Juli - sept. 2020, 15e jg. nr.2. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

De transcendente vormen van Howard Ben Tré
13 mei 1949-20 juni 2020

Op 20 juni 2020 overleed de Amerikaanse kunstenaar Howard Ben Tré op 71-jarige leeftijd. Howard Ben Tré heeft een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van grootschalige gegoten glasobjecten, en bij het geschikt maken van glasobjecten voor plaatsing in de buitenlucht.

Door Han de Kluijver

De eerste keer dat ik het werk van Howard Ben Tré zag, was in 2004 bij Lotsky in Pelechov (Tsjechië). De monumentale groene vormen fascineerden me door hun pure fysieke aanwezigheid en matte lichtinval. Dit gevoel werd versterkt door de combinatie van moderne vormgeving en oude architectonische verwijzingen. Ben Tré, geboren in Brooklyn, New York, in 1949, behaalde in 1978 een BSA (Bachelor of Science and Arts) aan de Portland State University in Oregon en in 1980 een MFA (Master of Fine Arts) aan de Rhode Island School of Design. Hij kreeg driemaal een National Endowment voor de Arts Fellowship en driemaal een Rhode Island State Council on the Arts Fellowship.

Het verhaal van Howard Ben Tré leest als een jongensboek. Hij leerde naar eigen zeggen het harde werken van zijn Poolse immigrantenvader, die houtbewerker en kunstenaar was. Hij ging naar de Brooklyn Technical High School om te voetballen, maar studeerde niet af. Daarop verhuisde hij naar Marshall, Missouri, om een jaar lang aan het Missouri Valley College te studeren. Hij ging vervolgens naar Brooklyn College, en raakte daar betrokken bij de Students for a Democratic Society, de anti-oorlogsbeweging en burgerrechtenbeweging van de jaren '60. Hij reisde in 1969 naar Cuba, als onderdeel van de eerste Venceremos Brigade, om suikerriet te snijden. In deze tijd ontmoette hij zijn eerste vrouw, Gay, die hem nadien altijd heeft geholpen bij het ontwerpen van zijn grootschalige werken.

Ontdekking van glas
Bij terugkeer in New York hielp Howard Ben Tré bij het opzetten van een voedselcoöperatie en het organiseren van gemeenschapsevenementen. Hij ging naar de Portland State University, waar hij in de jaren zeventig het materiaal glas ontdekte. Hij ontmoette Dale Chihuly, die hem uitnodigde om zijn studie in het glas voort te zetten. In tegenstelling tot Dale Chihuly was Howard Ben Tré niet geïnteresseerd in het blazen van delicate vormen in felgekleurd glas, maar in de kwaliteit van licht.

Howard Ben Tré vertelde tijdens een interview met Patterson Sims, 1999, dat hij glas begon te gieten, toen hij naar de gesmolten vloeistof keek en besefte dat het in wezen erg leek op gesmolten brons. Met behulp van methoden die hij leerde in zijn metaalgieterijklas aan de Brooklyn Technical High School, ontwikkelde Ben Tré op de Rhode Island School of Design zijn eigen specifieke stijl. Hij startte met schetsen op papier, waarna het model werd gemaakt. Van het model werd de mal vervaardigd, waarin het glas werd gesmolten. Eenmaal uit de mal gehaald, werd het glas gezandstraald, gepolijst en voorzien van bronzen of granieten toevoegingen.

Technische innovaties
Ben Tré gebruikte het liefst geen gekleurd glas, maar gaf de voorkeur aan een waterige groene kleur glas, dat hij zo kocht en soms versterkte door metaaloxiden toe te voegen. Zo creëerde hij mysterieuze binnenschaduwen. Het metaal verschijnt soms als bekleding en voegt een dunne huid toe aan delen van de sculpturen, of het kan een inzetstuk in een glasvorm zijn. Soms is het een tegenelement, dat zorgt voor een scherpe geometrie tegenover de zachtere welving van een glasvorm, in de vorm van een buitenkader, accent of band, waarvan de ondoorzichtigheid de helderheid van het glas accentueert. Met behulp van zijn technische innovaties maakte Ben Tré ook sculpturen die een buitenopstelling konden overleven, zoals de fonteinen en de gegoten glazen banken in het Post Office Square Park in Boston, de sculpturen voor het hoofdkantoor van de Bank Boston en het Rhode Island Convention Center, beide in Providence, Rhode Island, Verenigde Staten.

Of het nu gaat om het gieten van glas voor de openbare ruimte of om zijn individuele objecten, Howard Ben Tré vond zijn inspiratie in de geometrie van oude rituele objecten en historische architectuur. Zijn 'Wrapped Forms' (1998 - 2000) roepen associaties met de relikwieën en gebruiken van Aziatische rituelen op, terwijl 'Lightness of Being' (2008) met zijn woud aan glazen verticale monumentale torens van soms wel acht meter, zowel breekbaarheid als kracht uitstraalt. Het licht dat verspreid en gebroken door de gematteerde glasmassa heen schijnt, geeft Ben Tré’s sculpturen een eigen mysterieus leven. Door sommige delen met metaal te bekleden, werd de magie juist extra versterkt. Zijn werk is opgenomen in talrijke privé- en openbare collecties in de Verenigde Staten, Europa en Azië. Howard Ben Tré heeft met zijn monumentale sculpturen een onschatbare bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van het glasgieten.

Han de Kluijver is architect bna bni bnsp.

Terug naar boven