Mrt. - mei 2022, 17e jg. nr.1. Eindredactie: Rob den Boer. E-mail: redactie.bkj@gmail.com.
 

De vreugde van de magie

Tijdens de opening van de International Glass Day en de viering van het 25-jarig bestaan van de Engelse glasvereniging Contemporary Glass Society (CGS, 8 januari 2022), maakte ik kennis met het werk van Tom Moore. Zijn dierlijke, menselijke en plantaardige objecten nemen je mee op poëtische reizen, waarbij thema's als de triomf van de natuur over de industrie aan bod komen. Een combinatie van buitengewone vaardigheden, eigenzinnigheid en plezier, met een serieuze onderliggende boodschap. Moore gebruikt traditionele en innovatieve glastechnieken om excentrieke glazen hybriden en diorama's tot leven te wekken.

Door Han de Kluijver

Op een open dag van de ANU School of Art & Design in Canberra, Australië, in 1989 zag Tom Moore (1971) glasblazers Venetiaanse technieken demonstreren en hij dacht: 'Dit wil ik ook'. In 1991 werd hij toegelaten tot de vierjarige Bacheloropleiding voor Beeldende Kunsten. In 1995 ging hij in het Jam Factory Craft and Design Centre in Adelaide werken, waar de bekende Australische glaskunstenaar Nick Mount hoofd van de studio was. Tijdens een verblijf in Amerika studeerde hij in het atelier van het Corning Museum of Glass bij de Venetiaanse meester Pino Signoretto. Na vele uren als technicus en kunstenaar met glas te hebben gewerkt, begon Moore in 2015 aan zijn inmiddels afgeronde promotietraject (PhD). Momenteel werkt hij als Adjunct Research Fellow aan de Universiteit van Zuid-Australië en is hij bezig met een boek met eigen werk uit de periode 2015-2019.

In 2001 ontving hij de Bank of Tokyo-Mitsubishi Japan/South Australia Award, een beurs van ArtsSA om drie maanden in Japan te wonen en te werken met glaskunstenaar en docent Yoshihiko Takahashi als mentor. Daar zag Moore op een heuvel een vrachtwagen staan die was overwoekerd door planten. Verrukt over de schijnbare samensmelting van plant en machine begon hij na te denken over hybride wezens: dierlijk, plantaardig, mineraal en mechanisch tegelijk. De eerste 'plantvogel' zag kort daarna het licht, een idee dat zich geleidelijk door heeft ontwikkeld tot vormen als de Potato Fish Cars. Sommige wezens hebben wielen, andere extra ogen om mobiel en waakzaam te blijven in een steeds vijandiger wordende wereld.

Paradoxale fabeldieren
De objecten van Moore zijn fantasierijk, vreemd, speels en verfijnd, maar ze stellen ook serieuze vragen aan de kaak, zoals de verwoestende menselijke invloed op het milieu. Moore doet dat met behulp van dertiende-eeuwse Venetiaanse glastechnieken. Hij is zich bewust van de paradox in zijn werk. Met zijn sculpturen nodigt hij ons uit dieper na te denken over menselijk gedrag en de aantasting van het milieu, maar draagt er tegelijkertijd aan bij. De glasindustrie is immers medeplichtig aan de uitstoot van broeikasgassen en de uitputting van grondstoffen. Door glas als medium voor zijn boodschap te gebruiken, hoopt hij de impact van zijn boodschap te vergroten.

Moores werk past in de categorie die we 'geanimeerd glas' kunnen noemen. Zijn objecten stralen beweging uit. Ik denk aan de kleine Murano-dieren (een soort ballondieren in glas) en natuurlijk de verfijnde glasvogels van Oiva Toikka. Maar het is meer dan dat, zijn fabeldieren zijn doorspekt met humor en wijsheid. Moores fantasierijke verhalen en zijn groeiende cast van onwaarschijnlijke protagonisten vormen morele raadsels van verrassend epische proporties. Zijn objecten zijn vakkundig samengevoegd en roepen zowel de traditionele elegantie van glazen ornamenten op als dat ze die verwerpen. Glas heeft een lange geschiedenis als medium om verwondering tot uitdrukking te brengen.

Voor Moore is het beeld belangrijker dan het object zelf. Zijn objecten beginnen als getekende beelden die worden omgezet in driedimensionale objecten, maar ze zijn pas af als ze weer afbeeldingen worden. Daarom besteedt hij zeer veel tijd aan het fotograferen van zijn objecten en maakte hij 'The Electric Canvas', een animatiefilm van zijn objecten. Een combinatie van oude ambachtelijke technieken met digitale technologie.

Het metaforische en metafysische
De verleidelijke kracht van het materiaal glas is eigenlijk volmaakt. Toen de Amerikaanse glaskunstenaar Harvey Littleton in 1962 atelierworkshops in het Toledo Museum of Art begon te geven en het materiaal glas bevrijdde van de beperkingen van de fabrieksvloer, ontstond er een nieuwe creatieve belofte. Glas als materiaal kan een expressief visueel vocabulaire bestrijken, een rijke ader van het metaforische en metafysische. Glas heeft alles, van wetenschappelijke strengheid tot decoratieve chic. Maar nog meer dan dat is glas een medium dat bijna op maat is gemaakt voor het huidige tijdperk van individualiteit en zelfexpressie.

Tom Moore benut de mogelijkheden van glas volop: hij creëert een universum dat even onheilspellend als mooi lijkt. Zijn kunstwerken leveren kritiek op de dringende sociale en milieuproblemen van onze tijd, maar zijn tegelijkertijd ontwapenend speels. Zijn innemende, verfijnde en technisch uitdagende hybride dier/plant-sculpturen zijn ook diep verankerd in de geschiedenis van de glasproductie en van wetenschappelijke ontdekkingen. Zijn werk dwingt andere glaskunstenaars op een luchtige manier tot nadenken over wat ze maken, en waarom. In plaats van opeenvolgende voorspelbare, inhoudsloze objecten te maken, zou moeten worden nagedacht over een empathische en intelligente omgang met het materiaal glas. Glaskunst die ons inspireert tot verheven sentiment, maar ons ook een spiegel voorhoudt over ethische en morele grenzen.

Meer informatie: www.cgs.org.uk ; www.mooreismore.com.

Han de Kluijver is architect bna bni bnsp

Terug naar boven