, Spoorwegmuseum,
t/m 31 mei 2020,
Utrecht

Bier. Amsterdam stad van bier en brouwers,
9 april t/m
6 september 2020,
Amsterdam Museum

Kunst stelt alles voor,
22 maart t/m
27 september 2020,

Chabot Museum, Rotterdam

Aardse schoonheid,
t/m 19 april 2020,
Galerie De Ploegh, Amersfoort

Nieuwe boeken