Sept.-okt. 2021, 16e jg. nr.1. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 
VOORKANT ACTUEEL AGENDA UITGELICHT ARCHIEF COLOFON 
voorpagina
artikel
recensies van tentoonstellingen actuele exposities
Nederland België
opmerkelijke
kunstberichten
artikelen uit  
vorige nummers

over Het Beeldende Kunstjournaal

 

Uitgelicht
Berichten van musea, andere kunstpodia en uitgeverijen, met aansprekende tentoonstellingen en nieuwe kunstboeken, voor u geselecteerd door de redactie.

Singer Laren: De ontdekking van het heden

Singer Laren presenteert opnieuw een tot nu vrijwel onbekende particuliere kunstverzameling. De collectie van de JK Art Foundation hangt momenteel in de net gerenoveerde museumzalen. De tentoonstelling met de titel De ontdekking van het heden toont topwerken uit de moderne en hedendaagse kunst en omvat een honderdtal werken waarin vrijwel alle grote Europese kunststromingen uit de twintigste en eenentwintigste eeuw vertegenwoordigd zijn.

Een museaal geheel van werken en kunstenaars met klinkende namen als Pablo Picasso, Amadeo Modigliani, Constantin Brancusi, Jean Arp, Piet Mondriaan, Joan Miro, Pablo Picasso, Giorgio Morandi, Robert Delaunay en René Daniëls. De tentoonstelling wordt georganiseerd in samenwerking met Het Noordbrabants Museum en zal aansluitend vanuit een andere invalshoek te zien zijn in 's-Hertogenbosch.

De 20ste eeuw is een tijd van stroomversnellingen. De ontwikkelingen op technologisch, politiek en etenschappelijk gebied volgen elkaar snel op en de groeiende industrialisering en de verstedelijking is niet te stoppen. En de kunst was er getuige van. De ontdekking van het heden vertelt over de ontwikkelingen die rond 1900 zijn ingezet en nog steeds onze wereld kleuren.

 
Constantin Brancusi, Portrait d'une femme, ca. 1918, collectie JK Art Foundation.

Het was een tijd van groots dromen, een tijd waarin kunstenaars protesteerden tegen de gevestigde orde. Er werd volop gezocht naar nieuwe vormen; zo toont de tentoonstelling een kijkdoos van Joseph Cornell en een werk van plaatstaal van Armando. De tentoonstelling is thematisch van opzet, de chronologie is losgelaten; heden en het verleden lopen door elkaar heen.

De ontdekking van het heden, t/m 28 november 2021, Singer Laren, Oude Drift 1, Laren. Website: www.singerlaren.nl.

Terug naar boven

 

Kunsthal Rotterdam: Magnetisch Noorden, Canada verbeeld in schilderkunst 1910-1940

Vanaf zaterdag 11 september 2021 presenteert Kunsthal Rotterdam 'Magnetisch Noorden'. In de tentoonstelling staat de Canadese modernistische schilderkunst van kunstenaars rond de Group of Seven centraal, een kunstenaarscollectief dat nog altijd ongekend populair is in Canada. De betovering van het noorderlicht, idyllische landschappen en majestueuze vergezichten op het noordpoolgebied: ruim tachtig magistrale schilderijen en dertig schetsen tonen een mythisch en denkbeeldig Canada.

In het hart van de tentoonstelling bieden audiovisuele werken van de Algonquin-Franse kunstenaar Caroline Monnet en Anishinaabe filmmaker Lisa Jackson, een kritisch perspectief op de schilderijen.

 
Lawren S. Harris (1885 -1970), Icebergs, Davis Strait, 1930, geschonken door dhr. en mevr. H. Spencer Clark, McMichael Canadian Art Collection 1971.17 © Family of Lawren S. Harris.

Deze films van vrouwen uit de cultuur van de oorspronkelijke bewoners zorgen ervoor dat we met een andere blik naar de landschappen van de Group of Seven kijken.

In de periode tussen 1910 tot 1940 gaan kunstenaars die horen bij de Group of Seven op zoek naar een nieuwe, Canadese visuele taal. Gedreven door een verlangen naar het creatieve experiment verlaten kunstenaars als Tom Thomson, Lawren S. Harris, A.Y. Jackson, Franklin Carmichael, F.H. Varley, Emily Carr en J.E.H. MacDonald de steden om diep het Canadese landschap in te trekken. Hun werken kenmerken zich door gewaagde composities, expressieve penseelstreken en krachtig kleurenpalet, en zijn baanbrekend voor de verdere ontwikkeling van de Canadese schilderkunst.

De Canadese modernisten zijn eensgezind in hun doel om de magische schoonheid, grandeur en 'fotogenieke' kwaliteit van het land vast te leggen. Hiermee willen ze de vorming van een eigen identiteit van de jonge natie versterken. Het land, dat sinds 1867 bekend staat als de Canadese Confederatie, is gevormd door een lange geschiedenis van Franse en Engelse koloniale bezetting. Het gebied is al duizenden jaren bewoond door de oorspronkelijke volken voordat het vanaf de zestiende eeuw door Europese kolonisten wordt ingenomen.

De leden van de Group of Seven richten zich vooral op het weergeven van de schoonheid van de natuur, met werken vol majestueuze rivieren en uitgestrekte wouden. De kunstenaars schetsen een romantisch beeld van een ongerepte wildernis en gaan hierbij voorbij aan de rappe bevolkingsgroei, de industrialisatie en bovenal de oorspronkelijke bewoners, die zij buiten beeld laten. In de loop van het dekolonisatieproces zijn de stemmen van critici steeds luider gaan klinken. Ze verzetten zich tegen het portretteren van Canada als een ongerept land en het toe-eigenen van de oorspronkelijke cultuur. Het esthetisch geordende 'landschap' - gezien als subliem, pittoresk of romantisch – is in de kern een Europees concept. Datzelfde geldt voor het idee dat je land kunt bezitten of erover kunt regeren. In de documentaire How a People Live (2013) neemt Lisa Jackson de koloniale trauma's van oorspronkelijke gemeenschappen onder de loep. Door middel van interviews en historisch beeldmateriaal brengt Jackson de geschiedenis en gevolgen in kaart van de gedwongen herhuisvesting van de Gwa'sala en Nakwaxda'xw gemeenschappen.

Bij de tentoonstelling verschijnt de Engelstalige catalogus: 'Magnetic North. Imagining Canada in Painting 1910-1940', uitgegeven door Prestel, €49, ISBN 978-3-7913-5994-6, 235 pagina's.

Magnetisch Noorden, Canada verbeeld in schilderkunst 1910-1940, 11 september 2021 t/m 9 januari 2022, Kunsthal Rotterdam, Museumpark, Westzeedijk 341, Rotterdam, info 010-4400301, openingstijden: dinsdag t/m zondag 10.00 - 17.00 uur. Website: www.kunsthal.nl.

Terug naar boven

 

Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden: Korea

Keramiekmuseum Princessehof presenteert een uitgebreide Koreatentoonstelling. Het rijke verleden en de eeuwenoude cultuur van Korea worden ontrafeld aan de hand van thema's als eetcultuur, schoonheidsidealen en rituelen.

Speciaal voor de tentoonstelling komen topstukken uit het National Museum of Korea in Seoul naar Leeuwarden, deze voorwerpen zijn voor het eerst in Nederland te zien. Naast kostbaar jadegroen celadon, puur wit porselein en eeuwenoud aardewerk toont het Princessehof gebruiksvoorwerpen als muziekinstrumenten, maar ook filmbeelden en kostuums.

 
Fotografie & concept: Anne Claire de Breij. Achtergrond: © National Palace Museum of Korea.

De tentoonstellingsmakers doken in de cultuurgeschiedenis van dit bijzondere land, aan de hand van de keramiek die in Korea zo verweven is met zijn tradities. Als land van bescheiden omvang, omringd door culturele giganten als China en Japan, heeft het een onmiskenbare eigenheid weten te behouden, die terugkomt in een eigenzinnige keramische vormentaal, maar ook tot uiting komt in het Hangul, het Koreaanse schrift. Hedendaags werk van Koreaanse kunstenaars laat zien dat keramiek nog steeds een belangrijke rol speelt in het Korea van nu.

In de tentoonstelling doorloopt de bezoeker thematisch de lange geschiedenis van de Koreaanse cultuur, waarin keramiek altijd een belangrijke rol heeft gespeeld. Van tijdloze onggi steengoed voorraadpotten, waar generaties lang familierecepten als kimchi in werden bereid, tot videofragmenten van meokbang; een nieuwe rage waarbij mensen eten onder toeziend oog van online kijkers. Luxe-objecten voor in de studeerkamer en statussymbolen als een zwarte hoed maken de Koreaanse 'yangban' elite-cultuur voelbaar. Verfijnde celadon doosjes uit de Goryeo dynastie (918-1392) voor het bewaren van make-up laten zien hoe het specifieke Koreaanse schoonheidsideaal dat nu bekend staat als K-beauty een lange geschiedenis kent. Ook wordt uitgebreid aandacht besteed aan de rol van ceremonies en rituelen. Wierookbranders, vazen, dansgewaden en andere rituele voorwerpen tonen een beeld van de vele ceremonies die door de eeuwen een belangrijk onderdeel zijn geweest van de Koreaanse samenleving.

Naast historische objecten toont het Princessehof spraakmakend werk van drie hedendaagse Zuid-Koreaanse kunstenaars: Yee Sookyung (1963), Juree Kim (1980) en Kyung-Jin Cho (1987). In de Translated Vase van Yee Sookyung zijn scherven van kapot gegooide werken van hedendaagse keramiekmeesters aan elkaar gelijmd met goudlak volgens de Japanse kintsugi-methode. De installatie Swing Jam van Kyung-Jin Cho zorgt voor een meditatieve totaalervaring dankzij een bal die tussen aardewerken potten zweeft en ze zachtjes aantikt. Juree Kim laat een van klei gemaakte sculptuur zien van een traditioneel Koreaans gebouw omgeven door water. Het water tast gedurende de tentoonstelling de klei aan waardoor het werk langzaam vergaat.

Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde publicatie, verkrijgbaar in de museumwinkel.

Korea, 16 oktober 2021 t/m 4 september 2022, Keramiekmuseum Princessehof, Grote Kerkstraat 9, Leeuwarden. Website: www.princessehof.nl.

Terug naar boven

 

Museum Kranenburgh, The Roaring Twenties

Turbulente tijden door de ogen van kunstenaars, honderd jaar geleden en nu

Uitzinnige dansfeesten, vrouwen in mannenkostuums, Josephine Baker en Bauhaus: het zijn beelden die de jaren 1920 of roaring twenties bij ons oproepen. Maar ook: de opkomst van het fascisme, de puinhopen van een oorlog en een wereldwijde pandemie – de Spaanse griep. Nu, honderd jaar later, zijn we opnieuw in een bewogen decennium beland.

In de tentoonstelling The Roaring Twenties blikken gastcuratoren Colin Huizing, Liesbeth in 't Hout en Wieki Somers (Studio Wieki Somers) terug en vooruit op de twintiger jaren aan de hand van kunst, mode en vormgeving. Waar hopen de kunstenaars van toen en nu op? Zijn er parallellen?

 
Oskar Schlemmer, 'Triadisch Ballet', 1927.

Hoe verbeelden ze de tijdgeest? De tentoonstelling laat ons door de ogen van zo'n 60 toonaangevende hedendaagse en historische kunstenaars, vormgevers en modeontwerpers kijken naar een wereld die razendsnel verandert onder invloed van technologische vooruitgang, sociaal-maatschappelijk engagement, en een nieuwe kijk op gender.

The Roaring Twenties vult vrijwel heel Museum Kranenburgh. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid randprogramma met lezingen, muziek, workshops en feestelijke events (mits toegestaan in verband met corona), waarvan een aantal in samenwerking met kunstpodia uit de gemeente Bergen. Actuele informatie hierover volgt op de website van het museum.

The Roaring Twenties, 17 oktober 2021 t/m 10 april 2022, Museum Kranenburgh, Hoflaan 26, Bergen NH. Website: www.kranenburgh.nl

Terug naar boven

 

Fries Museum, Leeuwarden: À la campagne! Het Franse licht van Maris tot Monet

De collectie Franse impressionisten uit Museum Boijmans Van Beuningen komt volgend jaar naar Leeuwarden. Het Fries Museum maakt samen met het Rotterdamse museum een grote tentoonstelling over de invloed van het Franse licht in de 19de-eeuwse schilderkunst, met landschappen van Franse meesters als Monet en Cézanne maar ook Nederlandse kunstenaars als Maris en Weissenbruch. De tentoonstelling À la campagne! Het Franse licht van Maris tot Monet is te zien van 19 februari tot en met 17 juli 2022.

Komend voorjaar organiseert het Fries Museum een tentoonstelling over de Franse landschapsschilders in de 19de eeuw en de Nederlandse kunstenaars die door hen beïnvloed werden.

 
Théo Van Rysselberghe, 'Chênes lièges', 1918. Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Bruikleen: Stichting Museum Boijmans Van Beuningen 1950. Foto: Studio Tromp.

De topcollectie van Museum Boijmans Van Beuningen kan dankzij de renovatie en vernieuwing van het Rotterdamse museum voor eenmaal naar Leeuwarden reizen. Ruim 70 schilderijen en tekeningen laten zien hoe het licht een belangrijke rol speelde in de kunst; de zonnestralen schitteren op het water en vallen door de bladeren, en de wind danst op het doek.

De werken van onder meer Cézanne, Monet, Pissarro, Gauguin, Maris, Van Gogh, Sisley, Boudin en Weissenbruch tonen de ontwikkeling van deze 'Franse blik', van de school van Barbizon tot het (post)impressionisme. De tentoonstelling À la campagne! Het Franse licht van Maris tot Monet is onderdeel van het Friese Arcadia, de triënnale waarin met een uitgebreid cultureel programma 100 dagen lang wordt stilgestaan bij maatschappij, landschap en erfgoed.

À la campagne! Het Franse licht van Maris tot Monet, 19 februari t/m 17 juli 2022, Fries Museum, Wilhelminaplein 92, Leeuwarden. Website: www.friesmuseum.nl.

Terug naar boven

 

Kunsthal KAdE, Amersfoort: Natasja Kensmil & Sadik Kwaish Alfraji

In het najaar van 2021 wordt het werk van kunstenaars Sadik Kwaish Alfraji en Natasja Kensmil in parallelle solotentoonstellingen getoond: 'In Search of Lost Baghdad' van Alfraji en 'A Poison Tree' van Kensmil. Kensmil was in Nederland al vaker te zien, maar nog niet met een dwarsdoorsnede uit haar gehele oeuvre. Alfraji heeft aan diverse internationale projecten meegedaan, maar had in Nederland na 2010 geen solotentoonstelling meer. Hij tekent in een expressieve stijl zijn herinneringen en associaties aan Irak en reflecteert hiermee ook op zijn eigen migratie.

 
Sadik Kwaish Alfraji, 'Once Upon a Time, Hadiqat al Umma' (video still), 2017, 9 HD video-animatiekanalen, 8'11'', courtesy de kunstenaar.

Kensmil schildert eigentijdse 'historieschilderijen' met (beladen) motieven die verdichte beeldverhalen vormen.

Sadik Kwaish Alfraji (1960) woont sinds de jaren negentig in Amersfoort. In zijn werk zoomt hij in op zowel zijn eigen migratiegeschiedenis als die van zijn familie en blikt hij terug op Bagdad, waar hij vandaan komt. Zijn uitingsvormen zijn animaties, video's, installaties, schilderijen, tekeningen, sculpturen en fotografie. Herinneringen zijn voor hem een krachtige motor voor reflectie op zijn persoonlijke historie. 'Voor mij begint kunst bij een idee, een beeld, een herinnering, een sociale of politieke gebeurtenis, een normale dagelijkse scène of een emotie', aldus de kunstenaar.

Het is voor het eerst dat zo'n uitgebreide dwarsdoorsnede uit het oeuvre van Natasja Kensmil (1973) in Nederland wordt getoond. Eerdere presentaties zoomden vooral in op individuele series. De verhalen die Kensmil met veel details en op grote doeken vertelt, grijpen terug op de collectieve en haar persoonlijke geschiedenis. Tegenstellingen als macht en onmacht, het aardse en het spirituele en geweld en opoffering lopen als een rode lijn door deze vertellingen heen. De titel van de tentoonstelling 'A Poison Tree' refereert aan een gedicht van de Engelse dichter en kunstenaar William Blake (1757-1827). In het gedicht groeien onderdrukte gevoelens van boosheid uit tot een diepgewortelde haat die de vorm aanneemt van een boom waaraan een prachtige, maar giftige, appel groeit.

In Museum Flehite is van 2 oktober t/m 21 november grafisch werk van Alfraji te zien. De titel van deze tentoonstelling is 'Bagdad - Amersfoort'. Het gaat om meer dan 100 etsen, houtsneden, tekeningen en schilderijen uit de jaren 80 die onder meer gaan over de oorlog tussen Irak en Iran, maar ook over thema's als liefde en vrijheid.

Natasja Kensmil & Sadik Kwaish Alfraji, 25 september 2021 t/m 9 januari 2022, KAdE, Kunsthal in Amersfoort, Eemplein 77 (Eemhuis), Amersfoort. Website: www.kunsthalkade.nl.

Terug naar boven

 

KM21, Den Haag: Caroline Walker, Windows

Op grote doeken en kleine panelen registreert Caroline Walker (1982, Schotland) het dagelijks leven van vrouwen in haar omgeving. Met gevoel voor licht en kleur zoomt ze in op vluchtige momenten tussen privé en publiek. Van haar eigen dochtertje in de woonkamer tot een schoonmaker in een anonieme hotelsuite: Walker creëert filmische taferelen die we gadeslaan via ramen, doorkijkjes of weerspiegelingen. In de tentoonstelling in KM21 verkent Walker thema's als privacy en voyeurisme met een geëngageerde blik. Windows is haar eerste museumsolo.

Fotografische snapshots, vaak heimelijk genomen, dienen als basis voor Walkers schilderijen in olieverf. Hoewel haar werken allerlei scenario's suggereren, worden deze nooit volledig onthuld. Het blijft gissen naar wat zich heeft afgespeeld voor en na dit zorgvuldig stilgezette moment, welke sfeer er hangt of wat de lichaamstaal van een personage uitdrukt. De scènes hebben iets afstandelijks, maar zijn voor Walker soms uitgesproken persoonlijk. Behalve haar dochter komt ook Walkers moeder voor in meerdere portretten.

Caroline Walker, 'Joy, 10.30am, Hackney', 2019, olieverf op paneel, 43 x 35 cm. Beeld Courtesy Caroline Walker, GRIMM Amsterdam | New York. Foto: Peter Mallet Photography.

Een leidmotief in de tentoonstelling is het venster, een klassiek thema in de schilderkunst dat ook als metafoor dient: het schilderij als venster op de wereld of het venster als afspiegeling van de werkelijkheid. Walker geeft het raam vaak letterlijk weer en laat de toeschouwer er doorheen kijken. Daarmee maakt zij het kijken zelf, de gekadreerde blik, tot onderwerp. Ze laat ons stilstaan bij hoe wij naar anderen kijken én nodigt uit om beter naar onszelf kijken.

De tentoonstelling brengt ruim twintig werken samen vanaf 2016, waaronder vier speciaal vervaardigde nieuwe werken en een niet eerder getoonde recente aankoop door Kunstmuseum Den Haag. Measuring (2019) toont een kleermaker geconcentreerd aan het werk in een atelier op Savile Row, een straat in Londen die al sinds de achttiende eeuw veel kleermakersbedrijven voor maatkleding huisvest. Hoewel veel van deze plekken nog altijd worden gerund door mannen, groeien steeds meer vrouwen door naar gespecialiseerde posities of openen ze hun eigen zaak. Het schilderij maakt deel uit van een grotere serie over de werkplaatsen in Londen die vaak deels onder de grond verscholen liggen.

Voor Walker zijn werkende vrouwen, vooral in de dienstverlenende sector, een belangrijk onderwerp. Hiermee geeft zij een gezicht aan de 'female labour force' die vaak als vanzelfsprekend wordt beschouwd of zelfs opzettelijk uit het zicht wordt gehouden. Waar ze haar beelden aanvankelijk sterk ensceneerde, hanteert ze sinds 2016 een meer documentaire aanpak. In haar woonplaats Londen bezocht ze vrouwen in uiteenlopende settingen, zoals een hostess in een restaurant of een vluchteling in haar net verkregen woning, om hen vanuit dit persoonlijke contact te portretteren.

Caroline Walker, Windows, t/m 28 november 2021, KM21 (voorheen GEM, museum voor actuele kunst), Stadhouderslaan 43, Den Haag. Website: www.km21.nl.

Terug naar boven

 

Museum Volkenkunde, Leiden: AZTEKEN

Manshoge krijgers gehouwen in steen, mythische mens-dierfiguren, verfijnde gouden sieraden, en een levensgrote 3D-print van de zonnesteen. Museum Volkenkunde pakt groots uit met Azteken; de eerste expositie ooit op Nederlandse bodem over de Azteken. Want het is 500 jaar geleden dat Spaanse kolonisten het Azteekse Rijk ten val brachten. Hiermee werden we feitelijk landgenoten; Nederland en de Azteken dienen vanaf dan dezelfde Spaanse koning. Azteken is een expositie vol topstukken die Mexico niet eerder verlieten, en ontzenuwt de mythes rond dit verloren gewaande rijk. Een must see voor het hele gezin.

Aan de hand van enorme topstukken legt de expositie bloot hoe het dagelijks leven van de Azteken eruit zag. En wat voor verfijnde cultuur zij eigenlijk bezaten. Zoveel anders wilden de Spanjaarden doen geloven. Zij maakten van de Azteken graag een bloeddorstig volk, om zo hun eigen wreedheden te rechtvaardigen. Van de Azteekse cultuur is dan ook veel vernietigd tijdens de Spaanse overheersing. Opgravingen in Mexico Stad leggen nog dagelijks nieuwe informatie bloot. De nieuwste archeologische inzichten en verhalen van nazaten van de Azteken maken het mogelijk mythes te ontrafelen en het leven van de oude Azteken te verbeelden.

 
Jonge wolf, Museo Nacional de Antropología, 10-47; Mexico, Azteeks; 1450-1520; Vulkanische steen; 39.8 x 21 x 23.3 cm.

De expositie begint met een enorme 3-D print van de Azteekse Zonnesteen. Die met videomapping, geluid- en lichteffecten uitlegt hoe de Azteken denken over het ontstaan van de mens en hun relatie tot goden. Het Zonnesteen Theater won in 2020 de Heritage in Motion Award voor beste museale multimedia installatie van Europa. Vanaf daar neemt de expositie je mee langs 175 topstukken. Variërend van een gouden hart van 5 centimeter, tot een stenen adelaar van 800 kilo. Sommige van deze objecten zijn nog nooit buiten Mexico geweest, andere zijn voor het eerst voor publiek te zien. Zo zijn de gouden oorbellen van de godin Coyolxauhqui pas enkele jaren geleden opgegraven. Ze tonen het vakmanschap van de kunstenaars. Net als de met turkoois en schelp versierde vogelkop, die al bijna 500 jaar in Europa is, en nu voor het eerst buiten Duitsland tentoongesteld.

Minder bekend is dat gebruiken van de Azteken vandaag de dag nog veel terugkomen in ons dagelijks leven. Niet alleen spreken nog altijd meer dan 1.500.000 mensen Nahuatl, de taal van de Azteken. In voeding, taal, religie en muziek vind je over de hele wereld aspecten terug. Zo zijn woorden als chocolade, avocado en tomaat regelrecht overgenomen uit de Azteekse taal, en dankt Europa rubber aan deze uitwisseling. In Azteken zie je ook wat wij dankzij de gedeelde geschiedenis nog dagelijks eten. Van mais en chili tot de huidige superfoods.

AZTEKEN, t/m 20 februari 2022, Museum Volkenkunde, Steenstraat 1, Leiden. Website: www.volkenkunde.nl.

Terug naar boven

 

Kunstmuseum Den Haag: Walter Swennen, Schildersgeest

Het eigenzinnige oeuvre van de Belgische kunstenaar Walter Swennen (1946) is diepgeworteld in taal. Al vanaf zeer jonge leeftijd ontwikkelt hij een grote gevoeligheid voor het gesproken en geschreven woord. Noodgedwongen, want als hij vijf jaar oud is, besluiten zijn ouders om van de ene op de andere dag te breken met hun Vlaamse verleden en over te schakelen op het Frans.

Het is het begin van een levenslang onderzoek naar hoe (beeld)taal betekenissen overdraagt – of juist verduistert. Swennens schilderijen, vaak een mengeling van luchtige absurditeit en filosofische speelsheid, zijn steeds een variatie op dat thema maar lopen qua stijl behoorlijk uiteen. Het is het resultaat van de associatieve methode die hij hanteert en die zijn werk verwant maakt aan free jazz: hij schildert zonder vaste richting en zonder einddoel.

 
Walter Swennen, 'Untitled (Beste P., bis)', 1984, olieverf en lak op doek, 190 × 200 cm. Beeld courtesy: Walter Swennen en Xavier Hufkens, Brussels. Foto: Dirk Pauwels.

Swennen begint zijn artistieke carrière als dichter. Als adolescent wordt hij gegrepen door de poëzie van de Beat Generation en Paul van Ostaijen, maar pas na het afronden van zijn studie psychologie maakt hij van zijn liefde zijn beroep. In de jaren zestig raakt hij bevriend met dichter en conceptueel kunstenaar Marcel Broodthaers (1924 - 1976) met wie hij samenwerkt aan enkele, legendarisch geworden happenings. Op zijn 35ste legt Swennen zich volledig toe op het schilderen, al blijft poëzie altijd een belangrijke rol spelen in zijn werk, evenals de psychoanalyse van Sigmund Freud en Jacques Lacan waarin hij zich tijdens zijn studie heeft verdiept.

Als schilder bewandelt Swennen van meet af aan zijn eigen weg. Zich niet conformerend naar een stijl of stroming concentreert hij zich op een eigenzinnig oeuvre vol kwinkslagen, tegenstrijdigheden en literaire referenties. De voorwerpen die hij schildert zijn herkenbaar; de letters en tekstflarden leesbaar, maar ondanks die herkenbaarheid geven zijn werken zichzelf nooit helemaal prijs. Hij nodigt uit om traag te kijken, te puzzelen en te onderzoeken hoe je met taal en beeld een boodschap kunt overbrengen. Of beter gezegd: hoe taal en beeld als boodschappers altijd tekort schieten. Met zijn humor en originaliteit als belangrijkste wapens legt Swennen het manco van taal bloot en zet daarbij de kijker regelmatig op het verkeerde been.

In samenwerking met Kunstmuseum Bonn en Kunst Museum Winterthur presenteert het Kunstmuseum zijn eerste grote overzichtstentoonstelling in Nederland. Met ruim 65 schilderijen brengt het museum een bijzondere dwarsdoorsnede uit oeuvre van Walter Swennen bijeen, van de jaren 80 tot nu.

Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus getiteld Das Phantom der Malerei / The Phantom of Painting. De tweetalige publicatie (Duits en Engels) is uitgegeven door Uitgeverij Hannibal. Verkoopprijs € 39,95.

Walter Swennen, Schildersgeest, 18 september 2021 t/m 9 januari 2022, Kunstmuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Website: www.kunstmuseum.nl.

Terug naar boven | LEES OOK DE KUNSTAGENDA

Inhoud